Korleis ta høgde for usikkerheit?

Fordi mangelen på perfekt informasjon er eit fellestrekk i alle område av vitskap og politikkutforming, er usikkerheitsstyring ein integrert del av risikostyring. Beslutningstakarar bør vere merksame på graden av usikkerheit knytte til spesifikke datakilder, slik at dei kan vurdere omfanget av plausibel utvikling i sine beslutningar, men usikkerheit må ikkje hindre at beslutningar takast (EEA 2017).

Korleis ta omsyn til usikkerheit i beslutningsprosessar for tilpasning?

Betydninga av usikkerheit om klimaendringar og konsekvensane for ei bestemt tilpasningsbeslutning avheng av faktorar som tidshorisont og reversibilitet av vedtaket, den relative betydninga av klimafaktorar for vedtaket, og kostnadene ved bufring av vedtaket mot usikker utvikling (EEA 2017).

Ulike tilnærmingar er utvikla for å handtere usikkerheit i planlegginga. Nokre nyttige tilnærmingar og prinsippar som skal brukast ved tilpasningsbeslutningar med ibuande usikkerheit i den underliggande kunnskapen, kan omfatte:

Scenarioplanlegging

I møte med usikkerheit kan beslutningstakarar velja å vurdera flere plausible utfall. Dette er metoden som brukast i scenarioanalysar. Scenari presenterer eit sett av forskjellige, plausible framtidige forhold (eller «tilstandar i verden»). Beslutningsanalyse blir deretter gjennomført for å samanlikne kor godt alternative politiske beslutningar utfører under desse ulike framtidige forhold. I tillegg til å gje ei nyttig beskriving av usikkerheit, kan scenari også gje klåre om avveiningane som er gjort i beslutningsprosessen.

Nyttig ressurs:

Medieverktøykasse (sjå Scenarioanalyse)

Adaptiv administrasjon

Adaptiv leiing inneber val av ein strategi som kan endrast for å oppnå betre yting som ein lærer meir om problema ved handa og korleis framtida utfaldar seg. Eit sentralt trekk ved adaptiv leiing er at beslutningstakarar søkjer strategiar som kan endrast når ny innsikt er oppnådd frå erfaring og forsking. Læring, eksperimentering og evaluering er sentrale elementar i denne tilnærminga og bør planleggast aktivt i beslutningsprosessen.

Nyttig ressurs:

Adaptiv forvaltning av naturlege habitater

Robuste og robuste strategiar

Denne tilnærminga identifiserer omfanget av moglege framtidige omstende som ein kan møte, og søkjer deretter å identifisere strategiar som vil fungere rimeleg godt på tvers av dette området. Ein robust strategi kan definerast som ein som presterer godt over eit svært breitt spekter av alternative futures.

Nyttig ressurs:

Økonomiske tilnærmingar for å vurdere tilpasningsalternativar for klimaendringar under usikkerheit

Alternativ som minimerer implementeringskostnader

Under planlegginga av klimatilpasning under usikkerheit er ulike typar alternativ tilgjengelege for beslutningstakarar. Det mest hensiktsmessige alternativet vil avhenge av arten av beslutninga som takast, kjenslevartheita til beslutninga for spesifikke klimapåverknader og risikonivået som kan tolererast. Ved val av tilpasningsalternativar kan beslutningstakarar imidlertid velje å prioritere dei som minimerer implantasjonskostnadane. Desse kan omfatta:

• Låg beklaging («limited-» eller «no-regret»)
  • Alternativ som gjev fordelar sjølv i fråvær av klimaendringar, og der kostnadene ved tilpasninga er relativt låge i forhold til fordelane ved å handle.
• Vinn-vinn (-vinn)
  • Alternativ som har ønskt resultat når det gjeld å minimere klimarisiko eller utnytte potensielle høve, men som òg har andre sosiale, miljømessige og/eller økonomiske fordelar.
• Reversibilitet, fleksibilitet og tryggingsmarginar
  • Val av reversible og fleksible alternativ gjer det mogleg å foreta endringar seinare. Ved å leggje til riktige «tryggleiksmarginar» i nye investeringar, sikrar vi at tiltaka er motstandsdyktige mot ei rekkje framtidige klimapåverknader.
• Mjuke strategiar
  • Å fremje «mjuke» tilpasningsstrategiar (dvs. ikkje-infrastrukturelle alternativ) omfattar å byggje tilpasningsevne som sikrar at ein organisasjon betre kan takle ei rekkje klimapåverknader (t.d. gjennom meir effektiv planlegging, innsamling og spreiing av etterretning, opprettalse av eit gunstig institusjonelt rammeverk).
• Forseinka handling eller avgjerd
  • Forsinking av tiltak eller beslutningar (må ikkje forvekslast med «ignorering av framtida») kan vera hensiktsmessig som ein del av ein aktiv langsiktig tilpasningsstrategi dersom det er fastslått at det ikkje er nokon vesentleg fordel å treffe eit bestemt tiltak umiddelbart, eller det krevst meir informasjon for å treffe ei beslutning.

Nyttig ressurs:

Tilpasningshøve

Andre hovudtema:

1. Kva meinast med usikkerheit?

2. Korleis blir usikkerheitene kommunisert?