Berlin Biotope Area Factor — Implementering av retningslinjer som bidreg til å kontrollere temperatur og avrenning

Berlin-klimaet er temperert, med ein betydeleg urban varmeøyeffekt, noko som kan auke temperaturen med opptil 4ºC i forhold til omkringliggande område. Medan det er mykje usikkerheit om dei nøyaktige verknadene av klimaendringar på byen, indikerer scenari at temperaturane vil bli høgare, ekstreme vêrforhold som varmebølgjer og intens regn og haglstormar vil vere hyppigare, luftforureining vil auke, og det vil vere vassmangel (sistnemnde til trass for omfattande kilder til ferskvatn i byen, på grunn av lengre, tørrare periodar utan nedbør, auka vassforbruk og avleiing av vatn lenger oppstraums). Frekvensen av hetebølgjer spesielt forventast å auke som følgje av klimaendringar, til opptil 2 hendingar kvart 33. år i 2050 og opptil 12 hendingar kvart 33. år ved slutten av århundret under RCP 8.5 (Climate Adapt, Urban Adaptation Map Viewer). Desse endringane i klimaet forventast å ha negative konsekvensar for folkesetnaden, spesielt med tanke på at Berlins sentrum er prega av ein høg tettleik av konstruksjon. Intensivt brukte byområde påverkast av:

• Ein høg grad av jordforsegling, som følgje av auken i oppbygde område og ugjennomtrengelege overflater;
• Utilstrekkeleg påfylling av grunnvatnet, på grunn av rask avrenning av nedbør i kloakksystemet;
• Overdriven oppvarming og mangel på råme;
• Ein konstant nedgang i biologisk mangfald, på grunn av avgrensa utviding av grøntområde.

BAF bidreg til følgjande tilpasnings- og miljøkvalitetsmål:

• Sikre og forbetra mikroklimaet og luftkvaliteten, redusere den urbane varmeøyeffekten og dermed redusere sårbarheita for varmebølgjer;
• Bevaring og forbetring av jordfunksjonar og vassbalansen, noko som reduserer sårbarheita for ekstreme nedbørshendingar og relaterte avrenning.
• Opprette og forbetra kvaliteten på habitatar for plantar og dyr;
• Forbetring av bustadmiljøet.

Biotop Area Factor fastslår at utvikling av nye bygningar krev at ein del av arealet skal stå som grøntområde. BAF gjev utviklarar, arkitektar og designere klare, men fleksible retningslinjer for den delen av tomta som må plantast eller gje andre grøne romfunksjonar når det gjeld: forbetring av mikroklimaet, urban kjøling, berekraftig drenering, forbetring av naturlege habitatar og forbetring av kvaliteten på bustadmiljøet. Spesifikke løysingar implementert i BAF inkluderer: i) grønning av funksjonelle rom (t.d. sykkel- eller søppelbytte), II) planting av tre og buskar eller, i mindre område, klatreplantar for å skapa grøne veggar; III) innføring av grøne tak, IV) asfaltering avgrensa til hovudvegar og bruk av gjennomtrengelege flater andre stader.

Desse tiltaka reduserer strålingsstraumane, gjev skugge, gjev ein kjølande effekt inne i bygningar og ute, forbetrar luft- og vasskvaliteten og forbetrar riktig styring av overvassavrenning. Utbyggaren kan bestemme kva for tiltak for grøntarealer som skal settast i verk, og kvar, så lenge det påkravde forholdet for grøntarealer oppnåast.

BAF-formelen beregner andelen av eit område som må vere grøntområde: BAF står for Ecologically Effective Surface Areas/Total Land Area (økologisk effektive overflatearealer/totalt areal). BAF-mål avheng av den spesifikke bruken av eit område. Dei økologisk effektive overflateareala er ein vekta sum av områda som tilhøyrer dei ulike kategoriane som er fastsette i tiltaket, der vektfaktorane fangar opp dei ulike «økologiske verdiane» for desse kategoriane. Ulike typar grøntarealer vegast ulikt i samsvar med denne «økologiske verdien», som er basert på evapotranspirasjonskapasitet, permeabilitet, høve for lagring av regnvatn, forhold til jordas funksjon og tilvegebringing av habitat for planter og dyr. Til dømes er vektfaktoren for ei forsegla asfaltoverflate 0; at av omfattande grøne tak er 0,5; av overflater med vegetasjon knytte til jord under er 1. Bustadsområde og offentlege område må oppnå eit BAF-mål på 0,6, medan kommersielle, forretningsmessige og administrative område bes om å oppnå eit lågare mål på 0,3.

Sidan desember 2019 har dei føreskrivne vektfaktorane for vertikalt grønt og takgrønt gått gjennom følgjande forbetringar: vertikalt grøntområde utan tilkopling til bakken: 0,7 per m ^2; omfattande takgrøning: 0,5 per m ^2; semi-intensiv takgrøning: 0,7 per m ^2; Intensiv takgrøning: 0,8 per m2. Utviklarane kan dermed bruke eit breitt spekter av alternativ som kombinerer ulike område med ulike typar overflater for å oppnå den naudsynte standarden.

Biotope Area Factor vart formulert for indre bydelar i Berlin av nokre få ekspertar som vart samde om den naudsynte andelen grøne område for ulike utviklingstypar, basert på utforminga av bygningane. Offentleg høyring har alltid vore ansett som svært viktig for landskapsplanlegging i Tyskland. Landskapsprogrammet vart i 1986 gjenstand for ein omfattande offentleg høyringsprosess i ei målretta høyringsøving”Berlin hat Pläne (Berlin har planar)”. Den andre offentlege høringa for programmet vart halden i 1993, flere år etter Berlinmurens fall, med planen endeleg godkjent i 1994. BAF vart etablert i landskapsplanar som ei forordning. Som ein del av dei ovannemnde prosedyrane kan offentlege etatar og miljøorganisasjonar delta i utviklinga. I tillegg var det obligatorisk at rettsforhandlingane skulle visast offentleg, ikkje berre for innbyggjarane i det aktuelle området, men for heile Berlin. Sjølv om det var eit høve for interessentar å delta, vart dei ikkje direkte kontakta, og derfor varierte interessatinvolvering avhengig av saka. Deltakande interessentar inkluderte lokalsamfunnet, den offentlege administrasjonen og miljøorganisasjonar.

Bruk av forskrifter har vist seg å vere eit effektivt middel for å auke grøntdekselet i Berlin sentrum, då kvar ny utvikling må overhalde BAF-måla. Fleksibiliteten i tilnærminga gjev betydelege fordelar. Utviklarar kan velje mellom ei rekkje forskjellige alternativ for å grøne eller skape gjennomtrengelege overflater og velje dei som er mest fordelaktige og effektive for seg sjølv og brukarane av utviklinga. Samarbeid mellom Berlin-avdelingane for landskapsplanlegging og arealplanlegging har sørgde for at dei to planleggingsinstrumenta som er sentrale for gjennomføringa av BAF, fungerer på ein koordinert måte. Ein annan faktor som tydeleg bidreg til dens suksess er at tiltaka synleg bidreg til utviklinga av eit betre miljø i indre by.

BAF er obligatorisk berre i område der juridisk bindande landskapsplanar er til stades (16 % av Berlin i 21 forskjellige område). Utanfor desse områda er BAF frivillig og kan brukast som ei retningslinje for å oppmuntre til miljøtiltak som skal innarbeidast når det foreslås endringar i eksisterande bygningskonstruksjonar. På grunn av sin enkelheit og det aukande medvitet om miljøspørsmål, har arkitektar, byggherrar og grunneigarar ein tendens til å bruke BAF, som er eit teikn på suksess. Det faktum at BAF er frivillig utanfor område som dekkast av landskapsplanar, gjer det imidlertid vanskeleg å spekulere i det faktiske potensialet for gjennomføring. I diskusjonen med ein av dei lokale kontaktpersonane vart det framheva at i «nokre distrikter har naturvernet ein høgare verdi enn i andre, og derfor lukkast nokre lokale forvaltarar betre med å overtyde utbyggjarane om å ta det i bruk. Nokre gonger har byggherrar sjølv interesse av å gjere prosjektet sitt «grønare» og meir berekraftig. I nokre distrikter må byggherrar få aksept av bebuarane, og BAF kan hjelpa. Dermed er realiseringa av BAF avhengig av mange faktorar, hovudsakleg den aktive kommunikasjonen av byråa i distrikta og miljømedvitet til bebuarane.

Kostnadane ved dei tiltaka som er valde på grunnlag av BAF, takast opp i byggekostnadane. Viss bygningseigarar konfronterast med uforholdsmessig høge utgifter, ber dei vanlegvis om ei lindring av BAF som generelt er godkjent. Det er ikkje gjennomført ei samla kostnadsvurdering på grunn av mangel på personale.

Fordelane som er observert så langt, inkluderer eit forbetra bustadmiljø og livskvalitet og ein auke av det effektive området for å oppretthalde biologisk mangfald gjennom å gjenopprette grøne indre gardsplassar og hagar. Andre fordelar som redusert sårbarheit for varmebølgjer og til vassrelaterte ekstremar forventast, men har ikkje vorte kvantifisert enno.

I Berlin kan BAF etablerast primært i landskapsplanar som ein miljøplanleggingsparameter. BAF brukast på område der juridisk bindande landskapsplanar er til stades. Dei ibuande juridisk bindande ordningane finst i Berlins "Handbuch der Berliner Landschaftspläne" (Manual of Berlin Landscape plans). Utanfor desse områda er BAF frivillig. Det kan brukast som ei retningslinje for å oppmuntre til miljøtiltak som skal innarbeidast når det foreslås endringar i eksisterande bygningskonstruksjonar.

Utvidinga av det obligatoriske BAF, sjølv om det diskuterast på politisk nivå, er kanskje ikkje mogleg for augneblinken, på grunn av juridiske og tekniske barrierar. I praksis er det ikkje noko rettsleg grunnlag for pålegging av BAF. Nærare bestemt må pålegg av BAF innarbeidast i ein reguleringsplan, og i denne ramma er pålegget underlagt kravet om ikkje å forårsaka kommersiell skade, noko som inneber at økonomiske omsyn rådar. Vidare kan BAF ikkje setjast for heile indre byområde, fordi kvart distrikt i Berlin har si eiga planleggingsmyndigheit. Dermed varierer den faktiske gjennomføringa av BAF på tvers av distrikter, avhengig av mottakelegheit for miljøspørsmål frå dei aktuelle aktørane og aktiv kommunikasjon frå etatane i distrikta.

BAF-implementeringa starta i 1994 og går føre seg framleis.

Meir enn 50 år, avhengig av dei spesifikke handlingane og leiingsaktivitetane.

Senatsverwaltung für Mobilität, Verkehr, Klimaschutz und Umwelt

(Senate Department for Urban Mobility, Transport, Climate Action and the Environment)

Abteilung III - Naturschutz und Stadtgrün

(Division III – Nature Conservation and Urban Green)

Am Köllnischen Park 3 / 10179 Berlin

E-Mail: landschaftsprogramm@SenMVKU.berlin.de

Grøn og blå romtilpasning for byområde og økobyar (GRaBS) og Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz (Berlin)

Biotoparealfaktoren som økologisk indikator. Fundamentals for dens bestemmelse og målverdidefinisjon, 1990 (berre på tysk)

Biotope Area Factor 2020 (på engelsk). Endeleg og samla rapport frå to studiar om tilpasning av Berlins planleggingsinstrument til den noverande tilstanden for vitskap og teknologi juli 2020