Balkan-Middellandse Zeegebied

Landen van de regio

Bulgarije, Cyprus, Griekenland, Albanië, Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië

Beleidskader

1.    Programma voor transnationale samenwerking

Het Interreg V B Balkan-mediterraan programma (BalkanMed) 2014-2020 richt zich op twee thematische prioriteiten en zes specifieke doelstellingen:

1. Ondernemerschap en innovatie:

1.1. Concurrerende gebieden: het stimuleren van bedrijfsprestaties en extraversie door middel van transnationale koppelingen, clusters en netwerken.

1.2. Innovatieve gebieden: het ontsluiten van territoriaal potentieel om de transnationale innovatiecapaciteit van het bedrijfsleven te verbeteren.

1.3. Gebieden van kennis: ondernemerschapsleren en kennisoverdracht voor meer concurrerende KMO's.

2. Milieu

2.1. Biodiversiteit: de transnationale uitdaging aangaan door ecologische connectiviteit en de integratie van transnationale ecosystemen te bevorderen.

2.2. Duurzame gebieden: bevordering van transnationale samenwerking met het oog op een efficiënt gebruik van hulpbronnen en veerkracht op het gebied van klimaatverandering.

2.3. Uitvoering van het wettelijk kader voor het milieu: verbetering van de capaciteiten op het gebied van transnationale governance.

Samen met sociaal-economische ontwikkeling en demografie, milieu en natuurlijk en cultureel erfgoed wordt klimaatverandering erkend als een van de belangrijkste uitdagingen voor de deelnemers aan het programma. Aanpassing aan de klimaatverandering is daarom relevant voor het hele programma. Het valt specifiek onder doelstelling 2.2.

2.    Macroregionale strategieën

Er zijn twee macroregionale strategieën van de EU die gedeeltelijk overlappen met het geografische toepassingsgebied van de Balkan en het Middellandse Zeegebied: de EU-strategie voor de Donauregio (EUSDR), met inbegrip van Bulgarije, en de EU-strategie voor de Adriatische en Ionische regio (EUSAIR), met inbegrip van Albanië en Griekenland.

3.    Internationale verdragen en andere samenwerkingsinitiatieven

Op grotere schaal in de hele Middellandse Zee wordt de samenwerking op het gebied van milieubescherming (met inbegrip van aanpassing aan de klimaatverandering) op transnationaal niveau geformaliseerd in het kader van het Verdrag van Barcelona en de bijbehorende protocollen. Dit is relevant voor een aantal BalkanMed-landen (d.w.z. Albanië, Griekenland en Cyprus).

De voor andere regio's beschreven initiatieven die relevant zijn voor de mediterrane Balkanlanden zijn onder meer het Regionale Toetredingsnetwerk voor milieu en klimaat (ECRAN; 2013-2016) waarbij ook de FYROM en Albanië betrokken zijn (zie de Adriatisch-Ionische regio voor meer details).

4.    Aanpassingsstrategieën en -plannen

Er zijn momenteel geen aanpassingsstrategieën en -plannen ontwikkeld in de specifieke context van het Middellandse Zeegebied van de Balkan. Het doorde 19e vergadering van de verdragsluitende partijen (COP19) van het Verdrag van Barcelona goedgekeurde “Regional Climate Change Adaptation Framework for the Mediterranean Marine and Coastal Areas”is relevant voor sommige landen in de regio (Albanië, Griekenland en Cyprus).

Voorbeelden van projecten die in de periode 2014-2020 zijn gefinancierd

Hieronder worden voorbeelden gegeven van projecten die door het BalkanMed-programma 2014-2020 worden gefinancierd.

BeRTISS (BalkanMed real-time dienst voor noodweer) (2017-2019) omvat partners uit drie landen (Griekenland, Cyprus en Bulgarije) en heeft tot doel een transnationale proefdienst voor noodweer te ontwikkelen om de veiligheid, de levenskwaliteit en de milieubescherming in de Balkan-mediterrane regio te verbeteren. De dienst zal naar verwachting tijdig informatie en waarschuwingen verstrekken met betrekking tot ernstige weersomstandigheden (met name zware neerslaggebeurtenissen) en langetermijnmonitoring van het weer en de klimaatverandering in de regio.

Vroegtijdige waarschuwing staat ook centraal in het project DISARM (Drought and fIre Observatory and eArly waRning systeM) (2017-2019), waarbij partners uit dezelfde landen betrokken zijn die bijdragen aan BeRTISS. De twee projecten vullen elkaar aan, aangezien DISARM zich richt op verschillende klimaatgerelateerde effecten (droogte en bosbranden) en tot doel heeft een geïntegreerd waarnemingsplatform en een systeem voor vroegtijdige waarschuwing op te zetten om de voorspelling ervan te ondersteunen en de preventie ervan te bevorderen. DISARM zal niet alleen bijdragen tot de voorspelling van het risico op droogte en bosbranden in het Balkan-mediterrane gebied, maar zal ook de daarmee samenhangende risico’s in het kader van een veranderend klimaat beoordelen. Bosbranden worden erkend als een van de meest relevante risico’s in de regio en de vroegtijdige opsporing ervan staat ook centraal in het SFEDA-project (2017-2019) (Forest Monitoring System for Early Fire Detection and Assessment in the Balkan-Med area).

Partners die representatief zijn voor alle vier de Balkan-mediterrane kustlanden dragen bij aan het HERMES-project (A Harmonised fRamework to Mitigate coastal EroSion promoting ICZM protocol implementation) (2017-2019). In deze regio hebben de gevolgen van winterstormen, het effect van sedimentblokkades als gevolg van het dammen van rivieren, de verslechtering van de stabiliteit van het strand in stedelijke en toeristische gebieden en het ontbreken van een geïntegreerde aanpak bij menselijke interventies langs de kust geleid tot aanzienlijke kusterosie. HERMES heeft tot doel een gemeenschappelijk kader te ontwikkelen voor de beperking van kusterosie en het herstel van stranden door de uitvoering van een samenhangend geheel van studies, het delen van reeds ontwikkelde technische instrumenten en het ontwerpen van gezamenlijke beleidsinstrumenten. Het kader zal worden getest op vier locaties, waaronder de evaluatie van de historische en toekomstige kustdynamiek, de definitie van indicatoren voor de kwetsbaarheid van erosie en klimaatverandering, de evaluatie van de menselijke druk, de organisatie van verzamelde gegevens in een web-GIS, de toepassing van een modelleringstoolkit en de evaluatie van een reeks interventiescenario’s om de huidige en toekomstige kusterosie het hoofd te bieden.