Iż-Żona Balkani-Mediterranja

Il-pajjiżi tar-reġjun

Il-Bulgarija, Ċipru, il-Greċja, l-Albanija, dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja

Qafas ta' politika

1.    Programm ta' kooperazzjoni transnazzjonali

Il-Programm Balkani-Mediterran (BalkanMed) INTERREG V B 2014-2020 jiffoka fuq żewġ prijoritajiet tematiċi u sitt objettivi speċifiċi:

1. L-intraprenditorija u l-innovazzjoni:

1.1. Territorji kompetittivi: l-istimolu tal-prestazzjoni u l-estroverżjoni tan-negozju permezz ta’ konnessjonijiet, raggruppamenti u networks transnazzjonali.

1.2. Territorji innovattivi: l-isfruttar tal-potenzjal territorjali biex tittejjeb il-kapaċità tal-innovazzjoni transnazzjonali tas-settur tan-negozju.

1.3. Territorji ta’ għarfien: it-tagħlim intraprenditorjali u t-trasferiment tal-għarfien għal SMEs aktar kompetittivi.

2. L-ambjent

2.1. Bijodiversità: l-indirizzar tal-isfida transnazzjonali permezz tal-promozzjoni tal-konnettività ekoloġika u l-integrazzjoni tal-ekosistemi transnazzjonali.

2.2. Territorji sostenibbli: it-trawwim tal-kooperazzjoni transnazzjonali għall-effiċjenza fir-riżorsi u r-reżiljenza għat-tibdil fil-klima.

2.3. It-twettiq tal-qafas legali ambjentali: it-titjib tal-kapaċitajiet ta’ governanza transnazzjonali.

Flimkien mal-iżvilupp soċjoekonomiku u d-demografija, l-ambjent, u l-wirt naturali u kulturali, it-tibdil fil-klima huwa rikonoxxut bħala waħda mill-isfidi ewlenin kondiviżi mill-atturi tal-programm. Għalhekk, l-adattament għat-tibdil fil-klima huwa rilevanti għall-programm kollu. Hija speċifikament koperta fi ħdan l-objettiv 2.2.

2.    Strateġiji makroreġjonali

Hemm żewġ strateġiji makroreġjonali tal-UE li jikkoinċidu parzjalment mal-ambitu ġeografiku Balkani-Mediterran: l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun tad-Danubju (EUSDR) inkluż il-Bulgarija u l-Istrateġija tal-UE għar-Reġjun Adrijatiku u Joniku (EUSAIR) inkluż l-Albanija u l-Greċja.

3.    Konvenzjonijiet internazzjonali u inizjattivi oħra ta’ kooperazzjoni

Fuq l-iskala usa’ tal-Baħar Mediterran kollu, il-kooperazzjoni dwar il-protezzjoni ambjentali (inkluż l-adattament għat-tibdil fil-klima) fil-livell transnazzjonali hija formalizzata fil-qafas tal-Konvenzjoni ta’ Barċellona u l-protokolli relatati. Dan huwa rilevanti għal xi wħud mill-pajjiżi BalkanMed (jiġifieri l-Albanija, il-Greċja u Ċipru).

L-inizjattivi deskritti għal reġjuni oħra u rilevanti għall-pajjiżi tal-Balkani tal-Mediterran jinkludu n-Network ta’ Adeżjoni Reġjonali għall-Ambjent u l-Klima (ECRAN; 2013-2016) bl-involviment ukoll tal-FYROM u l-Albanija (ara r-reġjun Adrijatiku-Joniku għal aktar dettalji).

4.    Strateġiji u pjanijiet ta’ adattament

Għalissa ma ġew żviluppati l-ebda strateġiji u pjanijiet ta’ adattament fil-kuntest speċifiku tar-reġjun tal-Balkani tal-Mediterran. Il-“QafasReġjonali ta’ Adattament għat-Tibdil fil-Klima għaż-Żoni Marini u Kostali tal-Mediterran”approvat mid-19-il laqgħa tal-Partijiet Kontraenti (COP19) tal-Konvenzjoni ta’ Barċellona huwa rilevanti għal xi pajjiżi tar-reġjun (l-Albanija, il-Greċja u Ċipru).

Eżempji ta’ proġetti ffinanzjati fil-perjodu 2014-2020

Eżempji ta’ proġetti ffinanzjati mill-Programm BalkanMed 2014-2020 huma rrapportati hawn taħt.

BeRTISS (servizz tat-temp sever fil-ħin reali tal-BalkanMed) (2017-2019) jinvolvi sħab minn tliet pajjiżi (il-Greċja, Ċipru u l-Bulgarija) u għandu l-għan li jiżviluppa servizz pilota transnazzjonali tat-temp sever biex itejjeb is-sikurezza, il-kwalità tal-ħajja u l-protezzjoni ambjentali fir-reġjun Balkani‐Mediterran. Is-servizz huwa mistenni li jipprovdi informazzjoni u twissija f’waqthom dwar avvenimenti severi tat-temp (b’mod partikolari avvenimenti ta’ preċipitazzjoni qawwija) kif ukoll monitoraġġ fit-tul tat-temp u tat-tibdil fil-klima fir-reġjun.

It-twissija bikrija hija wkoll il-fokus tal-proġett DISARM (Drought and fre ObServatory and eArly waRning systeM) (2017-2019), li jinvolvi sħab mill-istess pajjiżi li jikkontribwixxu għal BeRTISS. Iż-żewġ proġetti huma komplementari, peress li d-DISARM jiffoka fuq impatti differenti relatati mal-klima (nirien fin-nixfa u fl-art selvaġġa) u għandu l-għan li jipprovdi pjattaforma ta’ osservatorju integrat u sistema ta’ twissija bikrija biex jappoġġa t-tbassir tagħhom u jippromwovi l-prevenzjoni tagħhom. Id-DISARM mhux biss se jikkontribwixxi għat-tbassir tar-riskju ta’ nixfa u ta’ nirien f’artijiet selvaġġi fiż-żona Balkani-Mediterranja, iżda se jivvaluta wkoll ir-riskji relatati taħt klima li qed tinbidel. L-avvenimenti ta’ nirien fil-foresti huma rikonoxxuti bħala wieħed mill-aktar riskji rilevanti fir-reġjun u d-detezzjoni bikrija tagħhom hija wkoll il-fokus tal-proġett SFEDA (Sistema ta’ Monitoraġġ tal-Foresti għad-Detezzjoni u l-Valutazzjoni Bikrija tan-Nirien fiż-żona Balkan-Med) (2017-2019).

Is-sħab rappreżentattivi tal-erba’ pajjiżi kostali Balkani-Mediterranji kollha jikkontribwixxu għall-proġett HERMES (Qafas Armonizzat għall-Mitigazzjoni tal-EroSion kostali li jippromwovi l-implimentazzjoni tal-protokoll ICZM) (2017-2019). F’dan ir-reġjun, l-impatt tal-maltempati tax-xitwa, l-effett tal-imblukkar tas-sediment minħabba d-damming tax-xmajjar, id-degradazzjoni tal-istabbiltà tal-bajjiet f’żoni ta’ attivitajiet urbani u turistiċi u n-nuqqas ta’ approċċ integrat fl-interventi tal-bniedem tul il-kosta wasslu għal rati sinifikanti ta’ erożjoni kostali. HERMES għandha l-għan li tiżviluppa qafas komuni għall-mitigazzjoni tal-erożjoni kostali u r-restawr tal-bajjiet permezz tal-implimentazzjoni ta’ ġabra koerenti ta’ studji, il-kondiviżjoni ta’ għodod tekniċi diġà żviluppati u t-tfassil ta’ strumenti ta’ politika konġunti. Il-qafas se jiġi ttestjat f’erba’ siti inklużi l-evalwazzjoni tad-dinamika kostali storika u futura, id-definizzjoni tal-indikaturi tal-vulnerabbiltà tal-erożjoni u tat-tibdil fil-klima, l-evalwazzjoni tal-pressjonijiet relatati mal-bniedem, l-organizzazzjoni tad-data miġbura f’Web-GIS, l-applikazzjoni ta’ sett ta’ għodod għall-immudellar, u l-evalwazzjoni ta’ serje ta’ xenarji ta’ intervent biex tiġi indirizzata l-erożjoni kostali attwali u futura.