Strategia przystosowania się do zmiany klimatu dla obszaru Grimsel w Alpach Szwajcarskich

„Strategia przystosowania się do zmiany klimatu dla obszaru Grimsel” stanowi odpowiedź na wyzwania wynikające z połączenia (i) wpływu zmiany klimatu na potencjał zagrożeń naturalnych oraz (ii) istniejących wcześniej podatności na zagrożenia w kontekście społeczno-gospodarczym i społeczno-kulturowym.

Obszar Grimsel charakteryzuje się wysokim narażeniem na procesy zagrożenia grawitacyjnego i hydrologicznego, takie jak opadanie skał, przepływy błota, procesy ulewne, osuwiska, lawiny i powodzie w wyniku aggradacji. W wyniku rozmrażania wiecznej zmarzliny i cofania się lodowców w różnych częściach regionu wystąpiły poważne zagrożenia naturalne związane z masowymi ruchami w skali rocznej i w coraz większym stopniu w ostatnich latach. Ze względu na napędzany temperaturą wzrost wysokości linii wiecznej zmarzliny, mobilizację gruzu w wyniku ablacji lodowca, rosnące prawdopodobieństwo ulewnych opadów deszczu i rosnącej linii śniegu, oczekuje się, że duże wydarzenia związane z ruchem masowym staną się bardziej prawdopodobne również latem w przyszłości.

Średnia roczna temperatura w Szwajcarii wzrosła już o 2,0 °C w latach 1864–2017 w porównaniu z 0,9°C na całym świecie ( CH2018, 2018). Zgodnie z najnowszymi scenariuszami klimatycznymi dla Szwajcarii w 2018 r. (CH2018, 2018 r.) do końca^XXI wieku średnia roczna temperatura w całej Szwajcarii może wzrosnąć nawet o 6,9 °C od epoki przedindustrialnej (5,4°C w porównaniu z okresem odniesienia 1981–2010) w przypadku scenariusza zakładającego nieobniżoną emisję RCP8.5. W scenariuszu łagodzącym zgodnym z 2°C RCP2.6 ocieplenie prawdopodobnie wyniesie 2,1–3,4°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej (0,6–1,9°C w porównaniu z okresem 1981–2010). W sezonie letnim spodziewane jest jeszcze większe ocieplenie. W dłuższej perspektywie nieopanowana zmiana klimatu (RCP8.5) prawdopodobnie spowoduje, że średnie opady w Szwajcarii spadną latem, a zimą wzrosną. W zależności od regionu przewidywana mediana wzrostu opadów zimowych o 2100 waha się od +12% do +22%, a mediana spadku opadów letnich waha się od -10% do -24%. Szacuje się, że w scenariuszu RCP8.5 poziom zerowego stopnia wzrośnie zimą o 700 do 1050 metrów (w porównaniu z latami 1981-2010). Spowoduje to prawdopodobny spadek sum opadów śniegu o ponad -50% i spadek średniej zimowej pokrywy śnieżnej o -80% na niskich wysokościach. Istnieją solidne dowody na to, że wystąpią częstsze i intensywniejsze ulewne opady deszczu, zwłaszcza w półroczu zimowym, przy czym intensywność szczytowych zdarzeń wykazuje największe zmiany: w przypadku RCP8.5 przewiduje się, że opady deszczu podczas całodniowych intensywnych opadów z 100-letnimi okresami powrotu wzrosną o 10–25 % do 2100 r. Połączone skutki rosnących opadów zimowych, rosnącego udziału opadów zamiast śniegu oraz nasilających się ekstremalnych opadów będą miały poważne konsekwencje dla ryzyka powodzi i innych procesów związanych z zagrożeniami naturalnymi.

Szwajcarska krajowa analiza zagrożeń i możliwości związanych z klimatem (Köllner i in., 2017 r.)wskazała rosnącą częstotliwość lub przestrzenne rozszerzenie ruchów masowych z powodu cofania się lodowców i rozmrażania wiecznej zmarzliny, w tym na obszarach, które wcześniej nie były dotknięte, jako priorytetowe ryzyko zmiany klimatu w kilku regionach Szwajcarii, w tym w Alpach Szwajcarskich. Bez środków dostosowawczych zmniejszenie stabilności nachylenia i częstsze masowe ruchy prawdopodobnie w znacznym stopniu zwiększą ryzyko szkód dla życia ludzkiego i majątku materialnego (budynki, infrastruktura, szkody pośrednie, zmniejszenie pojemności magazynowej zbiorników wodnych).

Na obszarze Grimsel wysoka obecna presja problemowa spowodowana przepływami błota i lokalnymi powodziami w częściach obszarów miejskich była ważnym czynnikiem inicjującym rozwój strategii przystosowania się do zmiany klimatu. W swojej ocenie przyszłych wyzwań uczestniczące zainteresowane strony stwierdziły, że zagrożenia spowodowane szeregiem zagrożeń hydrograwitacyjnych prawdopodobnie wzrosną w warunkach postępującej zmiany klimatu, w tym wydłużenie okresów podatnych na zagrożenia do sezonu letniego (Bender-Gàl i in., 2016). Wynikające z tego zagrożenia mają bezpośredni wpływ na jedyną drogę kantonalną, która jest głównym połączeniem transportu publicznego w regionie i poza nim, system dróg drugorzędnych, budynki i osiedla, infrastrukturę zaopatrzeniową (woda pitna, linie energetyczne, telekomunikacja) oraz obiekty związane z produkcją energii wodnej, która jest głównym atutem gospodarczym regionu.

Wpływ zmiany klimatu na zagrożenia naturalne jest ściśle związany z rozmaitymi kwestiami rozwoju regionalnego na tym peryferyjnym obszarze wiejskim. Rosnące ryzyko związane z procesami zagrożeń naturalnych pokrywa się i wchodzi w interakcje z innymi zewnętrznymi presjami i tendencjami społeczno-gospodarczymi obowiązującymi w regionie, często je zaostrzając. Te czynniki nieklimatyczne obejmują: zmiany demograficzne (migracja z obszarów wiejskich, starzenie się społeczeństwa); ograniczenia rozwoju osiedli ze względu na warunki naturalne; ograniczone publiczne możliwości finansowe w zakresie strukturalnych środków ochrony; pogorszenie postrzegania ryzyka przez populację (wpływające na postrzeganą jakość życia); uzależnienie atrakcyjności turystycznej i poziomu zatrudnienia od ciągłości połączenia drogowego. Zagrożenia naturalne powodowane przez klimat wpływają na te czynniki rozwoju regionalnego, wpływając na trzy kluczowe warunki zrównoważonego rozwoju regionalnego i zagrażając ich niezbędnej równowadze, a mianowicie: i) połączenia transportowe i niezawodność infrastruktury publicznej, ii) bezpieczeństwo oraz iii) jakość życia.

W ramach klastra tematycznego „Radzenie sobie z zagrożeniami naturalnymi” opracowanie „Strategii przystosowania się do zmiany klimatu dla obszaru Grimsel” było jednym z 31 projektów pilotażowych finansowanych w pierwszej fazie finansowania (2013–2017) federalnego szwajcarskiego programu pilotażowego na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu. Program ten wspiera realizację szwajcarskiej krajowej strategii przystosowania się do zmiany klimatu (RadaFederalna, 2012 r.)poprzez zapewnienie wsparcia finansowego dla innowacyjnych i wzorcowych projektów w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu w kantonach, regionach i gminach.

Projekt pilotażowy w obszarze Grimsel miał na celu uwrażliwienie podmiotów regionalnych na skutki zmiany klimatu oraz promowanie współpracy między odpowiednimi podmiotami na różnych szczeblach i w różnych sektorach. Konkretne cele obejmowały określenie wariantów przystosowania się do zmiany klimatu, opracowanie subregionalnej, długoterminowej strategii przystosowania się do zmiany klimatu w celu skoordynowanego radzenia sobie z zagrożeniami naturalnymi oraz osiągnięcie zaangażowania podmiotów w jej realizację.

Dokument strategiczny koncentruje się wokół czterech strategicznych kierunków zrównoważonego rozwoju regionalnego w warunkach zmiany klimatu: i) dostęp do transportu, ii) jakość życia, iii) bezpieczeństwo oraz iv) komunikacja. W odniesieniu do tych celów określono następujące cele (Bender-Gàl i in., 2016 r.):

1. Infrastruktura transportowa: Zapewniona jest odpowiednia dostępność, z uwzględnieniem aspektów kosztów i korzyści, podczas gdy różne rodzaje dostępu do ruchu są możliwe dla różnych odcinków dróg.
2. Jakość życia: Optymalne wykorzystanie potencjału regionu pozostaje możliwe pomimo zmian klimatu. Tendencja do emigracji nie nasili się pomimo skutków zmiany klimatu, a jej konsekwencje dla jakości życia zostaną złagodzone.
3. Bezpieczeństwo: Życie w gminach pozostaje bezpieczne, a mieszkańcy mają dobre poczucie bezpieczeństwa. Zagrożenia dla ludzi i wartości nieruchomości są zminimalizowane.
4. Komunikacja: Komunikacja w regionie i o regionie jest łatwo zrozumiała, dobrze ukierunkowana, adekwatna do potrzeb każdego szczebla decyzyjnego, regularna, odbywa się we właściwym czasie i za pośrednictwem wyraźnie uzgodnionych kanałów komunikacji.

Ponadto w strategii określono pięć obszarów zainteresowania i określono cele jakościowe mające na celu zrównoważony rozwój regionalny odporny na zmianę klimatu dla każdego z nich.

W „Strategii przystosowania się do zmiany klimatu dla obszaru Grimsel” (Bender-Gàli in., 2016 r.)uznano, że rosnące zagrożenia związane ze zmianą klimatu i innymi bieżącymi wydarzeniami społecznymi są ze sobą ściśle powiązane. W związku z tym zajmuje się przystosowaniem się do zmiany klimatu i zrównoważonym rozwojem regionalnym w sposób połączony (Steinemann i in., 2017 r.). W związku z tym obszary działania strategii są częściowo bezpośrednio związane z procesami związanymi z zagrożeniami naturalnymi spowodowanymi zmianą klimatu, a częściowo ukierunkowane również na wpływy nieklimatyczne na szerszy rozwój regionalny. Strategia ma zatem na celu zapewnienie rozwoju regionalnego odpornego na zmianę klimatu w kontekście zarządzania zagrożeniami naturalnymi i ryzykiem.

Na podstawie oceny status quo, oczekiwanych zmian, wynikających z nich przyszłych wyzwań i potencjalnych możliwości w dokumencie strategicznym (Bender-Gàli in., 2016 r.)określono strategiczne kierunki i pięć następujących obszarów zainteresowania: a) budynków, osiedli i obiektów; b) drogi kantonalne i infrastruktura kantonalna; turystyka; d) zatrudnienie i rozwój gospodarczy; oraz e) życie na wsi, aspekty społeczno-kulturowe i krajobraz. W odniesieniu do każdego z obszarów zainteresowania określa się, ocenia i nadaje priorytet potencjalnym obszarom działania, co skutkuje zestawem sześciu konkretnych środków. Są one zdefiniowane w sposób operacyjny, w tym obowiązki, etapy prac, wskaźniki postępu itp. Środki te mają różny rodzaj i adres: ustawienia instytucjonalne, poprawa bazy wiedzy, rozwój rozliczeń, komunikacja, marketing i wkład w rozwiązanie techniczne. Określono następujące środki:

• Ustanowienie komitetu sterującego ds. „Strategii przystosowania się do zmiany klimatu dla obszaru Grimsel”: Ustanowienie grupy sterującej oraz określenie jej zadań i zakresu zadań w celu zapewnienia wdrożenia, monitorowania i rozwoju środków.
• Przekształcanie niewykorzystanych nieruchomości na cele mieszkaniowe (gmina Guttannen, wioska Boden): Tworzenie nowej przestrzeni mieszkaniowej, przyciąganie nowych mieszkańców i promowanie rozwoju osiedli zorientowanych na wnętrze, w celu zabezpieczenia życia społecznego i kulturalnego wsi oraz zachowania atrakcyjności obszaru jako przestrzeni życiowej pomimo przeciwności zmiany klimatu. Środek jest odpowiedzią na postrzegane straty w zakresie bezpieczeństwa i jakości życia spowodowane zagrożeniami naturalnymi spowodowanymi klimatem i ma na celu przeciwdziałanie migracji zewnętrznej napędzanej zmianą postrzegania ryzyka przez ludność.
• Poprawa wymiany danych i informacji na temat zagrożeń naturalnych: Ustanowienie infrastruktury i procedur wymiany i przetwarzania danych i informacji o zagrożeniach naturalnych pochodzących z różnych źródeł oraz udostępniania ich ekspertom i opinii publicznej. Wspiera to podmioty regionalne w radzeniu sobie z zagrożeniami.
• Przygotowanie do ewentualnego nowego połączenia kolejowego: Środek ten ma na celu wniesienie wkładu w niedawną dyskusję polityczną na temat planów budowy nowej linii kolejowej wąskotorowej, połączonej z linią wysokiego napięcia, w systemie tuneli o długości 20 km przebiegających z północy na południe pod przełęczą Grimsel. Projekt oferuje „odporną na zmianę klimatu” alternatywę dla drogi kantonalnej podatnej na zagrożenia. Ewentualne skutki projektu dla regionu i jego narażenie na zagrożenia naturalne są oceniane i uwzględniane w procesie decyzyjnym.
• Poprawa komunikacji kryzysowej w turystyce: Opracowanie i wdrożenie dostosowanej do potrzeb koncepcji komunikacji w celu przekazywania grupom użytkowników turystycznych w bardziej terminowy, dokładny i skuteczny sposób informacji na temat występowania zdarzeń stwarzających zagrożenie.
• Marketing środowiska naturalnego i procesów dynamicznych: Rozwój produktów turystycznych, które traktują krajobraz i środowisko naturalne jako atuty regionalne. Przyczyni się to również do podnoszenia świadomości gości na temat procesów związanych z zagrożeniami naturalnymi oraz do lepszego zrozumienia środków nadzwyczajnych, takich jak zamykanie dróg.

Środek wykonawczy 1), strategia została strukturalnie zakotwiczona w regionie poprzez ustanowienie grupy sterującej już w 2016 r. Grupa sterująca jest częścią nowo utworzonego porozumienia w sprawie zarządzania wdrażaniem strategii, które opiera się na istniejących strukturach instytucjonalnych w regionie i łączy centralną koordynację z obowiązkami w zakresie decentralizacji. Składa się z ważnych instytucji, które uczestniczyły w opracowywaniu strategii i którym przewodniczy Regionalkonferenz Oberland-Ost, instytucja odpowiedzialna za koordynację polityki regionalnej i działająca na styku władz miejskich, kantonalnych i federalnych. Podmioty uczestniczące w opracowywaniu strategii zobowiązały się do jej realizacji poprzez podpisanie deklaracji intencji.

Do końca 2018 r. realizacja dalszych działań wykazuje niejednoznaczny obraz, przy czym stan wdrożenia waha się od sfinalizowanego do trwającego, po trudności: Turystyczna waloryzacja procesów związanych z zagrożeniami naturalnymi (środek 6) przebiega pomyślnie i przynosi do regionu kursy uniwersyteckie, wycieczki naukowe i wizyty studyjne odwiedzających z innych kontynentów. Poprawa wymiany danych na temat zagrożeń naturalnych (środek 3) między głównymi operatorami infrastruktury w regionie postępuje bardzo dobrze i przyniosła znaczące rezultaty, np. w odniesieniu do naprawienia zbędnych struktur monitorowania, wspólnego korzystania z baz danych prowadzonych przez pojedynczych operatorów oraz wspólnego udzielania zamówień na nowe systemy monitorowania. Zestaw argumentów związanych z planami nowego połączenia kolejowego (środek 4) został przygotowany i przekazany odpowiedzialnym decydentom, ale ze względu na decyzje polityczne szczebla federalnego projekt budowlany został przełożony na późniejszy moment. Realizacja środków 2) i 5) jest obecnie opóźniona lub wstrzymana, ponieważ zmieniły się kluczowe warunki ramowe (nowy samorząd miejski, zmiana osobista w podmiocie odpowiedzialnym za środek).

„Strategia przystosowania się do zmiany klimatu dla obszaru Grimsel” została opracowana w ramach procesu partycypacyjnego trwającego od 2014 do 2016 r. Zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron i szeroka reprezentacja ważnych podmiotów instytucjonalnych w grupie roboczej zostały uznane za kluczowy czynnik sukcesu projektu (Steinemann i in., 2016). Przede wszystkim procesowi uczestnictwa udało się zgromadzić podmioty sektorowe z różnych szczebli, które do tej pory stosowały odrębne strategie zarządzania ryzykiem w dość fragmentaryczny sposób. Organizacja procesu składała się z kierownictwa projektu, grupy roboczej, zewnętrznego eksperta zleconego podwykonawcy oraz Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska (FOEN) jako koordynatora programu finansowania. Zespołem zarządzania procesami kierował Regionalkonferenz Oberland-Ost, który pełnił również funkcję organu realizującego projekt, a w jego skład wchodzili przedstawiciele biura inżynieryjnego administracji kantonalnej (Oberingenieurkreis I) oraz jednej gminy. Kolejnymi partnerami reprezentowanymi w grupie roboczej były wszystkie gminy, odpowiednie biura kantonalne oraz podmioty publiczne i prywatne reprezentujące kluczowe sektory regionalne: przemysł energetyczny, infrastrukturę transportową, turystykę i rolnictwo. Konsultant zewnętrzny był odpowiedzialny za kierowanie procesem, ułatwianie spotkań i doradztwo eksperckie. Dalsze doradztwo i wiedzę fachową zapewnił urzędnik ds. przystosowania się do zmiany klimatu w organie finansującym FOEN.

Strategia została opracowana w ramach procesu opartego na warsztatach, który składał się z pięciu etapów. Począwszy od wydarzenia inauguracyjnego w maju 2014 r., a skończywszy na wydarzeniu zamykającym w styczniu 2016 r., przeprowadzono łącznie sześć warsztatów. Służyły one określeniu i rozważeniu potrzeb podmiotów i postrzegania problemów, systemowych współzależności, potrzeb i wariantów działań, możliwych konfliktów, koncepcji strategii, priorytetów i kierunków strategicznych, wspólnych celów i konkretnych środków. Warsztaty zostały przygotowane i przetworzone za pomocą dokumentów wejściowych, które stopniowo przekształcano w ostateczny dokument strategiczny.

Dwustronne rozmowy rozpoznawcze, w szczególności przed pierwszymi warsztatami, okazały się bardzo przydatne do wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji problemowej i ustrukturyzowania dyskusji podczas warsztatów. W pewnym stopniu rozmowy te stanowiły uzupełnienie warsztatów, w przypadku gdy ograniczone zasoby czasowe nie pozwoliły wszystkim uczestnikom w pełni wyrazić wszystkich swoich obaw. Format „światowej kawiarni” okazał się szczególnie odpowiednią metodą ułatwiania dyskusji w małych grupach w ramach warsztatów. Promowano aktywny udział w procesie i pozytywne utożsamianie się z jego wynikami poprzez zaproszenie uczestników do przedstawienia uwag, np. na temat przyszłej wizji ich grupy interesu, oraz poprzez przypisanie im odpowiedzialności za opracowanie środków.

Proces uczestnictwa zainteresowanych stron miał kluczowe znaczenie dla osiągnięcia odpowiedniej równowagi środków w obszarze warunków skrajnych objętym celami strategicznymi. Wymagało to zrównoważenia akceptowalnych poziomów ryzyka z odpowiednimi poziomami bezpieczeństwa, dostępności i jakości życia. W swoich wyciągniętych wnioskach (Steinemann i in., 2016) kierownicy procesu stwierdzają, że same fakty naukowe nie są wystarczające do podejmowania powiązanych ocen, ale konieczne jest wypracowanie wspólnych stanowisk poprzez wymianę różnych poglądów i postrzegania problemów w zbiorowym procesie rozważań.

Koordynatorzy szwajcarskiego programu pilotażowego na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu (FOEN,2017r.) uznają „Strategię przystosowania się do zmiany klimatu dla regionu Grimsel” za sukces i „dobrą praktykę”. Należy ona do mniejszości projektów pilotażowych, które wykraczały poza poprawę bazy wiedzy lub opracowanie narzędzi wsparcia i przystąpiły do określenia konkretnych wariantów przystosowania się do zmiany klimatu, sformułowania ich w strategii zakotwiczonej na szczeblu regionalnym i przygotowania jej wdrożenia w praktyce. Można zidentyfikować następujące główne czynniki sukcesu związane z różnymi wymiarami (Steinemann i in., 2016):

Czynniki powodzenia związane z zewnętrznymi warunkami ramowymi:

• Wcześniejsze zdarzenia zagrażające w ostatnich latach wywarły presję problemową na początku projektu, co uświadomiło potrzebę działania i zwiększyło chęć rozpoczęcia regionalnego procesu adaptacji.
• Ponowna ocena lokalnego ryzyka powodziowego podczas procesu opracowywania strategii oznaczała, że ryzyko było mniej poważne niż pierwotnie zakładano, co ułatwiło postrzeganie problemu przez zaangażowane podmioty. Chociaż taka dynamika może być postrzegana jako ambiwalentna, zmiany w postrzeganiu lokalnego ryzyka ułatwiły zmianę zakresu procesu strategii z raczej wąskiego nacisku na (strukturalne) środki zarządzania ryzykiem na znacznie szersze perspektywy rozwoju regionalnego.
• Korzystnym warunkiem wstępnym była dobra dostępność regionalnych danych na temat procesów związanych z zagrożeniami naturalnymi obecnie i w przyszłości.
• Inicjowanie opracowywania strategii i wybór obszarów tematycznych były napędzane oddolnie przez podmioty w regionie i ich potrzeby regionalne.
• Finansowanie federalne w ramach programu pilotażowego miało charakter wspierający. Zasygnalizowała wolę polityczną i znaczenie przystosowania się do zmiany klimatu na wyższym szczeblu rządowym.
• Ogólna szwajcarska tradycja mieszkańców mających silne role obywatelskie i przyzwyczajonych do działania w różnych rolach społecznych w tym samym czasie okazała się podatnym podłożem dla rozwoju polityki partycypacyjnej.

Czynniki sukcesu związane z procesem rozwoju strategii:

• Szeroki udział odpowiednich podmiotów regionalnych z różnych szczebli i sektorów gospodarki o znaczeniu regionalnym, w tym kluczowych podmiotów cieszących się dobrą reputacją i wysoką wiarygodnością w regionie. Zapewniło to również szeroką akceptację strategii.
• Silne zaangażowanie kierowników procesów i wysoka motywacja uczestniczących podmiotów. Własność podmiotów została wzmocniona poprzez przypisanie im odpowiedzialności za opracowanie środków.
• Zaangażowanie konsultantów zewnętrznych zapewniło profesjonalne zarządzanie projektem, atrakcyjne ułatwienie warsztatów oraz sprawne przygotowanie i post-procesing spotkań.
• Przyznanie elastyczności tematycznej procesowi umożliwiło reagowanie na zmiany w zewnętrznych warunkach ramowych i otworzyło kreatywną swobodę.
• Uczestniczące podmioty zobowiązały się do wdrożenia strategii poprzez podpisanie deklaracji intencji.

Czynniki sukcesu związane z treścią strategii:

• Kluczowym czynnikiem sukcesu było uwzględnienie zagrożeń naturalnych związanych z klimatem w szerszym kontekście rozwoju regionalnego, z pełnym uwzględnieniem ich interakcji z rozwojem społecznym i regionalnymi wyzwaniami społeczno-gospodarczymi.
• Popiera fakt, że uwzględniono również możliwości wynikające ze zmiany klimatu i przystosowania społecznego. Na przykład jeden ze środków ma na celu wykorzystanie dynamicznych procesów krajobrazowych ukształtowanych przez zmieniające się warunki klimatyczne, wprowadzając je do obrotu jako atut dla turystyki.
• Proces strategii został zinstytucjonalizowany poprzez ustanowienie nowej struktury zarządzania (grupy sterującej wraz z zakresem zadań) w celu jego wdrożenia.

Do pewnego stopnia czynnikiem ograniczającym było to, że praca grupowa nad scenariuszami zmiany klimatu podczas procesu warsztatowego nie zakończyła się sukcesem. Pierwotny pomysł polegał na rozróżnieniu ocen problemów i wariantów adaptacyjnych w zależności od różnych scenariuszy zmiany klimatu (słabe, średnie, silne), tak aby uwzględnić niepewność. Okazało się jednak, że takie podejście jest zbyt skomplikowane. Zamiast tego podmioty opracowały wspólne oceny ogólnego kierunku przyszłych zmian w ramach postępującej zmiany klimatu (obecna sytuacja poprawia się, pogarsza lub pozostaje stała), które nie były związane z określonym horyzontem czasowym.

Wdrażanie niektórych środków zostało wprawdzie osiągnięte lub odnotowuje znaczne postępy, jednak zmiany warunków ramowych mają obecnie negatywny wpływ na inne środki lub ograniczają ich wpływ. Pomimo działań przygotowawczych do przebudowy niewykorzystanych budynków (działanie 2), polityczna zmiana samorządu lokalnego wstrzymała obecnie ten proces. Zmiana personelu w podmiocie odpowiedzialnym za działanie 5) opóźniła jak dotąd jego wdrożenie. Wiele argumentów związanych z nową linią kolejową Grimsel (środek 4) zostało ukończonych i opowiedziało się za projektem, ale rząd federalny w międzyczasie obniżył swój priorytet.

Opracowanie „Strategii przystosowania się do zmiany klimatu dla obszaru Grimsel” było jednym z projektów finansowanych w ramach federalnego szwajcarskiego programu pilotażowego na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu. W pierwszej fazie finansowania w ramach programu pilotażowego sfinansowano 31 projektów o łącznej wartości finansowania wynoszącej 7,7 mln franków szwajcarskich. Z wyłączeniem środków towarzyszących, daje to średni budżet w wysokości około 200 000 franków szwajcarskich na projekt.

W odniesieniu do każdego działania określonego w strategii opisano korzyści i zamierzone wyniki, a potrzeby w zakresie finansowania scharakteryzowano pod względem jakościowym, ale nie określono ilościowo ani korzyści, ani kosztów. Utworzenie i funkcjonowanie grupy sterującej nie wiązało się z żadnymi dodatkowymi kosztami, ponieważ koszty administracyjne i czas pracy pokrywane są ze zwykłych budżetów organizacji członkowskich. Szacowanie kosztów innych działań w momencie sporządzania dokumentu strategicznego nie było możliwe, ponieważ w większości przypadków potrzeby finansowe w zakresie pełnej realizacji działań zależą od wyników pierwszych etapów wdrażania (np. wyjaśnienie dokładnych potrzeb różnych grup użytkowników w odniesieniu do planowanego centrum danych dotyczących zagrożeń naturalnych). W związku z tym oszacowanie kosztów jest czasami częścią planu stopniowego wdrażania środków.

Jakościowe aspekty kosztów i korzyści odegrały ważną rolę w rozwoju strategii i leżą u podstaw kilku działań. Na przykład ochrona infrastruktury drogowej przed zagrożeniami naturalnymi i poprawa jakości dostępu do ruchu drogowego są ograniczone ze względu na ograniczoną dostępność publicznych środków finansowych. Należy zatem utrzymać obecne ukierunkowanie systemu zarządzania drogami publicznymi na monitorowanie niebezpiecznych punktów zapalnych i przygotowywanie środków naprawczych w przypadku wystąpienia szkód, ponieważ finansowanie większych strukturalnych środków ochronnych nie jest wykonalne. Podobne relacje kosztów i korzyści w obszarze napięć między zapobieganiem ryzyku (odpowiednie poziomy ochrony) a tolerancją ryzyka (dopuszczalne poziomy ryzyka) przyczyniają się do wielu wyzwań, na które odpowiada strategia.

Treść dokumentu strategicznego i określone w nim środki dostosowawcze płynnie łączą się z odpowiednim prawodawstwem gminnym, kantonalnym i federalnym.

Wdrażanie pakietu działań rozpoczęło się w 2016 r., tj. natychmiast po sfinalizowaniu dokumentu strategicznego i zakończeniu pilotażowego projektu finansowania zalążkowego. Grupa sterująca ds. wdrażania strategii, jako środek instytucjonalny, została powołana już w 2016 r. Niektóre środki mają ze swej natury raczej charakter otwarty, natomiast zakończenie realizacji kilku innych środków było pierwotnie planowane do końca 2018 r. Ponieważ niektóre z tych środków są opóźnione lub stoją w obliczu wyzwań, grupa sterująca może zmienić ich harmonogram lub dokonać ich przeglądu.

Środki określone w strategii są w przeważającej mierze niestrukturalne, ale raczej zorientowane na proces i mają na celu kształtowanie warunków i trwałych procesów na rzecz odpornego na zmianę klimatu i zrównoważonego rozwoju regionalnego. W związku z tym ich „czas trwania” nie podlega odrębnemu przedziałowi czasowemu.

Regionalkonferenz Oberland-Ost
Jungfraustrasse 38, Postfach 312, 3800 Interlaken
Email: region@oberland-ost.ch  
Homepage: https://www.oberland-ost.ch 

Oberingenieurkreis I, Tiefbauamt des Kantons Bern
Schlossberg 20, 3602 Thun 
Homepage: www.bve.be.ch/tba 

Projekt pilotażowy „Strategia przystosowania się do zmiany klimatu dla obszaru Grimsel”, finansowany ze szwajcarskiego programu pilotażowego na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu (pierwszy etap finansowania: 2013-2017)