Il-Majjistral tal-Ewropa

Il-pajjiżi tar-reġjun

Iż-żona ta’ kooperazzjoni tal-Majjistral tal-Ewropa għall-perjodu ta’ programmazzjoni Interreg 2021-2027 tinkludi seba’ pajjiżi: it-territorju kollu tal-Irlanda, il-Belġju, il-Lussemburgu, l-Iżvizzera u n-Netherlands, u partijiet minn Franza u l-Ġermanja. Bidliet kbar fir-rigward tal-perjodu ta’ programmazzjoni preċedenti (2014-2020) huma l-esklużjoni tar-Renju Unit*, u l-estensjoni tar-reġjun transnazzjonali, li jkopri t-territorju kollu tan-Netherlands u r-reġjuni usa’ tal-Ġermanja. Mappa li tqabbel il-fruntieri l-qodma u l-ġodda tista’ tidher hawnhekk.

* Mid-dħul fis-seħħ tal-Ftehim dwar il-Ħruġ tar-Renju Unit fl-1 ta’ Frar 2020, il-kontenut mir-Renju Unit mhux se jibqa’ jiġi aġġornat fuq dan is-sit web.

Qafas ta' politika

1.     Programm ta' kooperazzjoni transnazzjonali

Il-Programm Interreg VI B tal-Majjistral (ĠDID) tal-Ewropa (2021-2027), approvat mill-Kummissjoni Ewropea fl-24 ta’ Awwissu 2022, jippromwovi tranżizzjoni ekoloġika, intelliġenti u ġusta għat-territorji kollha tal-Majjistral tal-Ewropa bil-għan li jappoġġja żvilupp ibbilanċjat u jagħmel ir-reġjuni kollha aktar reżiljenti, filwaqt li jżid il-kapaċità tagħhom li jirrispondu aħjar għal kwalunkwe sfida eżistenti u futura. Il-programm Interreg NEW jassisti fl-appoġġ tat-tranżizzjoni tal-enerġija u dik ċirkolari tar-reġjuni billi jimplimenta u jadotta soluzzjonijiet tranżnazzjonali u bbażati fuq il-post biex jikkontribwixxi għall-preservazzjoni tar-riżorsi naturali, it-tisħiħ ta’ soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura għat-tibdil fil-klima.

L-ambitu tematiku tal-programm ikopri aspetti tat-tranżizzjoni ekoloġika, intelliġenti u ġusta u huwa organizzat madwar tliet prijoritajiet:

• Prijorità 1 – Reżiljenza intelliġenti għall-klima u għall-ambjent
• Prijorità 2 – Tranżizzjoni tal-enerġija intelliġenti u ġusta
• Prijorità 3 – Tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari bbażata fuq il-post
• Prijorità 4 – It-titjib tar-reżiljenza territorjali permezz ta’ trasformazzjoni innovattiva u intelliġenti

Il-proġetti ta’ adattament għat-tibdil fil-klima huma ffinanzjati b’mod speċjali fi ħdan il-prijorità 1, bl-objettiv speċifiku ta’ “Titjib tal-protezzjoni u l-preservazzjoni tan-natura, il-bijodiversità u l-infrastruttura ekoloġika, inkluż f’żoni urbani, u t-tnaqqis tal-forom kollha ta’ tniġġis”. Il-programm jappoġġa l-isforzi biex tiġi żviluppata infrastruttura ekoloġika/blu. Dawk l-azzjonijiet għandhom l-għan li jiżguraw il-protezzjoni jew ir-restawr ta’ firxa wiesgħa ta’ ekosistemi u jipprevjenu t-telf tal-bijodiversità u tal-kapital naturali. Peress li l-biċċa l-kbira tar-reġjuni tal-Majjistral qed jonqsu milli jilħqu l-miri tal-kwalità tal-arja, il-Programm għandu wkoll l-għan li jnaqqas l-istress mis-sħana u jtejjeb il-kwalità tal-arja.

Il-kwistjoni tal-effiċjenza enerġetika, li hija rilevanti kemm għall-kwistjonijiet ta’ mitigazzjoni kif ukoll għal dawk ta’ adattament, hija koperta taħt il-prijorità 2, u b’mod partikolari l-Objettiv Speċifiku 2.2 (Il-promozzjoni tal-effiċjenza enerġetika u t-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra). Dan se jinkiseb billi jiġu identifikati opportunitajiet li jżidu r-rendiment fl-użu tal-enerġija ta’ eż. abitazzjonijiet u bini pubbliku, trasport/mobbiltà, Trasport fuq Passaġġi tal-Ilma Interni, kif ukoll linji tan-network tat-tisħin u t-tkessiħ distrettwali.

Il-Programm preċedenti Interreg V B tal-Majjistral tal-Ewropa (NWE) (2014-2020) kellu l-għan li jippromwovi l-futur ekonomiku, ambjentali, soċjali u territorjali tar-reġjun tal-NWE. , Minħabba d-densità urbana għolja u l-esponiment taż-żoni urbani għar-riskju ta’ għargħar kostali u fluvjali, il-Programm NWE identifika l-indirizzar tal-vulnerabbiltà tat-tibdil fil-klima bħala waħda mill-isfidi ewlenin fiż-żona tal-programm. Madankollu, din l-isfida ma ġietx tradotta fi prijorità tematika għall-programm. Din kienet inkluża fost il-prijoritajiet ta’ investiment relatati mat-tranżizzjoni lejn soċjetà b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju (prijorità 2, u prinċipalment il-prijorità ta’ investiment 4e), li tiddikjara li “huma meħtieġa azzjonijiet ta’ mitigazzjoni/adattament”.

2.     Konvenzjonijiet internazzjonali u inizjattivi oħra ta’ kooperazzjoni

Flimkien ma’ reġjuni oħra, partijiet mill-Majjistral tal-Ewropa huma koperti mill-“Konvenzjoni għall-Protezzjoni tal-Ambjent Marin tal-Atlantiku tal-Grigal” tal-OSPAR.  B’mod partikolari, il-partijiet tal-Majjistral u tal-Grigal tal-kosti tar-reġjuni huma koperti minn żewġ subreġjuni tal-konvenzjoni OSPAR: is-sottoreġjun tal-Ibħra Ċeltiċi u s-sottoreġjun tal-Baħar tat-Tramuntana l-Kbir. Skont din il-konvenzjoni, it-tibdil fil-klima (u l-aċidifikazzjoni tal-oċeani) huwa indirizzat bħala kwistjoni trasversali f’termini tal-ġenerazzjoni tal-għarfien, il-monitoraġġ tal-impatti u t-tfassil ta’ għażliet ta’ ġestjoni li għandhom l-għan li jżidu r-reżiljenza tal-ekosistema. Fl-2019, l-OSPAR stabbilixxa Grupp ta’ Korrispondenza Intersessjonali dwar l-aċidifikazzjoni tal-oċeani (ICG-OA).

Inizjattivi oħra ta’ kooperazzjoni li jinvolvu xi partijiet tar-reġjun tal-Majjistral huma l-Kooperazzjoni Trilaterali tal-Baħar Wadden u l-Kummissjoni tal-Baħar tat-Tramuntana fi ħdan il-Konferenza tar-Reġjuni Marittimi Periferiċi. Aktar dettalji dwar dawn l-inizjattivi huma ppreżentati fuq il-paġna tar-Reġjun Transnazzjonali tal-Baħar tat-Tramuntana.

3.     Strateġiji u Pjanijiet ta’ adattament

Għalkemm ma jeżistu l-ebda strateġiji u pjanijiet ta’ adattament speċifikament għar-Reġjun tal-Majjistral, l-inizjattivi ta’ kooperazzjoni li jinvolvu diversi pajjiżi tar-reġjun tranżnazzjonali (OSPAR, il-Kooperazzjoni Trilaterali fil-Baħar Wadden u l-Kummissjoni tal-Baħar tat-Tramuntana) għandhom strateġiji proprji li huma rilevanti għall-adattament għat-tibdil fil-klima (l-Istrateġija 2030 għar-Reġjun tal-Baħar tat-Tramuntana, l-Istrateġija ta’ Adattament għat-Tibdil fil-Klima tal-Baħar Wadden u l-Istrateġija Ambjentali tal-Atlantiku tal-Grigal (NEAES) 2030). Dawn huma deskritti bis-sħiħ fuq il-paġna tar-Reġjun Transnazzjonali tal-Baħar tat-Tramuntana.

Eżempji ta’ proġetti ffinanzjati fil-perjodu 2014-2020.

L-ebda wieħed mill-proġetti, approvati taħt il-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020, ma indirizza direttament l-isfidi relatati mal-adattament. Minflok, jiffukaw fuq il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima (billi jnaqqsu l-emissjonijiet tal-karbonju) b’valuri miżjuda wkoll għall-adattament (billi jtejbu l-effiċjenza enerġetika).

Madankollu, il-Majjistral tal-Ewropa jista’ jiddependi fuq esperjenza wiesgħa ta’ proġetti ta’ kooperazzjoni transnazzjonali li jittrattaw il-ħolqien tal-għarfien u l-kondiviżjoni dwar l-adattament għat-tibdil fil-klima. Dawk il-proġetti ġew iffinanzjati fil-perjodu ta’ programmazzjoni 2007-2013 tal-INTERREG, bħal pereżempju fil-każ tal-proġetti AMICE, DROP u IMCORE.  Barra minn hekk, is-sett sħiħ ta’ tmien proġetti li jittrattaw l-adattament għat-tibdil fil-klima, iffinanzjati fl-2007-2013, ġew raggruppati fis-SIC-adapt!, Huwa raggruppament strateġiku mmirat biex iżid il-viżibbiltà u l-kapitalizzazzjoni tal-eżiti tal-proġetti