Agroforestrija: l-agrikoltura tal-futur? Il-każ ta' Montpellier

Montpellier hija belt fin-Nofsinhar ta 'Franza. Tinsab fuq art bl-għoljiet 10 kilometri 'l ġewwa mill-kosta Mediterranja fuq ix-Xmara Lez. Montpellier għandha klima Mediterranja (Köppen Csa), bi xtiewi ħfief, kemxejn imxarrba, u sjuf sħan ħafna, pjuttost xotti. It-temperaturi medji ta’ kull xahar ivarjaw minn 7.1 °C (44.8 °F) f’Jannar għal 23.4 °C (74.1 °F) f’Lulju. Il-preċipitazzjoni annwali hija ta’ madwar 660 millimetru, u hija l-akbar fil-ħarifa u fix-xitwa, iżda mhux assenti fis-sajf. Kif previst minn diversi studji, it-tibdil fil-klima huwa mistenni li jkollu impatt fuq is-settur agrikolu permezz ta’ kundizzjonijiet aktar frekwenti ta’ nixfiet u żieda fit-temperatura. Sabiex jiġu indirizzati dawn l-impatti, huwa urġenti li l-agrikoltura f’Montpellier tieħu miżuri ta’ adattament xierqa. L-isfida hija li l-produzzjoni tal-ikel issir aktar effiċjenti, sostenibbli u kapaċi tlaħħaq mal-effetti previsti tat-tibdil fil-klima.

L-objettiv huwa li s-sistemi agrikoli ta’ Montpellier isiru aktar reżiljenti għall-effetti tat-tibdil fil-klima, bħaż-żieda fit-temperaturi, in-nixfiet, l-istress tal-ilma u dak bijotiku, u avvenimenti aktar estremi.

L-agroforestrija hija l-kombinazzjoni tal-kultivazzjoni tas-siġar u tal-għelejjel. L-iskema agroforestali adottata f’Montpellier, fi ħdan il-proġett SAFE, hija taħlita ta’ siġar tal-ġewż u kultivazzjoni tal-qamħ. L-agroforestrija tipprovdi għażla differenti ta’ użu tal-art, meta mqabbla ma’ sistemi tradizzjonali separati ta’ raba’ li jinħadem u ta’ forestrija u tottimizza l-benefiċċji mill-interazzjonijiet bijoloġiċi maħluqa meta s-siġar u l-għelejjel jiġu kkombinati. Il-komplementarjetà bejn is-siġar u l-għelejjel tippermetti sfruttament aktar effettiv tar-riżorsi disponibbli. L-agroforestrija tgħin biex tiġi kkontrollata aħjar l-erożjoni tal-ħamrija u żżid is-sostenibbiltà u r-reżiljenza tal-agrikoltura. Hija prattika li tirrispetta l-ambjent u għandha benefiċċju ovvju tal-pajsaġġ. Ir-roqgħa agroforestali tibqa’ produttiva għall-bidwi u tiġġenera dħul kontinwu, li mhuwiex il-każ meta r-raba’ li jinħadem jiġi esklussivament riforestat. L-agroforestrija mbagħad tippermetti d-diversifikazzjoni tal-attività tal-azjendi agrikoli u tagħmel użu aħjar mir-riżorsi ambjentali. Barra minn hekk, maż-żmien, l-azjendi agrikoli agroforestali jistgħu jsiru inqas dipendenti fuq is-sussidji għall-għelejjel, u inqas suxxettibbli għall-varjazzjonijiet fil-prezzijiet tal-għelejjel, peress li l-injam jiġġenera parti sinifikanti mill-introjtu tagħhom. Il-valur tal-kumditajiet tal-parks silvoarable fil-futur qarib jista’ jkun ukoll assi ta’ valur għall-intrapriżi tal-biedja.

Diversi organizzazzjonijiet tal-partijiet ikkonċernati minn Franza, in-Netherlands u l-Greċja kienu involuti fil-proġett SAFE. Fi Franza, l-APCA (il-kamra nazzjonali tal-Agrikoltura fi Franza) kienet responsabbli għall-istabbiliment ta’ network ta’ rqajja’ ta’ dimostrazzjoni tas-sistema agroforestali li issa huwa għodda effiċjenti ħafna għall-estensjoni tal-agroforestrija. Il-biċċa l-kbira tal-organizzazzjonijiet tal-partijiet ikkonċernati involuti fil-proġett SAFE kienu involuti fil-koordinazzjoni ta’ proġetti oħra ta’ riċerka u żvilupp agroforestali fi Spanja, fil-Ġermanja, fl-Ingilterra, fil-Belġju u fin-Netherlands.

Il-proġett SAFE pprovda mudelli u bażijiet ta’ data għall-valutazzjoni tal-profittabbiltà ta’ sistemi silvoarable, u ssuġġerixxa linji gwida ta’ politika għall-implimentazzjoni tal-agroforestrija. B’mod partikolari, SAFE żviluppat għodod bijofiżiċi u soċjoekonomiċi biex tinforma lill-bdiewa u lil dawk li jfasslu l-politika dwar il-potenzjal li l-agroforestrija silvoarabbli tikkontribwixxi għall-iżvilupp integrat u sostenibbli taż-żoni rurali Ewropej. L-għarfien żviluppat matul il-Proġett SAFE, ipprovda opportunitajiet għall-bdiewa biex itejbu l-kompetittività tagħhom.

Is-sistemi agroforestali normalment ikunu sistemi profittabbli. Dak li jiswa ħafna flus huwa t-tranżizzjoni tal-agroforestrija, li tieħu ż-żmien u li trid tiġi appoġġjata. L-iskemi agroforestali huma investiment fit-tul. Jieħu ftit taż-żmien sakemm is-siġar jimmaturaw u jipprovdu l-funzjonijiet u l-benefiċċji mistennija.

Il-benefiċċji ewlenin jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej:

• L-INRA wriet li l-produzzjoni minn ettaru ta’ taħlita ta’ ġewż/qamħ hija l-istess bħal dik ta’ 1,4 ettari b’siġar u għelejjel separati (li tikkorrispondi għal żieda ta’ 40 % fil-produttività).
• L-agroforestrija hija inqas vulnerabbli għat-tibdil fil-klima. Is-siġar jipprovdu kenn għall-għelejjel u jnaqqsu l-ħsarat minħabba t-temperatura għolja tar-rebbiegħa.
• Il-bijodiversità tiżdied peress li toħloq ħabitat divers fejn jistgħu jgħixu l-ispeċijiet ta’ organiżmi selvaġġi. Taġixxi wkoll fil-kontroll tal-pesti u fit-titjib tad-dakkir.
• Il-bdiewa jistgħu jiddiversifikaw il-prodotti tagħhom, iżidu l-introjtu tagħhom u jtejbu l-kwalità tal-ħamrija u tal-ilma, inaqqsu l-erożjoni (tar-riħ) u jipprevjenu l-ħsara minħabba l-għargħar. Il-kwalità tal-ħamrija u tal-ilma titjieb, u b’hekk tiġi evitata l-erożjoni.
• L-agroforestrija għandha rwol fiż-żamma tal-art għall-ġenerazzjoni futura.
• Sistemi agroforestali mfassla u ġestiti kif suppost jistgħu jgħinu biex jiżdied is-sekwestru tal-karbonju atmosferiku, itejbu l-kwalità tal-ħamrija u l-konservazzjoni tal-ħamrija.

L-agroforestrija hija definita fl-Artikolu 23 tar-Regolament 1305/2013 tal-PAK (2014-2020). Hemm 23 miżura tal-Programm tal-Iżvilupp Rurali (PŻR) li jistgħu jappoġġaw l-agroforestrija fuq art agrikola jew fuq art forestali.

F’Montpellier, l-iskema tal-agroforestrija ġiet implimentata għal 20 sena.

L-agroforestrija hija miżura ta’ adattament fit-tul.

Christian Dupraz
Institut Nantional de la Recherche Agronomique (INRA) - SYSTEM
Montpellier, France
E-mail: christian.dupraz@inra.fr

Il-Proġett SAFE: Agroforestrija Silvoarable Għall-Ewropa