Kif għandha titqies l-inċertezza?

Minħabba li n-nuqqas ta’ informazzjoni perfetta huwa karatteristika komuni fl-oqsma kollha tax-xjenza u t-tfassil tal-politika, il-ġestjoni tal-inċertezza hija parti integrata mill-ġestjoni tar-riskju. Dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet għandhom ikunu konxji tal-grad ta’ inċertezza assoċjat ma’ sorsi speċifiċi ta’ data sabiex ikunu jistgħu jikkunsidraw il-firxa ta’ żviluppi plawżibbli fid-deċiżjonijiet tagħhom, iżda l-inċertezzi ma għandhomx jipprevjenu li jittieħdu deċiżjonijiet (EEA 2017).

Kif għandha titqies l-inċertezza fit-teħid tad-deċiżjonijiet dwar l-adattament?

L-importanza tal-inċertezzi dwar it-tibdil fil-klima u l-impatti tiegħu għal deċiżjoni ta’ adattament partikolari tiddependi fuq fatturi bħall-perjodu ta’ żmien u r-riversibbiltà tad-deċiżjoni, l-importanza relattiva tal-fatturi klimatiċi għad-deċiżjoni, u l-kostijiet tal-ilqugħ tad-deċiżjoni kontra żviluppi inċerti (EEA 2017).

Ġew żviluppati approċċi differenti biex tiġi indirizzata l-inċertezza fl-ippjanar. Xi approċċi u prinċipji utli li għandhom jintużaw meta jittieħdu deċiżjonijiet ta’ adattament b’inċertezza inerenti fl-għarfien sottostanti jistgħu jinkludu:

Ippjanar tax-Xenarju

Quddiem l-inċertezza, dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet jistgħu jagħżlu li jikkunsidraw diversi eżiti plawżibbli. Dan huwa l-approċċ meħud mill-analiżijiet tax-xenarji. Ix-xenarji jippreżentaw sett ta’ kundizzjonijiet futuri differenti u plawżibbli (jew “stati tad-dinja”). Imbagħad titwettaq analiżi tad-deċiżjonijiet biex jitqabbel kemm id-deċiżjonijiet ta’ politika alternattivi jaħdmu tajjeb f’dawn il-kundizzjonijiet futuri differenti. Minbarra li jipprovdu deskrizzjoni utli tal-inċertezza, ix-xenarji jistgħu jġibu wkoll ċarezza rigward il-kompromessi li jsiru fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet.

Riżorsa utli:

Sett ta’ Għodod tal-MEDIAZZJONI (ara l-analiżi tax-Xenarju)

Ġestjoni Adattattiva

Il-ġestjoni adattiva tinvolvi l-għażla ta’ strateġija li tista’ tiġi mmodifikata biex tinkiseb prestazzjoni aħjar hekk kif wieħed jitgħallem aktar dwar il-kwistjonijiet inkwistjoni u kif qed jiżviluppa l-futur. Karatteristika ewlenija tal-ġestjoni adattiva hija li dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet ifittxu strateġiji li jistgħu jiġu modifikati ladarba jinkiseb għarfien ġdid mill-esperjenza u r-riċerka. It-tagħlim, l-esperimentazzjoni u l-evalwazzjoni huma elementi ewlenin ta’ dan l-approċċ u għandhom jiġu ppjanati b’mod attiv fit-teħid tad-deċiżjonijiet.

Riżorsa utli:

Ġestjoni adattiva tal-ħabitats naturali

Strateġiji robusti jew reżiljenti

Dan l-approċċ jidentifika l-firxa ta’ ċirkostanzi futuri possibbli li wieħed jista’ jiffaċċja, u mbagħad ifittex li jidentifika strateġiji li se jaħdmu raġonevolment tajjeb f’dik il-firxa. Strateġija robusta tista’ tiġi definita bħala waħda li taħdem tajjeb fuq firxa wiesgħa ħafna ta’ futuri alternattivi.

Riżorsa utli:

Approċċi ekonomiċi għall-valutazzjoni tal-għażliet ta’ adattament għat-tibdil fil-klima taħt inċertezza

Għażliet li jimminimizzaw l-ispejjeż tal-implimentazzjoni

Matul l-ippjanar tal-adattament għat-tibdil fil-klima taħt inċertezza hemm tipi differenti ta’ għażliet disponibbli għal dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet. L-aktar għażla xierqa se tiddependi fuq in-natura tad-deċiżjoni li tkun qed tittieħed, is-sensittività ta’ dik id-deċiżjoni għal impatti klimatiċi speċifiċi u l-livell ta’ riskju li jista’ jiġi ttollerat. Madankollu, meta jagħżlu l-għażliet ta’ adattament, dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet jistgħu jagħżlu li jagħtu prijorità lil dawk li jimminimizzaw l-ispejjeż tal-impjantazzjoni tagħhom. Dawn jistgħu jinkludu:

• B’dispjaċir baxx (“limitat” jew “mingħajr dispjaċir”)
  • Għażliet li jrendu benefiċċji anke fin-nuqqas tat-tibdil fil-klima u fejn il-kostijiet tal-adattament huma relattivament baxxi vis-à-vis il-benefiċċji tal-azzjoni.
• Win-win (-win)
  • Għażliet li għandhom ir-riżultat mixtieq f’termini ta’ minimizzazzjoni tar-riskji klimatiċi jew l-isfruttament ta’ opportunitajiet potenzjali iżda li għandhom ukoll benefiċċji soċjali, ambjentali u/jew ekonomiċi oħra.
• Reversibbiltà, flessibbiltà u marġnijiet ta’ sikurezza
  • L-iffaċilitar ta’ għażliet riversibbli u flessibbli jippermetti li jsiru emendi aktar tard; Iż-żieda ta’ “marġnijiet ta’ sikurezza” xierqa ma’ investimenti ġodda tiżgura li r-risponsi jkunu reżiljenti għal firxa ta’ impatti klimatiċi futuri.
• Strateġiji mhux vinkolanti
  • Il-promozzjoni ta’ strateġiji ta’ adattament “mhux vinkolanti” (jiġifieri għażliet mhux infrastrutturali) tinkludi l-bini ta’ kapaċità ta’ adattament li tiżgura li organizzazzjoni tkun kapaċi tlaħħaq aħjar ma’ firxa ta’ impatti klimatiċi (eż. permezz ta’ ppjanar bil-quddiem aktar effettiv, il-ġbir u t-tixrid ta’ intelligence, il-ħolqien ta’ qafas istituzzjonali favorevoli).
• Dewmien fl-azzjoni jew fid-deċiżjoni
  • Id-dewmien ta’ azzjonijiet jew deċiżjonijiet (li ma jiġux konfużi ma’ “injorar tal-futur”) jista’ jkun xieraq bħala parti minn strateġija attiva ta’ adattament fit-tul fejn ikun ġie ddeterminat li ma hemm l-ebda benefiċċju sinifikanti fit-teħid ta’ azzjoni partikolari immedjatament jew tkun meħtieġa aktar informazzjoni biex tittieħed deċiżjoni.

Riżorsa utli:

Għażliet ta’ adattament

Suġġetti ewlenin oħra:

1. Xi tfisser l-inċertezza?

2. Kif jiġu kkomunikati l-inċertezzi?