Barra agus cineálacha oiriúnaithe a úsáid

Molann Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe (FAO) barra agus cineálacha oiriúnaithe (lena n-áirítear barra luibheacha agus barra crann araon) a úsáid i measc na gcleachtas atá cliste ó thaobh na haeráide de chun rioscaí a laghdú, chun ithir agus uisce a chaomhnú, agus chun uisce a bhainistiú go héifeachtúil. Cuidíonn úsáid barr agus cineálacha oiriúnaithe (bliantúil nó ilbhliantúil) le tionchair dhiúltacha an athraithe aeráide ar chórais talmhaíochta a laghdú agus ag an am céanna táirgeadh talmhaíochta cobhsaí a áirithiú. Mar thoradh ar bharra nó cineálacha nua a thabhairt isteach, nó barra oidhreachta a thabhairt ar ais, déantar táirgeadh talmhaíochta a éagsúlú, agus bíonn éifeachtaí dearfacha aige sin ar an mbithéagsúlacht agus ar sheirbhísí éiceachórais, go háirithe má shaothraítear iad i gcomhar le cleachtais talmhaíochta caomhnaithe (lena n-áirítear: suaitheadh íosta ithreach, cumhdach orgánach buan ithreach agus éagsúlú speiceas barr). Neartaíonn sé freisin cumas an agrai-éiceachórais freagairt do strusanna bitheacha agus aibitheacha, agus laghdaíonn sé an baol go dteipfeadh ar bharra iomlána. Thairis sin, trí shaothrú barr agus cineálacha oiriúnaithe a thabhairt isteach, is féidir feabhas a chur ar stóráil carbóin san ithir trí dhlús a chur le ceapadh carbóin san atmaisféar. Mar shampla, d’fhéadfadh athruithe ar ioncam feirmeoirí agus seirbhísí éiceachórais éagsúla a bheith mar thoradh ar aistriú ó bharra fuinnimh bliantúla go barra fuinnimh ilbhliantúla, mar sholáthar fuinnimh, cáilíocht uisce a rialáil, ceapadh carbóin a áirithiú, agus láithreacht pailneoirí a mhéadú.

Chomh maith le géinitíopaí atá ann cheana a úsáid, is féidir le pórú plandaí punann cineálacha de raon leathan barr a sholáthar chun córais táirgthe a chur in oiriúint don athrú aeráide. Baineann forbairt speiceas agus cineálacha nua plandaí atá inbhuanaithe ó thaobh na tráchtála de agus atá frithsheasmhach in aghaidh rioscaí éagsúla le caomhnú cineálacha iomadúla, pórtha dúchasacha, pórtha neamhchoitianta agus gaolta fiáine dlúthghaolmhara de speicis cheansaithe chun banc géiniteach a choinneáil lena n-úsáid i roghnú tréithe núíosacha atá frithsheasmhach in aghaidh strusanna éagsúla.

Mar a thuairiscigh FAO, is gnách go mbíonn trialacha il-lonnaithe i gceist leis na hiarrachtaí pórúcháin plandaí agus is é is aidhm dóibh cineálacha barr a fhorbairt atá frithsheasmhach in aghaidh strusairí aeráide (oiriúnú) agus freisin níos éifeachtúla maidir leis an úsáid a bhaineann siad as acmhainní chun a dtionchar ar an gcomhshaol a laghdú (maolú). Is iad na tréithe is coitianta a ndéantar taighde orthu a bhaineann leis an aeráid ná frithsheasmhacht in aghaidh triomaigh, salandachta agus tuilte. Tá barra de dhíth ar réigiúin éagsúla san Eoraip atá oiriúnaithe do strusairí éagsúla: i roinnt réigiún tá gá le barra atá athléimneach in aghaidh triomaigh agus/nó teochtaí foircneacha, agus i réigiúin eile d’fhéadfadh lotnaidí agus galair a bheith ina bpríomhstrusairí. D’fhéadfadh speicis agus cineálacha a phóraítear chun seasamh in aghaidh na ndálaí sin a bheith ar an straitéis oiriúnaithe is éifeachtúla chun dul i ngleic leis an athrú aeráide. Úsáidtear ardáin géinitíopála agus feinitíopála ard-tréchuir chun na próisis chun cineálacha barr a fhorbairt, lena n-áirítear réamhphórú, a dhéanamh níos éifeachtúla.

Chun an beart oiriúnaithe sin a chur chun feidhme, tá gá le comhar láidir idir grúpaí ildisciplíneacha de phríomhpháirtithe leasmhara lena n-áirítear feirmeoirí, fiontair bheaga agus mheánmhéide, seirbhísí comhairleacha feirme (a sholáthraíonn eolas agus scileanna d’fheirmeoirí chun feabhas a chur ar na teicnící agranamaíocha a chuirtear i bhfeidhm, táirgiúlacht barr agus ioncam feirme), póraitheoirí, taighdeoirí agus lucht ceaptha beartas. Ba cheart d’fheirmeoirí agus do sheirbhísí comhairleacha a bheith rannpháirteach i dtionscadail agus i dturgnaimh chun éifeachtacht úsáid barr agus cineálacha oiriúnaithe a thástáil chun an fhaisnéis uile a fháil agus chun taithí a fháil ar na héifeachtaí a bhíonn ag saothrú barr éagsúil, i dtéarmaí tairbhí eacnamaíocha agus comhshaoil araon.

Ní mór scileanna agus eolas lucht ceaptha beartas, gníomhairí sínte, fiontraithe talmhaíochta agus feirmeoirí a fheabhsú agus a thabhairt cothrom le dáta ar bhonn comhsheasmhach, le sásra comhordúcháin lena neartaítear cumais eagraíochtúla agus institiúideacha. Tá ról lárnach ag seirbhísí comhairleacha feirme maidir le rochtain a sholáthar ar dhea-chleachtais agus ar theicneolaíochtaí agus maidir le comhroinnt na ndea-chleachtas agus na dteicneolaíochtaí sin, feabhas a chur ar fhothú acmhainneachta agus ar oideachas, agus feabhas a chur ar acmhainneachtaí feirmeoirí iad a chur chun feidhme, rud a laghdaíonn na rioscaí a mheastar a bheith ann go dteipfeadh ar chóras nua. Trí ardáin ilpháirtithe leasmhara a chruthú le haghaidh pórú agus meastóireacht ar chineálacha rannpháirtíochta ar leibhéal an phobail, d’fhéadfaí cuidiú le hacmhainneachtaí áitiúla a mhéadú chun cineálacha barr a roghnú agus meastóireacht a dhéanamh orthu.

Tá cur chun feidhme na rogha oiriúnaithe sin, mar atá i gcás bearta eile táirgthe barr atá cliste ó thaobh na haeráide de, níos éasca má tá sí faoi thionchar an mhargaidh agus comhtháite go hiomlán i margaí. Dá bhrí sin, is fachtóir ratha é margaí áitiúla, réigiúnacha, náisiúnta agus idirnáisiúnta a fhorbairt le haghaidh barra nó éagsúlacht nua a bhfuil róil fheidhmiúla acu i gcórais bhia. Thairis sin, d’fhéadfadh beartais agus rialacháin náisiúnta agus réigiúnacha maidir le forbairt cineálacha barr agus comhchuibhiú creataí rialála síolta cabhrú le feirmeoirí rochtain thráthúil a bheith acu ar shíolta cáilíochta ar phraghas réasúnta agus ar ábhair phlandála de na cineálacha barr is oiriúnaí.

Chun straitéisí oiriúnaithe don athrú aeráide atá sonrach agus éifeachtach go háitiúil a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm le haghaidh táirgeadh barr, is gá acmhainneachtaí eolaíocha agus teicniúla a neartú ar go leor leibhéal, iarrachtaí taighde a chomhtháthú, an comhar idir taighdeoirí agus seirbhísí comhairleacha feirme, agus teachtaireachtaí agus ionstraimí soiléire a sholáthar do lucht ceaptha beartas agus do gheallsealbhóirí.

I gcás feirmeoirí go háirithe, tá sé tábhachtach eolas a fháil agus a chomhroinnt maidir le dálaí aeráide atá ag athrú agus inmharthanacht mharthanach cleachtas oiriúnaithe táirgthe barr agus straitéisí á gceapadh chun déileáil leis na tosca teorannaithe a dhéanann difear dá gcóras barr, chun na hacmhainní a leithdháileadh ar bhealach níos fearr agus chun infheistíochtaí réasúnaithe a dhéanamh in oiriúnú don athrú aeráide. Chun a ráthú go nglacfar cleachtais aeráidchliste, ní mór dreasachtaí airgeadais a sholáthar chun feabhas a chur ar acmhainneachtaí feirmeoirí nó chun a rochtain ar iasachtaí boga a mhéadú chun tacú le hinfheistíochtaí tosaigh i gcleachtais agus i dteicneolaíochtaí inbhuanaithe. Is féidir leis sin cabhrú le feirmeoirí leas a bhaint as bearta atá tairbheach ó thaobh na sochaí agus an chomhshaoil de ach a bhfuil costais arda tosaigh ag baint leo.

Braitheann an costas a bhaineann leis an mbeart sin a chur chun feidhme go príomha ar phraghas shíolta na mbarr nó na gcineálacha oiriúnaithe agus ar na costais infheistíochta is gá (más ann dóibh) ar an bhfeirm (e.g. cineál nua innealra a cheannach). Thairis sin, cé go bhfuil na costais a bhaineann le barra bliantúla nua a thabhairt isteach srianta go leor, d’fhéadfadh costais infheistíochta níos airde a bheith i gceist le speicis nó cineálacha crann nua a thabhairt isteach, rud a mhéadódh an riosca do na feirmeoirí dá bhrí sin.

Is iad na príomhbhuntáistí a bhaineann le speicis agus cineálacha nua a thabhairt isteach táirgeacht barr níos airde nó cobhsaí agus ioncaim feirmeoirí mar gheall ar inoiriúnaitheacht níos fearr na mbarr don chomhshaol ina bhfástar iad agus athléimneacht mhéadaithe na gcóras curaíochta i leith rioscaí a bhaineann leis an aeráid. Thairis sin, mar thoradh ar raon speiceas agus cineálacha barr a thabhairt isteach, déantar táirgeadh talmhaíochta a éagsúlú ar féidir leis éifeachtaí dearfacha a ghiniúint ar an mbithéagsúlacht, ar sholáthar seirbhísí éiceachórais, agus ar shineirgí le maolú trí stóráil carbóin na hithreach a fheabhsú. Mar sin féin, d'fhéadfadh go mbeadh am ag teastáil ó chuid de na comhthairbhí seo chun iad féin a léiriú.

Ba cheart tacú le cur chun feidhme úsáid barr agus cineálacha oiriúnaithe le beartais agus nósanna imeachta soiléire. Tá Comhbheartas Talmhaíochta (CBT) an Aontais Eorpaigh agus na Cláir Tuaithe Náisiúnta agus Réigiúnacha i measc na bpríomhfhórsaí beartais chun an beart seo a chur chun feidhme. Tacaíonn an Comhbheartas Talmhaíochta tríd an ‘íocaíocht dhíreach ghlas’ (nó ‘glasú’) (an chéad cholún de CBT) le feirmeoirí a ghlacann nó a choinníonn cleachtais feirmeoireachta ar bun (e.g. éagsúlú barr) a chuidíonn le spriocanna comhshaoil agus aeráide a bhaint amach. Thairis sin, leis an dara colún de CBT, beartas forbartha tuaithe an Aontais, atá ceaptha chun tacú leis na ceantair thuaithe, cuirtear ar chumas na n-údarás réigiúnach, náisiúnta agus áitiúil a gCláir Forbartha Tuaithe aonair a cheapadh agus tacaítear, i measc nithe eile, le bearta chun acmhainní nádúrtha a bhainistiú ar bhealach inbhuanaithe agus chun gníomhú ar son na haeráide, lena n-áirítear cleachtais talmhaíochta chaomhnaithe. Déantar cláir an dara colún a chómhaoiniú le cistí an Aontais agus le cistí réigiúnacha nó náisiúnta.

Tá gá le bliain amháin chun cineálacha saothraithe barr bliantúil a athrú agus an táirgeadh a fháil, agus i gcás barra crann tá gá le roinnt blianta (deich mbliana) chun go mbainfidh na plandaí an aibíocht amach agus chun go mbeidh siad brabúsach.

Baineann saolré le háisiúlacht eacnamaíoch shaothrú na mbarr agus na gcineálacha roghnaithe.