Bygningar

Bygningar

Hovudbodskap

• Bygningar kan vere sårbare for klimaendringar — noko som kan påverke både bygningens strukturelle eigenskapar og inneforholda i bygningen. Manglande evne til å regulere innetemperaturen riktig kan føre til termisk ubehag for brukarane, noko som potensielt kan føre til negative konsekvensar for helse, velvære og produktivitet.
• EU arbeider med å løyse dette problemet på flere frontar. Det har arbeidd for å fremje integrering av klimatilpasning i bygningsstandardar, har etablert direktivar for å auke energieffektiviteten og ytinga og utvikla politikk for å oppmuntra til renovering av bygningar som fører til forbetra ressurs- og energieffektivitet. EU-kommisjonen utarbeidde retningslinjer på EU-nivå for bygningars klimabestandighet i mars 2023.
• Kunnskapen om korleis ein kan auke motstandskrafta i det bygde miljøet oppdaterast og utdjupast gjennom ulike forskingsprogram, og EU tilbyr økonomisk støtte, til dømes gjennom det nye europeiske Bauhaus, for innovative idear og løysingar.

Verknader og sårbarheiter

Bygningar kan vere sårbare for klimaendringar. Framtida kan føre til auka risiko for kollaps, nedbrytning av byggjematerialar og til og med av bygningens strukturelle integritet, betydeleg verditap på grunn av flere stormar, snø- eller innsynkningsskadar, vassinntrenging, forverra inneklima og redusert byggelevetid. Nye og eksisterande bygningar må vurderast for motstandsdyktigheit mot noverande risikoar og framtidige klimaendringar og planleggast eller oppgraderast tilsvarande.

I tillegg til å påverke dei strukturelle eigenskapane til ein bygning, kan klimaendringar påverke forholda der folk bur, jobbar og samhandlar innandørs. Bygninganes brukarar må bruke varme- og kjølesystemer for å takle termisk ubehag forårsaka av ekstreme temperaturar.

Rammeverk for politikk

EUs strategi for tilpasning til klimaendringar inkluderer flere tiltak for å takle klimasårbarheten i det bygde miljøet, samtidig som ein er merksam på den tverrgåande relevansen av bygningar i den europeiske klimapolitikken. Strategien flagger behovet for å forbetre beredskapen til bygningar mot klimaendringar. Vidare er strategien merksam på bygningars rolle i storskala tilpasning, til dømes i å dempe byvarmeøyeffekten ved hjelp av grøne tak og veggar, og behovet for meir nøyaktige spådommar om klimaendringar på det bygde miljøet. På bygningsnivå må investeringspolitiske beslutningar underbyggjast med solide klimadata — inkludert hushaldningsskala beslutninger om å renovere. Når det gjeld bygningars forsikring, er ein sentral prioritet i strategien å lukka gapet for klimavern for infrastruktur og for det bygde miljøet. Vassenergisambandet er òg avgjerande, og byggesektoren kan bidra til å takle dei relaterte sårbarheitene.

Strategien prioriterer naturbaserte løysingar som grøne tak og veggar, noko som kan bidra til å redusera mistilpasning, ein praksis som Strategien tilrår å unngå. I bygningar, til dømes, kan naturbaserte løysingar vere eit berekraftig alternativ til den einaste bruken av klimaanlegg for kjøling. Grøne infrastrukturtiltak (grøne korridorar, grøne byområde, tre i byar samt grøne tak og veggar) kan auke motstandskrafta til det bygde miljøet, spesielt når det integrerast i byplanlegging og kombinert med naturbaserte løysingar.

Integreringa av tilpasningsstrategien og kommunikasjonen om fornyingsbølgja for 2020 er eksplisitt føresett. Som ein del av European Green Deal har Renovasjonsbølgja som mål å doble renoveringsraten dei neste ti åra og sikre høgare energi- og ressurseffektivitet. Når det gjeld tilpasning, peikar den på behovet for å gå gjennom standardane for oppvarming og kjøling i bygningar, samtidig som ein tek omsyn til sårbare menneske og forbetrar samfunnets beredskap mot hetebølgjer. Dette vidareførast i 2020-anbefalinga om energifattigdom, som òg er ein del av renovasjonsbølgja.

I 2021 vart det lansert ein revisjon av kriteria for grøne offentlege innkjøp i 2016 for kontorbygg (innanfor Renovasjonsbølgja). Den dekkjer kriterium for klimamotstandsdyktigheit og er basert på indikatorar utvikla innanfor det nye europeiske rammeverket for berekraftige bygningar. Sistnemnde, lansert i 2020, tek sikte på å vurdere bygningars berekraft gjennom heile livssyklusen, basert på ei rekkje indikatorar som dekkjer helse- og termisk komfort ekstremværrisiko, berekraftig drenering og vassforbruk.

EU-politikk knytte til oppvarming og kjøling av bygningar er skissert i Climate-ADAPT Health-sida. Direktivet om bygningars energiyting og energieffektiviseringsdirektivet gjev rettleiing om dette.

Forbetring av kunnskapsgrunnlaget

FNs klimapanels (IPCC) AR6 WG II-rapport Climate Change 2022: Konsekvensar, tilpasning og sårbarheit dekkjer sårbarheitene og tilpasningsalternativane for det bygde miljøet, både frå eit globalt og flere regionale perspektiver (inkludert Europa og Middelhavet), og innanfor breiare aggregatar som tettstader, helse og havnivåstiging.

Dei fysiske truslane mot bygningar forårsaka av klimaendringar er skogbrannar, tining av permafrost og havnivåstiging — ei stor sårbarheit for mange lågtliggande kystbyar, inkludert europeiske. Det bygde miljøet er derfor eit område for presserande tilpasningstiltak, til dømes revisjon av byggeforskrifter i eit meir klimabestandig perspektiv; bruk av nyskapande byggemetodar, Eller til og med flytting til tryggare område, når alternativa for å redde nokre svært sårbare busetjingar vil bli oppbrukt. Rapporterte ujamne fordelingseffektar av tilpasningstiltak som må handterast i rettferdig tilpasningspolitikk, inkluderer høgare kostnadar, forverring av innandørs levekår (spesielt for dei vanskelegstilte, på grunn av dårlegare byggemateriale som er rimelege for dei fattige, og tilpasning til klimaendringar-indusert gentrifisering. IPCCs spesialrapport om global oppvarming på 1,5 °C har adressert klimaendringar og tilpasningshøve i byggesektoren som kan bidra til å avgrense oppvarminga til 1,5 °C.

Eurostats byrevisjon gjev indikatorbasert informasjon om byars tilpasningskapasitet, herunder infrastruktur og bygningar. Urban Adaptation Map Viewer gjev indikatorar, t.d. jordforsegling og grøne byområde.

Urban Atlas frå Copernicus Land Monitoring Service gjev harmonisert informasjon om arealdekke og arealbrukskart over flere hundre byar og deira omgivnadar.

Innanfor Europakommisjonens forskings- og innovasjonsprogram Horisont 2020 er kunnskap om klimatilpasning i bygningsinfrastruktur eit av temaa i arbeidsprogrammet. Resin-prosjektet hjelper byar med å utvikle robuste tilpasningsstrategiar på sin mest kritiske infrastruktur. EU-CIRCLE-prosjektet utviklar eit EU-omfattande rammeverk for å støtte vitale infrastrukturar for å vere førebudd på naturkatastrofar, inkludert klimaendringar. ABC21-prosjektet har som mål å studere dei beste berekraftige designa for varme klimasoner for å frigjere marknads- og forskingspotensialet. Prosjektet fokuserer på ei bioklimatisk designtilnærming, lågenergi kjøleteknikkar og lokale byggjematerialar som allereie er i bruk i dei varmare delane av verd, som Afrika, og som kan identifiserast og tilpassast andre geografiske område.

Ytterlegare kunnskap om bytilpasning finst på Climate-ADAPT Urban-sida.

Støtte til investeringar og finansiering

EUs finansiering for tilpasning støttast av det fleirårige finansielle rammeverket 2021-2027 som sikrar at klimatilpasningstiltak er integrert i alle dei store EU-utgiftsprogramma.

EU-finansieringa for å støtte infrastrukturens motstandskraft, inkludert bygningar, er hovudsakleg organisert av utjamningspolitikken, nærare bestemt via dei europeiske regionale utviklingsfonda.

EUs solidaritetsfond grip inn i naudstilfelle, etter at skade har oppstått. Klimarelaterte hendingar kan òg finansierast.

Frå 2021 omfattar forskingsprogrammet Horisont Europa bygningar innanfor Destinasjon 4 «Effektiv, berekraftig og inkluderande energibruk» i klynge 5 «Klimaenergi og mobilitet». To tema innanfor Destinasjon 4 i dette programmet, som fokuserer høvesvis på klimasikring av historiske bygningar og på motstanden mot forstyrrande hendingar i sårbare bygningar, hadde frist for innlevering av forslag i september 2023; Dermed kan nye prosjekter som taklar tilpasning i bygningar finansierast i den komande vinteren. Bygningar er eit av handlingsområda som er målretta av EUs oppdrag om tilpasning til klimaendringar som ein del av Horizon Europe, som fremjar "mobilisering av midlar som er tilgjengelege for renoveringsbølgja til ettermontering og klimasikre offentlege bygningar og sosiale bustader, noko som gjer dei ressurs- og energieffektive, sunne og i samsvar med prinsippa for sirkulær økonomi" i ei ånd av integrering av prinsippa for Renovasjonsbølgja og tilpasningsstrategien.

Andre typar EU-finansieringstilpasning i infrastruktursektoren er tilskot frå Den europeiske investeringsbanken. Den europeiske investeringsbanken fremjar aktivt klimamotstandsdyktighet i dei finansierte prosjekta.

Forsikringar tek sikte på å kompensere økonomisk skadar av katastrofar, som forventast å auke i førekomst på grunn av klimaendringar. Forsikringsdekning er eit svært viktig verkemiddel for tilpasning til klimaendringar i infrastruktursektoren, inkludert bygningar.

Ei omfattande oversikt finn du på EU-sida for finansiering av tilpasningstiltak.

Støttar implementeringa av tilpasning

Sidan 2014 har europeiske standardiseringsorganisasjonar, CEN og CENELEC, fremja integrering av klimatilpasning i bygningsstandardar og fremja utvikling og harmonisering av dei med sikte på å integrere verknadene av klimaendringar, teknologiske framsteg og samfunnsmessige krav i investeringsbeslutningar, i samsvar med Europakommisjonens mandat.

Med inspirasjon frå den kreative rørsla for eit århundre sidan har EU lansert, innanfor Renovasjonsbølgja-initiativet, det nye europeiske Bauhaus som ei plattform for å fremje kreativ samskaping av nye løysingar for eit berekraftig og vakkert bygget miljø i EU. Initiativet tek sikte på å leggje til rette for utveksling av idear om rimelegare, tilgjengelege berekraftige buarealer, mobilisere kreativiteten til designarar, arkitektar, ingeniørar, forskarar, studentar og inspirerte menneske med kva for ein som helst bakgrunn, med sikte på å forbetra kvaliteten på vår levande oppleving. Det vil òg gje økonomisk støtte gjennom ad hoc-utlysningar og program innanfor det fleirårige økonomiske rammeverket. Den innleiande fasen har allereie ført til flere originale bidrag, basert på kva EU-kommisjonen har utstedt ei melding 15. september 2021.

Ordføraravtalen om klima og energi gjev støtte til tilpasningstiltak i bysamanheng. Meir informasjon er tilgjengeleg på ClimateAdapt Urban-sida.