Exclusion of liability

This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.

Website experience degraded
We are currently facing a technical issue with the website which affects the display of data. The full functionality will be restored as soon as possible. We appreciate your understanding. If you have any questions or issues, please contact EEA Helpdesk (helpdesk@eea.europa.eu).
5

Wdrażanie adaptacji

5.1 Opracowanie planu działań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu

Plan działań dostosowawczych jest centralnym, najważniejszym i ustalonym i sprawdzonym instrumentem polityki dostosowawczym. Określono w nim, co należy zrobić, aby przekształcić priorytetowe warianty adaptacji w działania, określając kto i kiedy oraz uwzględniając potrzeby zasobów i alokację zasobów. Głównym celem planu działań dostosowawczych jest ukierunkowanie procesu wdrażania poprzez przedstawienie szczegółowego planu działania na rzecz wdrożenia wariantów adaptacyjnych w praktyce.

Dokument dotyczący planu działania przedstawia wyniki polityczne poprzednich etapów kształtowania polityki dostosowawczej. W związku z tym powinien on być ściśle oparty na wynikach etapów 1–4 cyklu adaptacyjnego. Opierając się na strategii dostosowawczej i precyzując jej ogólne cele i kierunki strategiczne, towarzyszący plan działania przedstawia portfel wybranych środków dostosowawczych, opisuje je w kategoriach operacyjnych i ustrukturyzowanych oraz przedstawia strategiczny proces i mechanizmy koordynacji wdrażania. W porównaniu z ramami strategicznymi plan działania zazwyczaj odnosi się do krótszego horyzontu czasowego i w związku z tym podlega częstszym przeglądom. Opierając się na krajowym planie działania, niższe niż krajowy szczeble sprawowania rządów w danym kraju powinny opracować własne dokumenty dotyczące polityki dostosowawczej, traktując priorytetowo i konkretyzując środki dostosowawcze zgodnie z ich specyficznymi kontekstami. Narzędzie wspierania przystosowania się do zmiany klimatu zawiera odpowiednie wytyczne dla europejskich miast, miasteczek i innych władz lokalnych.

Zgodnie z przekrojowym charakterem przystosowania się do zmiany klimatu plany działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu zostaną zintegrowane, wielosektorowe dokumenty polityczne przedstawiające działania przystosowawcze w szerokim zakresie sektorów wrażliwych na zmianę klimatu i w ich obrębie. Aby ukierunkować i ułatwić uwzględnianie adaptacji w odpowiednich dziedzinach polityki sektorowej, można opracować sektorowe plany przystosowania się do zmiany klimatu w uzupełnieniu kompleksowych planów dostosowawczych.

Zdecydowanie zaleca sięangażowanie zainteresowanych stron z odpowiednich sektorów i szczebli, poszukiwanie i zawieranie porozumień z myślą o wdrożeniu oraz omówienie planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu w ramach konsultacji publicznych. Są to istotne elementy zarządzania przystosowaniem się do zmiany klimatu i utorują drogę do skutecznego wdrożenia.

Aby plan działań dostosowawczych był skuteczny, konieczne jest uzyskanie zgody politycznej. Strategie adaptacyjne i plany działania mogą być skuteczne, jeśli są prawnie niewiążące, „miękkie” polityki, ale zakotwiczenie ich w prawodawstwie stworzy ustawowe obowiązki i tym samym przyniesie korzyści ich realizacji.

Opracowanie planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu

W planie działań dostosowawczych przedstawiono i opisano wybrane warianty dostosowawcze, ewentualnie zorganizowane w dziedzinach działalności sektorowej oraz działania przekrojowe lub ogólne, a także przedstawiono sposoby ich realizacji. Chociaż poziom szczegółowości i struktura mogą się różnić, powinny one zawierać między innymi następujące informacje, w miarę możliwości określone dla każdego pojedynczego działania:

  • Cele działań
  • Uzasadnienie i adekwatność działań
  • Etapy i ścieżki wdrażania
  • Instrumenty oferujące punkty wejścia do głównego nurtu polityki i wdrażania
  • Role i obowiązki podmiotów wdrażających, wyraźnie biorąc pod uwagę potrzebę koordynacji i współpracy między podmiotami na wszystkich szczeblach
  • Harmonogram wdrożenia
  • Szacowanie potrzebnych zasobów pod względem zasobów ludzkich, finansowych i związanych z wiedzą
  • Dostępne opcje finansowania i finansowania
  • Potencjalne konflikty i synergie
  • Wskaźniki i mechanizmy monitorowania i oceny sukcesu wdrożeniowego
  • Przepisy dotyczące przeglądu działań
  • Potrzeby informacyjne, otwarte pytania badawcze i sposoby zlikwidowania luk w wiedzy
  • Potencjalne bariery w działaniu i czynniki ułatwiające ich przezwyciężenie

Już przy opracowywaniu planu działania zaleca się uwzględnienie potrzeby monitorowania i oceny postępów we wdrażaniu oraz wyników adaptacji. Określenie celów każdego działania w jasny i weryfikowalny sposób oraz sugerowanie możliwych wskaźników wspiera późniejszy pomiar sukcesu wdrożenia. Każde działanie dostosowawcze może mieć potencjał synergii i konfliktów – z innymi działaniami, interesami sektorowymi lub innymi celami polityki publicznej, w tym łagodzeniem zmiany klimatu i zmniejszaniem ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi. Jeśli konflikty i kompromisy są ukryte, zagraża to spójności różnych polityk i może skutkować niezamierzonymi, niezrównoważonymi lub niedostosowawczymi skutkami. Aby wspierać synergię i unikać antagonistycznych skutków działań dostosowawczych, pomocne jest zatem zidentyfikowanie i wskazanie potencjalnych konfliktów i synergii w dokumencie politycznym, wspierając tym samym uwzględnianie głównego nurtu polityki. W zależności od zakresu i ambicji planu działania grupy docelowe mogą się różnić i mogą być tak szerokie, jak organy publiczne na różnych szczeblach, dostawcy infrastruktury/usług, grupy interesu/organizacje pozarządowe, organizacje badawcze i edukacyjne po przedsiębiorstwa prywatne (w tym ubezpieczenia i przemysł), zarządców zasobów i właścicieli gruntów, prywatnych gospodarstw domowych i ogółu społeczeństwa obywatelskiego. W stosownych przypadkach przydatne może okazać się podzielenie ich na podmioty wdrażające, które ponoszą główną odpowiedzialność za działanie, partnerów współpracy i dalsze zaangażowane zainteresowane strony.

Planowanie ścieżek adaptacyjnych

Plan działań dostosowawczych można zorganizować na ścieżkach przystosowawczych, w przypadku gdy system wdrażania dla każdego wariantu adaptacyjnego składa się z sekwencji środków zmierzających do osiągnięcia wcześniej określonego celu adaptacyjnego. W ten sposób każdy etap wdrażania stanowi element składowy, który jest powiązany z horyzontami czasowymi i uwzględnia niepewność w całym procesie wdrażania. Ścieżki adaptacyjne oferują ramy koncepcyjne dla elastycznego planowania polityki, umożliwiając iteracyjny i dynamiczny proces wdrażania umożliwiający radzenie sobie z niepewnością, zarządzanie zmianami w złożonych systemach społeczno-ekologicznych oraz ograniczanie niepożądanych i niedostosowujących skutków. Ścieżki adaptacyjne składają się z sekwencji możliwych działań przypominających drzewo decyzyjne. Z biegiem czasu ewentualne „punkty zwrotne” (np. zdarzenia klimatyczne, zmiany zewnętrznych warunków ramowych) mogą uruchomić mechanizm przeglądu w celu sprawdzenia, czy linia działania nadal spełnia określony cel, czy też nie. Może to skutkować koniecznością przejścia na inną ścieżkę wdrażania. W przypadku gdy podejście to wiąże się z należytym monitorowaniem i oceną wdrażania, może przyczynić się do wsparcia procesu uczenia się w czasie i zwiększenia odporności lub zdolności adaptacyjnych.

Źródło: Zandvoort et al. (2017): Ścieżki adaptacyjne w planowaniu niepewnych zmian klimatu: Wnioski w Portugalii, Republice Czeskiej i Niderlandach. Nauka o środowisku i polityka 78 (2017) 18–26.

Uczenie się na dobrych przykładach z poziomu ponadnarodowego, krajowego i niższego niż krajowy

Dostępne strategie dostosowawcze i plany działania innych krajów europejskich, jak również istniejące w niektórych regionach transnarodowych (makro) mogą posłużyć za pomocne przykłady dla krajów lub rządów na niższych szczeblach terytorialnych w opracowywaniu własnych dokumentów dotyczących planowania przystosowania się do zmiany klimatu. Najlepiej jest oceniać i porównywać dokumenty z kilku krajów, uczyć się na podstawie najlepszych praktyk i stosować je w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Struktury i sieci współpracy transnarodowej, takie jak regiony europejskiej współpracy transnarodowej, strategie makroregionalne i konwencje międzynarodowe, mogą w znacznym stopniu wspierać wymianę wiedzy i wzajemne uczenie się doświadczeń między krajami i regionami. Sieci transnarodowe mogą również przyczynić się do lepszego dostosowania procesu kształtowania polityki dostosowawczej na szczeblu UE, transnarodowym i krajowym oraz do rozważenia w dokumentach dotyczących polityki adaptacyjnej transgranicznych kwestii adaptacyjnych.

Pozycje bazy danych Climate-ADAPT

Relevant tile