3. Προσδιορισμός επιλογών προσαρμογής

Ένα λεπτομερές σχέδιο δράσης, στο οποίο θα καθορίζεται πώς, πότε και από ποιον θα πρέπει να εφαρμοστούν ειδικά μέτρα προσαρμογής, είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη της προσαρμογής στην πράξη. Για την ανάπτυξη αυτού του σχεδίου δράσης είναι σημαντικό να προσδιοριστούν πιθανές επιλογές προσαρμογής (σε αυτό το στάδιο) και να περιοριστούν (βλ. βήμα 4).

Το βήμα αυτό βοηθά τις εθνικές και υποεθνικές αρχές να εντοπίσουν πιθανές επιλογές προσαρμογής και να συλλέξουν σχετικές πληροφορίες για τις επιλογές αυτές σε ένα χαρτοφυλάκιο που θα διευκολύνει την περαιτέρω ιεράρχηση των επιλογών.

Οι επιλογές προσαρμογής αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των ανησυχιών που είχαν εντοπιστεί προηγουμένως και οι οποίες προκύπτουν επίσης από τις εκτιμήσεις τρωτότητας και κινδύνου όσον αφορά την κλιματική αλλαγή (βλ. βήμα 2),ώστε να μειωθούν οι αρνητικές ή δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε αποδεκτό επίπεδο και να μειωθούν οι κίνδυνοι. Επιπλέον, οι επιλογές προσαρμογής μπορούν να επιτρέψουν την αξιοποίηση τυχόν θετικών ευκαιριών που προκύπτουν από την κλιματική αλλαγή. Οι επιλογές προσαρμογής μπορούν να κυμαίνονται από δράσεις που αναπτύσσουν προσαρμοστική ικανότητα (π.χ. δημιουργία γνώσεων και ανταλλαγή πληροφοριών, δημιουργία υποστηρικτικών θεσμικών πλαισίων) ή θεσπίζουν συστήματα διαχείρισης και υποστηρικτικούς μηχανισμούς (π.χ. καλύτερος σχεδιασμός διαχείρισης γης, μηχανισμοί ασφάλισης) έως δράσεις προσαρμογής που υλοποιούνται επιτόπου, π.χ. φυσικά μέτρα ή μέτρα με βάση το οικοσύστημα. Το βήμα αυτό διευκολύνει τη διερεύνηση πιθανών επιλογών προσαρμογής και βοηθά στον προσδιορισμό σχετικών δράσεων.

Για την κατηγοριοποίηση των διαφόρων τύπων επιλογών προσαρμογής, ο ΕΟΠ έχει αναπτύξει ένα σύνολο βασικών τύπων μέτρων (ΒΤΜ). Εκτός από την παροχή επισκόπησης όλων των ειδών μέτρων, καθώς αυτά είναι ευρύτερα από τις φυσικές και τεχνολογικές παρεμβάσεις μόνο, ένα από τα κύρια αναμενόμενα πλεονεκτήματα των ΒΤΜ για την προσαρμογή είναι η βελτίωση της ποιότητας της υποβολής εκθέσεων, τόσο από την άποψη της εμπειρίας του χρήστη/αναφέροντος όσο και από την ίδια την υποβολή δεδομένων εξόδου. Με τη σειρά τους, η πιο εναρμονισμένη υποβολή εκθέσεων και τα σαφέστερα αποτελέσματα αναμένεται να στηρίξουν την ενίσχυση του σχεδιασμού και της παρακολούθησης της προσαρμογής σε επίπεδο ΕΕ και, κατά συνέπεια, σε επίπεδο κρατών μελών.

Πίνακας 1: ΒΤΜ, υποΒΤΜ και προδιαγραφές

Οι επιλογές προσαρμογής μπορούν να έχουν ως στόχο:

• αποδοχή των επιπτώσεων και αντιμετώπιση των απωλειών που προκύπτουν από τους κινδύνους (π.χ. διαχείριση της υποχώρησης από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας),
• συμψηφισμός ζημιών με επιμερισμό ή κατανομή των κινδύνων ή των ζημιών (π.χ. μέσω ασφάλισης),
• αποφυγή ή μείωση της έκθεσης σε κλιματικούς κινδύνους (π.χ. κατασκευή νέων αντιπλημμυρικών έργων ή αλλαγή τοποθεσίας ή δραστηριότητας και συμπεριφοράς),
• αξιοποίηση νέων ευκαιριών (π.χ. συμμετοχή σε νέα δραστηριότητα ή αλλαγή πρακτικών για την αξιοποίηση των μεταβαλλόμενων κλιματικών συνθηκών).

Οι επιλογές προσαρμογής πρέπει να καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων, συμπεριλαμβανομένων τεχνολογικών, ενημερωτικών, οργανωτικών, συμπεριφορικών, οικοσυστημικών και κοινωνικοοικονομικών σε διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης, τομεακών και διατομεακών. Υπάρχουν όρια προσαρμογής και προσαρμοστικής ικανότητας για ορισμένα ανθρώπινα και φυσικά συστήματα στην υπερθέρμανση του πλανήτη κατά 1,5 °C, με τις σχετικές απώλειες. Μόλις εντοπιστούν οι κύριες ανησυχίες, συλλέγονται πιθανές επιλογές προσαρμογής. Όσον αφορά την Climate-ADAPT, οι χρήστες μπορούν να βρουν ένα ευρύ σύνολο επιλογών προσαρμογής, με δυνατότητα αναζήτησης ανά αντίκτυπο, ανά (οικονομικό) τομέα και ανά είδος μέτρου (ΒΤΜ).

Η παρούσα ενότητα διευκολύνει τη διερεύνηση πιθανών επιλογών προσαρμογής και βοηθά στον εντοπισμό σχετικών δράσεων και των δυνητικών παράλληλων οφελών τους.

Επιπλέον, η ειδική έκθεση της IPPC για την υπερθέρμανση του πλανήτη κατά 1,5 °C καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ευρύ φάσμα επιλογών προσαρμογής για τη μείωση των κλιματικών κινδύνων.

Η ανάπτυξη προσαρμοστικής ικανότητας συνεπάγεται την ανάπτυξη της ικανότητας των ανθρώπων και των συστημάτων να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στην κλιματική αλλαγή. Αυτό περιλαμβάνει τη συλλογή και την ανταλλαγή πληροφοριών από τους ακόλουθους τομείς:

• πρόσβαση σε ερευνητικά αποτελέσματα ή συμμετοχή σε ερευνητικά έργα,
• δεδομένα παρακολούθησης και σχετικές πηγές πληροφοριών, και
• αύξηση της ευαισθητοποίησης μέσω της εκπαίδευσης, της ανταλλαγής εμπειριών και πρωτοβουλιών κατάρτισης, και
• δημιουργία υποστηρικτικού θεσμικού πλαισίου, π.χ. με:
• μεταβαλλόμενα πρότυπα,
• την τροποποίηση της νομοθεσίας,
• θέσπιση χρηματοδοτικού(-ών) μηχανισμού(-ών)
• παροχή καθοδήγησης ορθής πρακτικής, και
• ανάπτυξη κατάλληλων πολιτικών, σχεδίων και στρατηγικών.

Κατά την κατάρτιση των μέτρων θα πρέπει να δίνεται προσοχή στα εξής:

• επιλογή επιλογών προσαρμογής για την αντιμετώπιση των τρωτών σημείων που εντοπίστηκαν,
• συμπεριλαμβανομένων επίσης μη συμβατικών και καινοτόμων λύσεων (η διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης συχνά παρεμποδίζει την προσαρμογή),
• δημιουργία ενός καλού συνδυασμού διαφόρων τύπων επιλογών (π.χ. οργανωτικών, τεχνικών και μη τεχνικών)·
• βάζοντας τους μακροπρόθεσμους στόχους πάνω από τα βραχυπρόθεσμα πολιτικά συμφέροντα.

Διερευνήστε εδώ τις επιλογές προσαρμογής.