Tidleg varslingssystemer for vektorborne sjukdommar

Utforminga og implementeringa av ein EWS på VBD inneber eit breitt spekter av ferdigheiter, sikra ved involvering av ekspertar frå område som tradisjonell miljø- og smittsam sjukdomsepidemiologi, folkehelse og miljøendring. Av denne grunn har flere administrasjonar og institusjonar på ulike romlege skalaer ein tendens til å vere involvert, inkludert nasjonale helsedepartementar, nasjonale folkehelsebyråar, nasjonale medisinske entomologiske einingar, nasjonale/regionale/lokale blodtryggleiksstyresmakter, legar, laboratorieteknikarar, veterinærar og andre.

På europeisk nivå implementerer European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) eit informasjonsressursnav, kalla European Environment and Epidemiology Network (E3). E3-nettverket er eit samarbeidsnettverk der brukarar og partnarar av E3-nettverket kan utveksle data og informasjon om emnet. Gjennom E3-nettverket har ECDC som mål å fremje aktivitet på dette feltet ved å samle inn og distribuere klimatiske, miljømessige, demografiske og smittsame sjukdomsdata som er produsert av eit breitt spekter av primært europeiske forskingsprosjekter, instituttar og styresmakter. Det overordna målet med etableringa av E3-nettverket er å gjera det mogleg for heile Europa å analysera den føreståande risikoen for spreiing av smittsame sjukdommar som følgje av miljøendringar. Resultatet av desse analysane formidlast til beslutningstakarar, helsepersonell, EU og internasjonale byråar, andre statlege sektorar og ikkje-statlege organisasjonar. Nasjonale og subnasjonale systemar kan integrerast i eit breiare system (til dømes E3) for å overvaka og homogenisere inngangsdataa, samt utgangane (til dømes kart) for vektorovervaking.

EWS på VBD fungerer berre godt dersom overvåkingsnettverket for sjukdomsførekomst og klimatologiske og miljømessige faktorar er godt etablert og dermed opprettheldt. Det kan vere forskjellige variablar å vurdere når ein overvakar og analyserer VBD-ar (t.d. lokal temperatur, råme, vegetasjonstilstand, vassindeks,...), og metodane som er tilgjengelege i dag, er kanskje ikkje i stand til å overvaka dei alle. Identifisering av helseutfall ved hjelp av desse overvåkingsmetodane lid av betydelege forseinkar på grunn av forseinkar i innhenting av data (til dømes klimatiske, økologiske eller epidemiologiske, epidemiologiske data), samt forseinkar i tilfelle identifikasjon, diagnose, rapportering eller andre elementar, som kan føre til feilklassifisering av eksponering.

Fråværet av eller defekte EWS-ar for VBD-ar kan føre til ein betydeleg auke av verknadene for den råka folkesetnaden. Derfor er riktig implementering og styring av ein EWS på VBD-ar av avgjerande betydning. EWS for VBD krev kontinuerleg oppdatering og forbetring, basert på nyare innsikt frå forsking om klimaendringar eller epidemiologi. Til dags dato, sjølv om det er flere VBD varslingssystemer allereie på plass (t.d West-Nile virus infeksjon førebygging i Hellas), er det flere utfordringar som er vanskeleg å overvinne. Blant desse er det av primær betydning vanskelegheita med å samle inn klima- og epidemiologiske data (dvs. inngangsdata), men òg å bevise bevis for kostnadseffektive kontrolltiltak. Det er òg vanskeleg å samanlikna og ekstrapolarar analysane.

Kostnaden for EWS for VBD er ikkje ubetydeleg i absolutte termar. Likevel er det relativt lågt i forhold til den potensielle mengda tap som desse systema tillet å redusere. Faktisk, ved å fange opp framveksten og spreiinga av vektorborne sjukdommar, kan dei menneskelege og økonomiske kostnadene ved ein potensiell epidemi avgrensast. EWS på VBD medfører kostnadar knytte til flere komponentar i overvåkingssystema samt kostnadar for vektorkontrollerande biocidar, som kan relaterast til menneskelege ressursar, blodtryggleikstiltak (t.d. screeningsprosessar) eller virusforsøk på menneske, dyr eller vektorar. I tillegg er det behov for ressursar for å halde ved like systemet og forbetra det ytterlegare.

EUs strategi for tilpasning til klimaendringar understrekar viktigheita av å avgrense framveksten og spreiinga av smittsame sjukdommar og allergener knytte til geografiske skift i vektorar og patogener. Strategien har som mål «å samle og kople saman data, verktøy og ekspertise for å kommunisere, overvaka, analysere og førebyggje verknadene av klimaendringar på menneskes helse og på helsa til dyr og miljø (dvs. «One Health»-tilnærminga). I denne samanheng samlar Den europeiske myndigheit for næringsmiddeltryggleik (EFSA) — eit uavhengig europeisk organ som framlegg vitskaplege uttalelsar og råd om næringsmiddeltryggleik, ernæring, dyrehelse/velferd, plantevern og plantehelse — i samarbeid medDet europeiske senter for førebygging av og kontroll med sjukdommar (ECDC) inn data om smitteberarar og vektorborne sjukdommar og analyserer spreiinga av dei i Den europeiske unionen.

Design og implementering av eit tidleg varslingssystem for VBD krev vanlegvis 1 til 5 år, avhengig av systemets spesifikke mål og eigenskapar.

Førebyggings- og innsatsaktivitetar, herunder overvåking av VBD-infeksjonar hos menneske, gjennomførast vanlegvis årleg, og overvåkingssystemer drivast kontinuerleg.