Diversifisering av fiskeri- og akvakulturprodukter og -systemer

Diversifisering av fiskerier og akvakultur betyr ei betydeleg endring i produksjonsaktiviteten, som svar på endringar i tilgjengelegheita av fiskebestandar (for fiskeri) og/eller endringar i miljøtilstanden i det marine systemet drive av klimatiske og andre utfordringar. Diversifiseringsstrategiar inkluderer skifte mot alternative artar eller — i tilfelle akvakultur — nye genetiske stammar, samt til forvaltningspraksis som er meir eigna til endra tilhøve. Tilpasningsprosessen kan òg omfatte initiativer for forretningsdiversifisering (mellombels eller permanent) utanfor sektoren, utvikling av nye fiskerirelaterte aktivitetar (t.d. økoturisme med fiskefartøy) som kan gje komplementære inntektsskildar for operatørane. Diversifisering er ein prosess som utførast av individuelle lokale produsentar eller betre av nettverk og samanslutningar av produsentar som har sterkare forretningskapasitet, og dreg nytte av tverrsektorielt samarbeid med andre relaterte verksemder (til dømes marknad, turisme) og frå støtte frå offentlege styresmakter.

For fiskeria omfattar tiltak tilpasning av reiskapar (nye berekraftige reiskapar eller fleksible reiskapar som er i stand til å fange ulike artar, betre tilpassa endra forhold i ulike miljøar) og tilpasning av fartøy som kan forfølgje fiskeressursen på forskjellige stader, noko som aukar fiskaranes mobilitet når fordelinga av fiskebestandar endrast med endra havforhold.

For akvakultur kan endringar i kultiverte artar og/eller ulike genetiske stammar bidra til å redusere sektorens sårbarheit for klimaendringar, og skifte mot meir klimabestandige organismar som veks betre under endra tilhøve. Til dømes vil saltvassinntrenging og stormflod favorisere oppdrett av brakkvatn og euryhalinartar, medan høge vasstemperaturar og turbiditet kan favorisere artar som toler låge oppløyste oksygenivåer. Andre endringar i akvakulturpraksis har i aukande grad vorte fremja for å forbetra miljøprestasjonen, produktiviteten og lønsemda i akvakulturproduksjonen, noko som resulterer i positive effektar på reduksjon og tilpasning til klimaendringar, sjølv når klimaendringar ikkje er eksplisitt inkludert blant hovuddrivarane. Døme er resirkulerande akvakultursystemer, integrert multitrofisk akvakultur og offshore akvakultur som gjev ytterlegare høve for bruk av nye artar eller stammar i akvakultur. Risikobasert regulering og lokalisering av akvakultur, herunder risikoar frå klimavariasjonar og -endringar, kan støtte diversifisering når nye produksjonsområde er i ferd med å bli utforska, og unngå økonomiske tap som følgje av val som ikkje tar tilstrekkeleg omsyn til alle bekymringar og risikoar. Akvakultur diversifisering var omfanget av ein FAO Technical Workshop heldt i Roma i juni 2016 framheva si rolle for å gje motstandskraft i møte med eit skiftande klima og andre eksterne drivarar, og legg til økonomisk, sosial og økologisk forsikring til akvakultursystemer.

Det er svært viktig at diversifiseringstiltaka ikkje aukar fiskeinnsatsen og er i samsvar med måla fastsett i den felles fiskeripolitikken, og arbeider for berekraftige fiskerier samt bevaring av fiskebestandar og marine ressursar. I alle fall bør diversifisering av fanga eller dyrka artar følgje vitskapsbaserte vurderingar om økosystemets helse, biotryggleik og biotryggleik, samt omfattande økonomiske og sosiale studiar. Vidare må diversifisering av produkter og systemer ikkje føre til større sårbarheit i sektoren på mellomlang sikt for å oppnå fordelar på kort sikt. Uberekraftig praksis, til dømes fiske utover berekraftgrenser eller på ny stad utan berekraftforsikringar eller utan berekraftige gjev, er døme på mistilpasningsresponsar på utfordringane frå klima og andre endringar, med langsiktige skadelege konsekvensar for bestandar og marine økosystemar.

Diversifisering av produkter frå akvakultur og fiskeri inneber òg diversifisering av marknader som bør tilpassast som svar på utfordringar og høve som følgje av klimaendringar. I denne samanheng omfattar tiltaka tiltak for å auke forbrukaranes oppfatting av fiskeprodukter med eit berekraftig varemerke og for å endre forbrukaranes atferd. Forbrukaranes etterspørsel etter alternative artar bør oppmuntrast, og det bør fremjast sal av fangstar av nye artar, noko som også er eit resultat av case-studiar som er utvikla innanfor det Horisont 2020-finansierte ClimeFish (t.d.

Overgang frå fiskeri til berekraftig akvakultur, overgang frå marin til innlandsproduksjon og utvikling av komplementære økonomiske aktivitetar til fiskeri og akvakultur (t.d. turismerelaterte tiltak ved bruk av fiskefartøy) er andre døme på diversifisering utanfor sektoren, avlastning av press på fiskebestandar og overgang til nye forretningsmoglegheiter som er avhengige av mindre sårbare ressursar. I samband med dette viser resultater frå det Horisont 2020-finansierte Muses-prosjektet, som tek sikte på å utforske moglegheitene for fleirbruk i europeiske hav, flere døme på diversifisering av fiskerier mot økoturismerelaterte aktivitetar, som bidreg til å redusere fiskepresset, fremje berekraftig fiskepraksis og gje komplementære inntektsskildar for fiskarar.