Byggingar

Byggingar

Lykilskilaboð

• Byggingar geta verið viðkvæmar fyrir loftslagsbreytingum — sem geta bæði haft áhrif á byggingar- og innanhússaðstæður byggingarinnar. Vanhæfni til að stjórna hitastigi innandyra með réttum hætti getur það leitt til óþæginda í varma fyrir notendur, sem getur hugsanlega leitt til neikvæðra áhrifa á heilsu, vellíðan og framleiðni.
• ESB vinnur að því að takast á við þetta vandamál á nokkrum sviðum. Það hefur unnið að því að stuðla að samþættingu aðlögunar að loftslagsbreytingum í byggingarstöðlum, hefur verið komið á tilskipunum sem auka orkunýtni og afköst og þróaðar stefnur til að hvetja til endurnýjunar bygginga sem leiða til bættrar auðlinda- og orkunýtni. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins setti fram leiðbeiningar á vettvangi ESB um viðnámsþol bygginga í mars 2023.
• Þekkingin á því hvernig á að auka viðnámsþol hins byggða umhverfis er uppfærð og útfærð með ýmsum rannsóknaráætlunum og ESB býður upp á fjárhagslegan stuðning, t.d. í gegnum New European Bauhaus, fyrir nýjar hugmyndir og lausnir.

Áhrif og veikleikar

Byggingar geta verið viðkvæmar fyrir loftslagsbreytingum. Framtíðin getur leitt til aukinnar hættu á hruni, niðurbroti byggingarefna og jafnvel heilleika burðarvirkis húsanna, verulegt virðistap vegna meiri storma, snjó- eða sigsskemmda, vatnseyðingu, versnandi loftslagi innanhúss og minni byggingartíma. Meta þarf nýjar og núverandi byggingar með tilliti til viðnámsþols gagnvart núverandi áhættu og loftslagsbreytingum í framtíðinni og skipuleggja eða uppfæra þær til samræmis við það.

Auk þess að hafa áhrif á uppbyggingu byggingar geta loftslagsbreytingar haft áhrif á aðstæður sem fólk býr við, vinnur og hefur samskipti innandyra. Notendur bygginga þurfa að nota hita- og kælikerfi til að takast á við hitauppstreymi sem stafar af öfgakenndum hita.

Stefnurammi

Stefna ESB um aðlögun að loftslagsbreytingum felur í sér nokkrar aðgerðir til að takast á við loftslagsvanda byggða umhverfisins, jafnframt því að hafa í huga þverlægt mikilvægi bygginga innan evrópsku loftslagsstefnunnar. Í stefnunni er þörfin á að bæta viðbúnað bygginga við loftslagsbreytingum. Ennfremur er stefnan meðvituð um hlutverk bygginga í stórfelldri aðlögun, t.d. við að draga úr áhrifum hitaeyjunnar í þéttbýli með grænum þökum og veggjum, og þess að þörf er á nákvæmari spám um loftslagsbreytingar á byggðu umhverfi. Á byggingarstigi þarf að styðja ákvarðanir um fjárfestingarstefnu með traustum loftslagsgögnum — þ.m.t. ákvörðunum á heimilum um hvort endurnýja eigi. Hvað varðar tryggingar bygginga er forgangsverkefni áætlunarinnar að loka gloppunni í loftslagsmálum fyrir innviði og byggða umhverfi. Nexus vatnsorku er einnig mikilvægt og byggingargeirinn getur hjálpað til við að takast á við viðkomandi veikleika.

Stefnan leggur áherslu á náttúrumiðaðar lausnir eins og græn þök og veggi, sem geta hjálpað til við að draga úr vansköpun, sem stefnan mælir með að forðast. Í byggingum, til dæmis, geta náttúrulausnir verið sjálfbær valkostur við eina notkun loftkælingar til kælingar. Ráðstafanir vegna grænna grunnvirkja (grænar gangar, græn borgarsvæði, tré í borgum og græn þök og veggir) geta aukið viðnámsþrótt byggða umhverfisins, einkum þegar það er fellt inn í borgarskipulag og ásamt náttúrulausnum.

Samþætting aðlögunaráætlunarinnar og endurnýtingarbylgjusamskipta 2020 er sérstaklega fyrirhuguð. Sem hluti af evrópska græna samningnum miðar Renovation Wave að tvöfalda endurnýjunarvexti á næstu tíu árum og tryggja aukna orku- og auðlindanýtingu. Að því er varðar aðlögun bendir hún til þess að nauðsynlegt sé að endurskoða staðla um hitun og kælingu í byggingum, jafnframt því að taka tillit til viðkvæms fólks og bæta getu samfélagsins til að hitabylgjur. Þetta er enn frekar unnið í tilmælum 2020 um orkuskort, einnig hluti af Renovation Wave.

Árið 2021 var sett af stað endurskoðun á viðmiðum um græn innkaup fyrir skrifstofuhúsnæði (innan Endurnýjunarbylgjunnar). Hún tekur til viðnámsþolsviðmiða í loftslagsmálum og byggist á vísum sem þróaðar eru innan nýs evrópsks ramma um sjálfbærar byggingar. Sú síðarnefnda, sem hleypt var af stokkunum árið 2020, miðar að því að meta sjálfbærni bygginga á öllum vistferli þeirra og byggja á ýmsum vísum sem fjalla um heilsufar og hitaþægindi í öfgafullum veðurhættum, sjálfbærri frárennsli og vatnsnotkun.

Stefnur ESB varðandi hitun og kælingu bygginga eru tilgreindar á síðunni Climate-ADAPT Health. Tilskipunin um orkunýtingu bygginga og orkunýtnitilskipunin veitir leiðbeiningar um þetta efni.

Að bæta þekkingargrunninn

IPCC AR6 WG II skýrsla loftslagsbreytinga 2022: Áhrif, aðlögun og varnarleysi ná yfir veikleika og aðlögunarmöguleika fyrir byggða umhverfi, bæði út frá hnattrænum og nokkrum svæðisbundnum sjónarmiðum (þ.m.t. í Evrópu og Miðjarðarhafi) og innan breiðari samstæðna s.s. þéttbýlisbyggða, heilsufars og hækkunar sjávarborðs.

Hinar efnislegu ógnir við byggingar af völdum loftslagsbreytinga eru skógareldar, sífrerast og hækkun sjávarborðs — mikil varnarleysi fyrir margar láglendar strandborgir, þar á meðal Evrópu. Því er litið á byggða umhverfið sem svæði fyrir brýnar aðgerðir til aðlögunar, s.s. endurskoðun á byggingarreglum með tilliti til loftslagsviðnáms. notkun nýstárlegra byggingaaðferða, eða jafnvel flytja til öruggari svæði, þegar möguleikar til að bjarga sumum mjög viðkvæmum uppgjörum verða tæmd. Tilkynnt var um ójafn dreifingaráhrif aðlögunarráðstafana sem þarf að takast á við í bara aðlögunarstefnum fela í sér hærri kostnað, versnun lífsskilyrða innanhúss (einkum vegna lakari byggingarefna sem eru á viðráðanlegu verði fyrir fátækt og aðlögun að loftslagsbreytingum. Í sérstakri skýrslu IPCC um 1,5 °C hnattræna hlýnun er fjallað um áhrif loftslagsbreytinga og aðlögunarmöguleika í byggingargeiranum sem geta stuðlað að því að takmarka hlýnun við 1,5 °C.

Borgarúttekt Hagstofu Evrópusambandsins veitir upplýsingar sem byggjast á vísbendingum um aðlögunargetu borga, þ.m.t. innviða og bygginga. Urban Adaptation Map Viewer gefur vísbendingar, t.d. þéttingu jarðvegs og græn þéttbýli.

Urban Atlas frá Copernicus Land Monitoring Service veitir samræmdar upplýsingar um landgerðar- og landnotkunarkort yfir nokkur hundruð borgir og umhverfi þeirra.

Innan ramma rannsóknar- og nýsköpunaráætlunar framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, Horizon 2020, er þekking á aðlögun að loftslagsbreytingum í grunnvirkjum eitt af því sem fjallað er um í vinnuáætluninni. RESIN -verkefnið hjálpar borgunum að koma með öflugar aðlögunaráætlanir um mikilvægustu innviði sína. ESB-CIRCLE verkefni þróar ramma sem nær til alls Sambandsins til að styðja við mikilvæga innviði sem eru undirbúnir náttúrulegum hættum, þ.m.t. loftslagsbreytingum. Markmið ABC21 verkefnisins er að kanna bestu sjálfbæru hönnunina fyrir hlýja loftslagssvæði til að losa sig við markaðs- og rannsóknarmöguleika sína. Í verkefninu er lögð áhersla á lífklamatíska hönnun, lágorkukælingartækni og staðbundið byggingarefni sem þegar er í notkun í hlýrri heimshlutum, svo sem Afríku, og sem hægt er að skilgreina og laga að öðrum landfræðigreinum.

Frekari upplýsingar um aðlögun þéttbýlis er að finna á Loftslags-ADAPT Urban síðunni.

Stuðningur við fjárfestingar og fjármögnun

Fjármögnun ESB til aðlögunar er studd af fjárhagsrammanum til margra ára 2021-2027 sem tryggir að aðgerðir til aðlögunar loftslags hafi verið felldar inn í allar helstu útgjaldaáætlanir ESB.

Fjármögnun ESB til að styðja við viðnámsþrótt innviða, þ.m.t. byggingar, er aðallega skipulögð af Samheldnistefnunni, nánar tiltekið, í gegnum evrópska byggðaþróunarsjóði.

Samstöðusjóður ESB grípur inn í neyðartilfelli eftir að tjón hefur orðið. Einnig er hægt að fjármagna atburði sem tengjast loftslagsbreytingum.

Frá og með árinu 2021 nær Horizon Europe rannsóknaráætlunin yfir byggingar innan áfangastaðar 4 "Efficient, sustainable and inclusive energy use" of Cluster 5 "Climate Energy and Mobility". Tvö málefni innan ákvörðunar 4 í þessari áætlun, eftir því sem við á, með áherslu á loftslagssönnun sögulegra bygginga og viðnámsþrótt gagnvart atburðum sem valda röskun á viðkvæmum byggingum, höfðu frest til að leggja fram tillögur í september 2023; þannig er hægt að fjármagna ný verkefni sem takast á við aðlögun bygginga á komandi vetri. Byggingar eru eitt af þeim aðgerðasviðum sem verkefni ESB beinist að aðlögun að loftslagsbreytingum sem hluti af Horizon Europe, sem stuðlar að "stýringu fjármuna sem eru í boði fyrir endurnýjun bylgja til endurbótarhluta og loftslagssönnunar opinberra bygginga og félagslegra húsnæðis, sem gerir þær auðlindir og orkunýtnar, heilbrigðar og í samræmi við meginreglur hringrásarhagkerfisins" í anda samþættingar meginreglna um endurnýjun bylgja og aðlögunaráætlunarinnar.

Aðrar tegundir fjármögnunaraðlögunar ESB í innviðageiranum eru styrkir frá Fjárfestingarbanka Evrópu. Fjárfestingarbanki Evrópu stuðlar virkan að loftslagsþoli í fjármögnuðum verkefnum.

Tryggingar miða að því að bæta skaðabætur vegna hamfara sem búist er við að aukist vegna loftslagsbreytinga. Tryggingavernd er mjög mikilvægt tæki til aðlögunar að loftslagsbreytingum í innviðageiranum, þ.m.t. byggingar.

Hægt er að finna yfirgripsmikið yfirlit um fjármögnun ESB á aðlögunarráðstöfunum síðu.

Stuðningur við framkvæmd aðlögunar

Staðlasamtök Evrópu, Staðlasamtök Evrópu og Staðlasamtök Evrópu (CENELEC) stuðla að samþættingu aðlögunar að loftslagsbreytingum í byggingarstöðlum, stuðla að þróun þeirra og samræmingu með það að markmiði að samþætta áhrif loftslagsbreytinga, tækniframfarir og samfélagslegar kröfur við fjárfestingarákvarðanir, í kjölfar umboðs framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins.

ESB hefur hleypt af stokkunum, innan Renovation Wave-verkefnisins, Nýju European Bauhaus sem vettvang til að stuðla að skapandi samsköpun nýrra lausna fyrir sjálfbært og fallegt umhverfi í Evrópusambandinu. Verkefnið miðar að því að auðvelda miðlun hugmynda um sjálfbærari vistarverur á viðráðanlegu verði, virkja sköpunargáfu hönnuða, arkitekta, verkfræðinga, vísindamanna, nemenda og innblásna fólks af hvaða bakgrunni sem er, með það fyrir augum að bæta á endanum gæði lífsreynslu okkar. Það mun einnig veita fjárhagslegan stuðning með sérstökum auglýsingum eftir tillögum og áætlunum innan ramma fjárhagsrammans til margra ára. Upphaflegi áfanginn hefur þegar leitt til nokkurra upphaflegra framlaga, sem framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur gefið út orðsendingu 15. september 2021.

Samningur borgarstjóra um loftslags- og orkumál veitir stuðning við aðlögunaraðgerðir í þéttbýli. Nánari upplýsingar er að finna á vefsíðu ClimateADAPT Urban.