Korleis blir usikkerheitene kommunisert?

Beskriv og kvantifisere usikkerheit kan spela ei verdifull rolle i å informera beslutningsprosessar. Kvantifisering kan ikkje eliminere usikkerheit, men det kan bidra til å forstå nivåa av usikkerheit vi har å gjera med. Probabilistisk informasjon kan vera ein nyttig måte å forklara sannsynet for moglege futures. Statistiske metodar og modellar spelar ei nøkkelrolle i tolkinga og syntesen av observerte klimadata og prognosar frå numeriske klimamodellar.

Sannsynleg informasjon er imidlertid ikkje alltid tilgjengeleg. I dette tilfellet kan klare beskrivingar av framtidige endringar, sjølv om dei er kvalitative, gje verdifull innsikt i kva du kan forventa og korleis du bestemmer deg basert på denne informasjonen. Tilnærmingar som bruk av scenari og banar kan brukast når sannsyn ikkje er tilgjengelege.

Typen og tidshorisonten for tilpasningsbeslutningskonteksten vil bestemme den mest hensiktsmessige informasjonen (probabilistisk eller ikkje) som skal brukast.

Korleis blir usikkerheiter kvantifisert og beskrive?

Behandling av usikkerheit i IPCC

IPCC har utvikla ei felles tilnærming og eit kalibrert språk for å evaluarar og kommunisera graden av sikkerheit i sine funn. Denne tilnærminga har vorte fremja i IPCCs rettleiingsnotat om konsekvent behandling av usikkerheit (Mastrandrea eit al., 2010) og brukt i IPCCs femte vurderingsrapport (IPCC AR5, 2013-2014) og den siste spesialrapporten om global oppvarming på 1,5 °C (IPCC SR1.5, 2018).

Tilnærminga er avhengig av to berekningar (tillit og sannsyn)for å kommunisere graden av sikkerheit i sentrale funn, basert på IPCC-forfattargruppenes evalueringar av den underliggande vitskaplege forståinga:

Tillit: Fem kvalifiseringar brukast til å uttrykka tillit til viktige funn, alt frå svært låg, gjennom låg, middels, høg, til svært høg. Tillitsnivået syntetiserer vurderingane om gyldigheten av funn som bestemt gjennom evaluering av tilgjengeleg bevis (type, kvalitet, mengd eller intern konsistens) og graden av vitskapleg semje mellom ulike bevislinjer (sjå figur 1).

Figur 1 — Grunnlaget for konfidensnivået er gjeven som ein kombinasjon av evidens (avgrensa, middels, robust) og konsensus (låg, middels og høg). Tilliten aukar mot øvre høgre hjørne. Generelt er prova mest robuste når det er flere, konsistente uavhengige linjer av høg kvalitet (Mastrandrea eit al., 2010).

Sannsyn: Kvantifiserte mål på usikkerheit i eit funn uttrykt probabilistisk (basert på statistisk analyse av observasjonar eller modellresultatar, eller ekspertvurdering). Viss usikkerheiter kan kvantifiserast probabilistisk, kan eit funn karakteriserast ved hjelp av følgjande omgrepar (tabell 1):

Tabell 1 — Sannsynsbetingingar knytte til utfall brukt i IPCC AR5 og SR1.5

Merk: Ytterlegare termar som òg kan brukast når det er hensiktsmessig, inkluderer ekstremt sannsynleg (95–100 % sannsyn), meir sannsynleg enn ikkje (> 50–100 % sannsyn), meir usannsynleg enn sannsynleg (0– & lt; 50 %) og ekstremt usannsynleg (0–5 % sannsyn).

Fordi IPCC-kalibrert språk vart utvikla på engelsk, bør forholdsreglar brukast med oversetjinga av denne tilnærminga til andre språk, då det kan føra til tap av presisjon.

Scenari og vegar

I fråvær av probabilistiske bevis eller som eit middel til å støtte klimaendringar og sårbarheitsvurderingar, brukast ofte scenari og andre kvalitative beskrivingar av framtidige endringar. Forsiktigheit bør utvisast sidan scenari, vegar og andre termar nokre gonger brukast om kvarandre, med eit breitt spekter av overlappande definisjonar (Rosenbloom, 2017). Nokre nyttige definisjonar er gjevne av IPCC AR5 (2014) og IPCC SR1.5 (2018):

Scenari som plausible beskrivingar av korleis framtida kan utvikle seg basert på eit samanhengjande og internt konsistent sett med antakingar om sentrale drivkrefter (t.d. snøggleik på teknologisk endring, prisar) og relasjonar. Vêr merksam på at scenari verken er spådommar eller prognosar, men er nyttige for å gje ei oversikt over implikasjonane av utviklinga og tiltak.

Vegar beskriv den tidsmessige utviklinga av naturlege og/eller menneskelege systemar mot ein framtidig tilstand. Pathways konsepter spenner frå sett med kvantitative og kvalitative scenari (eller forteljingar) av potensielle futures til løysingsorienterte beslutningsprosessar retta mot ønskelege samfunnsmessige mål. Pathway tilnærmingar fokuserer vanlegvis på biofysiske, teknoøkonomiske og/eller sosio-atferdsmessige banar og involverer ulike dynamikkar, mål og aktørar på tvers av ulike skalaer.

Ulike typar scenari og vegar for framtidige forhold som er nyttige for tilpasningsbeslutningar, er tilgjengelege på global og i nokre tilfelle nasjonal til lokal skala. Desse inkluderer vanlegvis:

Utsleppsscenari: Truverdige framstillingar av den framtidige utviklinga av utslepp av klimagassar og aerosolar basert på eit samanhengjande og internt konsistent sett av antakingar om drivkrefter (som demografisk og sosioøkonomisk utvikling, teknologisk endring) og deira nøkkelrelasjonar. Konsentrasjonsscenari, avleia frå utsleppsscenari, brukast som input til klimamodellar for å berekne klimaprognosar på flere skalaer.

Sosioøkonomiske scenarioer: Scenari som beskriv ei mogleg framtid når det gjeld folkesetnad, bruttonasjonalprodukt og andre sosioøkonomiske faktorar som er relevante for å forstå konsekvensane av klimaendringar på nasjonalt til lokalt nivå.

Klimaprognosar (og klimapåverknadsprognosar): Simulert respons av klimasystemet (eller eit klimasensitivt system) til eit scenario med framtidig utslepp eller konsentrasjon av klimagassar og aerosolar som generelt utleiast ved hjelp av klimamodellar (eller klimapåverknadsmodellar). Klimaprognosar tener ofte som råmateriale for å konstruere klimascenari, men desse krev vanlegvis tilleggsinformasjon som det observerte noverande klimaet.

For søknader som informerer om viktige politiske beslutningar eller store investeringsbeslutningar, tilrådast det at beslutningstakarar nyttar seg av heile spekteret av tilgjengelege klimaendringsscenari og modellinformasjon.

Andre hovudtema:

1. Kva meinast med usikkerheit?

3. Korleis ta høgde for usikkerheit?