5.4 Samhæfing á mörgum stigum og stuðningsrammi stjórnunarhátta

5.4 Samhæfing á mörgum stigum og stuðningsrammi stjórnunarhátta

Loftslagsbreytingar hafa áhrif á öll stig stjórnsýslu, stjórnsýslu og svæðisbundinnar stofnunar, allt frá ESB og landsvísu til svæðis-, svæðis- og svæðisstiga/borga. Öll stig verða því að skipuleggja og grípa til fyrirsjáanlegra aðgerða varðandi aðlögun að loftslagsbreytingum innan viðkomandi valdsviðs. Svona, aðlögun er dæmigerð multi-láréttur flötur stjórnarhætti verkefni. Innleiðing aðlögunar á stjórnunarstigum á samfelldan og skilvirkan hátt krefst fullnægjandi fyrirkomulags og fyrirkomulags fyrir samræmingu og samvinnu á mörgum stigum. Landsstigið gegnir lykilhlutverki við að aðlaga aðlögunarstefnur sínar að ESB- og fjölþjóðlegum stigum og við að styðja við aðlögunarferli á lægri stigum, sem nær yfir öll þrep aðlögunarferlisins. Lóðréttir stjórnunarhættir til að stuðla að aðlögun á lægri stigum fela í sér skýran stefnu- og lagaramma, fjármögnunar- og fjármögnunarfyrirkomulag og að greiða fyrir, gera kleift og styrkja ramma, þ.m.t. veitingu upplýsinga og annars ópeningalegs stuðnings.

Stuðningur við aðlögunarstarfsemi á lægri stigum verður æ mikilvægari eftir því sem landsbundna aðlögunarstefnuferlið færist yfir á framkvæmdarstigið. Þetta er vegna þess að loftslagsbreytingar hafa mest áhrif á staðbundnari mælikvarða og það er fyrst og fremst svæðisbundið og staðbundið stig þar sem taka þarf stóran hluta af áþreifanlegum aðlögunarráðstöfunum. Á sama tíma eru yfirvöld á lægri stigum oft mjög takmörkuð af takmörkuðum úrræðum og getu (fjárhagsáætlun, starfsfólk, sérþekking, tengiliðir við viðeigandi aðilanet o.s.frv.) og þurfa því "hjálp að ofan". Climate-ADAPT býður upp á Urban Adaptation Support Tool til að leiðbeina borgum, bæjum og öðrum sveitarfélögum í gegnum aðlögunarferlið og til að hjálpa þeim að uppfylla kröfur samkvæmt samningi borgarstjóra um loftslag og orku. Regional Adaptation Support Tool (RAST) hefur verið þróað til að hjálpa staðbundnum og svæðisbundnum yfirvöldum á mjög hagnýtan hátt til að hanna og endurskoða áætlanir og áætlanir um aðlögun að loftslagsbreytingum.

Hærri (innlend eða svæðisbundin) stig geta stutt við stefnumótun um aðlögun á lægri stigum með ýmsum aðferðum og viðleitni, þ.m.t. lagaskilyrðum, stefnumiðum, fjármögnun, þekkingarframleiðslu og -flutningi, uppbyggingu færni og öðrum ópeningalegum stuðningsráðstöfunum. Með því er hægt að nýta sér þá þætti sem auðvelda:

Stuðningsrammi stjórnarhátta og ópeningalegar stuðningsráðstafanir:

• Efst niður lagaskilyrði: Lagalegar skyldur yfirvalda á lægri stigum til að setja upp aðlögunaráætlanir geta verið mikilvægur drifkraftur, en eru nú aðeins til staðar í minnihluta Evrópulanda. Sumar landsbundnar aðlögunaráætlanir krefjast þess að sveitarfélög þrói staðbundnar áætlanir sínar og lagalegar skuldbindingar geta einnig stafað af stefnu einstakra geira, þ.m.t. á vettvangi ESB. Það getur einnig verið kostur að taka sérstaklega tillit til aðlögunar í lögboðnum verkefnum sveitarfélaga. Í öllum tilvikum þurfa ofansæknar kröfur að haldast í hendur við stuðning til að uppfylla þetta verkefni, þ.mt fjármögnun.
• Aðföng til stefnumótunar frá hærra stigi: Jafnvel þótt flestar landsbundnar aðlögunaráætlanir og aðgerðaáætlanir séu mjúkar stefnur án lagalega bindandi áhrifa, veita þær þekkingargrunn, viðmiðunarramma og líkan fyrir lægri stig. They fulfil important functions in terms of awareness-raising, agenda-setting, communication, motivation and capacity building, and they give legitimation to policy makers that want to set up adaptation plans at their own levels. Á svipaðan hátt hefur aðlögunaráætlun ESB lagt áherslu á þörfina fyrir aðlögunaraðgerðir á vettvangi aðildarríkjanna.
• Þekkingarframleiðsla og veiting: Mikilvægur þáttur aðila á sviði aðlögunar á æðra stigi felst í því að skapa þekkingargrunn fyrir aðlögun og að útvega aðilum, sem hafa aðlagast á lægra stigi, nothæf þekkingarúrræði og upplýsingavörur á starfhæfan hátt. Sem dæmi má nefna loftslagssviðsmyndir, loftslagsáhrif, veikleika og áhættumat og verkfæri til að styðja við ákvarðanir (handbækur, leiðbeiningar, vinnuhjálpartæki o.s.frv.). Þessi úrræði ættu að vera undirbúin á sérsniðnar, sérsniðnar og markvissar hópmiðaðar leiðir, vera auðskiljanlegar og grípandi, t.d. með því að nota sjónrænt snið. Þátttaka meðlima staðbundinna eða svæðisbundinna markhópa í sameiginlegri hönnun á slíkum upplýsingavörum er til hagsbóta fyrir notagildi þeirra.
• Þekkingarmiðlun: Veflægar aðlögunargáttir, eins og Climate-ADAPT, fjölþjóðlegir vettvangar og landsbundnar aðlögunargáttir, veita víðtækan aðgang að aðlögunarþekkingu á miðlægum, búntum, gæðatryggðum og notendavænum leiðum. Sérstaklega fyrir aðila á svæðis- og staðarvísu væri hægt að koma svipuðum miðlægum upplýsingamiðstöðvum á fót á lands- eða svæðisbundnu stjórnsýslustigi, veita sérsniðnar upplýsingar til þessara tilteknu markhópa og bjóða upp á frekari persónulega ráðgjöf.
• Ráðgjafarþjónusta: Persónuleg þekkingarmiðlun augliti til auglitis í gagnvirkum stillingum er skilvirkari en einhliða upplýsingamiðlun ein og sér. Sum lönd bjóða upp á aðlögunarráðgjöf fyrir sveitarfélög, þ.e. hæft starfsfólk sem ráðleggur staðbundna aðlögunarstarfsemi meðan á vettvangsheimsóknum stendur.
• Þjálfunaráætlanir fyrir svæðisbundna og staðbundna aðila: Skipuleggja þjálfunarnámskeið og jafningjanámssnið fyrir aðlögun sem beinist að staðbundnum (t.d. loftslagsfulltrúa sveitarfélaga) og svæðisbundnum aðilum (t.d. svæðisstjórnendum) og – í samræmi við meginregluna um þjálfun-the-trainers - starfsfólk flutningsstofnana (t.d. loftslagsbandalagið, svæðisbundnar orkustofnanir) eru lykillinn að því að byggja upp getu.
• Vinna með flutningsstofnunum: Fyrirliggjandi flutningsstofnanir, milliliðastofnanir og margfaldarar skulu, ef þær eru tiltækar, taka þátt í að miðla aðlögun á svæðum og sveitarfélögum, stuðla að dagskrárákvörðun, veita stuðning við ferlið og veita upplýsingar og ráðgjöf. Slík samtök og net, eins og Loftslagsbandalagið eða svæðisbundnar þróunarstofnanir, eru notuð til að vinna með staðbundnum aðilum á augnstigi og samþætta í auknum mæli aðlögun að ráðgjöf sinni.
• Skipuleggja snið skoðanaskipta: Æðri stjórnsýslustig hafa hlutverki að gegna við skipulagningu svæðisbundinna viðburða, ráðstefna, skiptinámskeiða, netfunda og jafningjafræðslu um aðlögun. Þetta eru tiltölulega lágmark-kostnaður getu-bygging og samskipti ráðstafanir sem enn geta haft mikla skiptimynt möguleika. Á sama hátt ætti að skipuleggja skoðanaskiptasnið á mörgum stigum til að hlúa að skiptum og námi milli aðila að aðlögun á mismunandi stigum og aðlögunarlæsi.
• Samræming við núverandi mannvirki og ferli: Fyrirliggjandi og vel starfandi mannvirki og ferli, sem beinast t.d. að málefnum sem tengjast mildun, sjálfbærri þróun, minnkun á hættu á hamförum eða vistkerfisþjónustu á staðar- eða svæðisvísu, bjóða upp á hentuga aðlögunarstaði.

Opinber fjármögnun og fjármögnun eftir hærri stigum:

• Fjármögnun á vettvangi ESB til aðlögunar: Fjármögnun og fjármögnun til aðlögunar í Evrópu er í boði með fjölmörgum fjármögnunarleiðum ESB, margar þeirra bjóða einnig upp á fjárstuðning til svæða og staðbundinna aðgerða. Alhliða yfirlit yfir fjármögnunaraðferðir eru fáanlegar um loftslags-ADAPT á fjármögnunarhluta ESB, svæðisstefnu ESB, leiðbeiningar um aðlögun þéttbýlis og um stuðningstól fyrir aðlögun þéttbýlis og svæðisbundna aðlögunarstuðningstólið (RAST). Landsstjórnir ættu að taka þátt í að greiða fyrir aðgangi innlendra aðila að þessum fjármögnunarleiðum og veita landsbundna samfjármögnun.
• Sérstakt fjármagn til framkvæmdar: Það er greinilega eign ef landsbundnar aðlögunaráætlanir fela í sér beina fjárlagaúthlutun eða samræmt fjármagn til framkvæmdar aðlögunaraðgerðum á öllum stigum er tiltækt á annan hátt. Í flestum löndum hafa samræmingaraðilar fyrir aðlögun þó ekki umtalsverða fjármögnun til að dreifa heldur þarf að fjármagna framkvæmdina með „stöðluðum fjárlagagerðum“, þ.m.t. reglulegum fjárveitingum til stefnumála einstakra geira.
• Að setja upp opinberar fjármögnunaráætlanir til aðlögunar: Innlend opinber fjármögnun á aðlögun er augljós árangursþáttur og sterk kveikja fyrir upptöku aðlögunarstefnu á lægri stigum. Umfram allt hjálpar fjárhagslegur stuðningur við að sigrast á takmörkunum á getu á svæðis- og sveitarstjórnarstigi. Því ætti að koma á fjármögnunarleiðum til að styðja aðlögun þvert á stig, annaðhvort með því að skapa nýja hvata eða með því að samþætta aðlögun öðrum fyrirliggjandi áætlunum, s.s. til að draga úr áhættu, sjálfbærri þróun eða til að draga úr hamförum eða stóráföllum. Til að skila árangri við að ná til staðaryfirvalda ættu fjármögnunaraðilar að taka tillit til nokkurra viðbótarforsendna: skýra og samfellda uppbyggingu fjármögnunarlandslagsins, að forðast samhliða fjármögnunarleiðir eða fjármögnunarleiðir sem eru í samkeppni, samræming fjármögnunarkerfa á mismunandi stigum (ESB, ríkis, ríkisstjórna einstakra landa), langtímasamfella og þemabundinn stöðugleiki fjármögnunartilboða, sem gerir kleift að styðja við aðlögunarferli til langs tíma og umbreytandi breytingar.
• Aðgangur með lágum viðmiðunarmörkum að fjármögnun: Sérstaklega minni sveitarfélög skortir þekkingu og stjórnsýslugetu til að fá aðgang að mörgum fjármögnunarmöguleikum. Fjármögnunaráætlanir ríkisstjórna eða undirríkjastjórna ættu þannig að lækka aðgangsmörk þeirra, auðvelda stjórnsýslubyrði og bjóða hagsmunaþegum leiðbeiningar- og ráðgjafarþjónustu.
• Bein fjármögnun á árangursríkustu viðfangsefnum: Að meginreglu til er breitt svið fjármögnunarviðfangsefna tiltækt til að styðja aðlögun á lægra stigi, þ.m.t. meðal annars: utanaðkomandi sérþekking, varnarleysi og áhættugreining, undirbúningur hugmynda um aðlögun, aðlögunarferli eða áætlanagerð um framkvæmd. Hins vegar benda vísbendingar til þess að það sé árangursríkast að veita fjárhagslegan stuðning við samræmingargetu (kostnaður starfsfólks við staðbundna aðlögunarfulltrúa/stjórnendur aðlögunarsvæða), skipulag milli sveitarfélaga eða milli svæða og uppbyggingu getu (þjálfun) fyrir staðbundna/svæðisbundna aðila. Það er þess virði að íhuga að fjármagna fjárfestingarkostnaðinn við framkvæmd raunhæfra aðlögunarráðstafana á jörðu niðri, t.d. í formi tilraunaaðlögunarverkefna. Þetta er vegna þess að framkvæmd ráðstafana með steypu, sýnileg áhrif geta verið hvetjandi upphafspunktur fyrir varanlegt og alhliða aðlögunarferli.
• Sameining fjármögnunar með "mjúkri þvingun": Mælt er með því að sameina veitingu opinberrar fjármögnunar bindandi kröfum, sem tryggja að farið sé að gæðaviðmiðunum um "góða aðlögun", stuðla að fyrirsjáanlegum aðlögunaraðferðum og stuðla að samhæfingu aðlögunarstefnu á mörgum stigum. Dæmi um slíkar kröfur eru skyldubundin loftslagsáhrif, viðkvæmni eða áhættugreining. skriflega aðlögunaráætlun, afborgun sérstakra samræmingarstarfa (aðlögunarfulltrúi/framkvæmdastjóri o.s.frv.), að tekið sé tillit til áætlana um aðlögun á hærra stigi og skyldubundinna tengsla við samræmingaraðila þeirra, þátttöku almennings, þ.m.t. viðkvæmir hópar.
• Fyrirmyndir að svæða- eða tilraunaaðlögunaráætlunum: Áætlanir, fjármögnun skipulagðrar aðlögunar á völdum svæðum eða sveitarfélögum, hafa reynst sérlega vel í sumum löndum. They promote frontrunners in adaptation, generate good practice examples and lighthouse projects to inspire other municipalities and regions. Auðvelda eiginleika þessara tegunda af forritum eru að þeir sameina ofan ákvæði með botn-upp forgangsröðun, stuðla jafningi-til-jafningi nám og svæðisbundnum net, og leyfa pláss fyrir tilraunir með nýjar lausnir án þess að óttast bilun. Það skal tekið fram að slíkir flugmenn ættu ekki aðeins að ná til auðugra stórra samfélaga heldur einnig smærri með minni auðlindir.

Viðbótarúrræði

• Coutry Profiles
• Kortlagning stjórnunarhátta varðandi aðlögun að loftslagsbreytingum í Alpine Space