Przyjazny dla środowiska projekt ulic miejskich do zdecentralizowanego ekologicznego zarządzania wodą deszczową w Ober-Grafendorf, Dolna Austria

Austriackie gminy alpejskie są w coraz większym stopniu dotknięte skutkami zmiany klimatu, takimi jak lokalne ekstremalne zdarzenia pogodowe (ciężkie opady atmosferyczne, gradobicie), fale upałów, susze, malejąca pokrywa śnieżna, powodzie i grawitacyjne zagrożenia naturalne (przepływy gruzu, osuwiska, procesy ulewne, opad skalny). Szereg niekorzystnych skutków dla systemów środowiskowych, struktur fizycznych, zdrowia ludzkiego i działalności społeczno-gospodarczej we wszystkich sektorach (np. infrastruktura, zaopatrzenie w wodę, zaopatrzenie w energię, leśnictwo, turystyka) już teraz powoduje częste szkody w gminach, powodując związane z tym koszty dla gminnych gospodarstw domowych i często zagrażając potencjałowi rozwoju gmin w perspektywie długoterminowej.

Podobnie jak inne społeczności lokalne w prowincji Dolna Austria, gmina Ober-Grafendorf w regionie Mostviertel w ostatnich latach jest coraz bardziej dotknięta silnymi opadami atmosferycznymi, z jednej strony, oraz częstszymi i bardziej wyraźnymi okresami suszy, z drugiej strony. Ze względu na połączony efekt intensywnych opadów deszczu i przyrostowego uszczelniania gleby w następstwie trwającego wzrostu osadnictwa, nadmiar spływu wód powierzchniowych z uszczelnionych obszarów powierzchniowych powoduje coraz częstsze przeciążanie systemów wodno-kanalizacyjnych i zalewanie obszarów mieszkalnych na małą skalę. Konsekwencją są kosztowne szkody w nieruchomościach i środowisku zabudowanym, a także rosnące koszty wypompowania kanalizacji i eksploatacji miejskiej oczyszczalni ścieków. Wynikające z tego koszty utrzymania i naprawy powodują znaczną dodatkową presję na budżet gminy, który – podobnie jak w większości innych gmin – jest napięty wysokimi kosztami inwestycji i eksploatacji miejskiej infrastruktury kanalizacyjnej i wodociągowej, a także struktur retencyjnych powodzi.

Ponadto w czasach przedłużających się susz koszty i wysiłki związane z nawadnianiem i utrzymywaniem roślinności na miejskich terenach zielonych stale rosną, a skutki bardziej intensywnych fal upałów dla zdrowia i dobrostanu ludzi są już odczuwalne nawet w stosunkowo małych gminach wiejskich.

Średnia roczna temperatura w Austrii wzrosła już o +2°C w porównaniu z okresem przedindustrialnym. Zgodnie z najnowszymi regionalnymi scenariuszami zmiany klimatu dla prowincji Dolna Austria (Chimani i in. 2016a), które opierają się na nowych scenariuszach klimatycznych dla Austrii (Chimani i in. 2016b), przewiduje się dalszy wzrost średniej rocznej temperatury o +1,3 °C do 1,4 °C w latach 2021–2050 (w porównaniu z okresem 1971–2000) i może ona wzrosnąć do +3,9 °C w ramach dotychczasowej ścieżki reprezentatywnej koncentracji (RCP8,5) w latach 2071–2100, przy czym największy sezonowy wzrost nastąpi w zimie (+4,4 °C). Średnia roczna liczba gorących dni (określanych jako dni, w których maksymalna temperatura dobowa przekracza 30 °C) w Dolnej Austrii może wzrosnąć z obecnych 6 gorących dni w roku do 29 gorących dni w roku do końca stulecia. Pomimo większej niepewności modele klimatyczne przewidują również wzrost średnich rocznych opadów do +11 % w dotychczasowym scenariuszu postępowania do końca stulecia oraz znaczące zmiany ilości opadów sezonowych w całej prowincji, przy czym wzrost o +25,6 % ilości opadów jest możliwy w zimie. Symuluje się, że maksymalne dzienne ilości opadów znacznie i stopniowo wzrosną w większej części Austrii w perspektywie długoterminowej (RCP4.5: 16,2%; RCP8.5: 23,5%; zarówno w latach 2071–2100), przy czym najsilniejsze zmiany wynoszące od +20 % do +40 % występują zimą na północy i wschodzie Austrii.

Gmina Ober-Grafendorf, która od lat prowadzi działalność w dziedzinie lokalnej efektywności energetycznej, łagodzenia zmiany klimatu i ochrony środowiska, dostrzegła rosnące wyzwania dla rozwoju obszarów miejskich wynikające ze zmiany klimatu i postanowiła przetestować i wdrożyć innowacyjny lokalny środek przystosowawczy na nowym obszarze rozwoju gminy.

Projekt „eko-ulica” („Ökostraße”) realizowany w gminie Ober-Grafendorf stanowi inteligentny, zdecentralizowany, ekologiczny system gospodarowania wodą deszczową oparty na przyjaznym dla środowiska projektowaniu ulic miejskich (DrainGarden®). Głównym celem było uniknięcie zalania obszarów zabudowanych poprzez odprowadzanie nadmiaru wód powierzchniowych w przypadku silnych opadów atmosferycznych z zamkniętej powierzchni ulicy do niezamkniętych stref przydrożnych obsadzonych zielenią, których specyficzna konstrukcja umożliwia zatrzymywanie, przechowywanie i filtrowanie wody deszczowej. Równie ważnym celem było uniknięcie publicznych kosztów budowy i utrzymania dodatkowych rur kanalizacyjnych oraz zmniejszenie kosztów i nakładów energii na eksploatację przepompowni i oczyszczalni ścieków. Jednocześnie działanie dostosowawcze ma na celu generowanie dodatkowych korzyści, takich jak poprawa mikroklimatu miejskiego poprzez transpirację roślin, efekty chłodzenia podczas letnich fal upałów, wizualna modernizacja krajobrazu miejskiego oraz zmniejszenie kosztów i wysiłków na rzecz nawadniania i utrzymania zieleni miejskiej. Środek ten ma być innowacyjnym działaniem pilotażowym i demonstracyjnym w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, które będzie służyć jako wzorcowe rozwiązanie również dla innych miast i gmin. Stałe monitorowanie naukowe wspiera niestandardowe zastosowania w innych kontekstach i lokalizacjach.

Lokalny środek przystosowawczy w Ober-Grafendorf został opracowany i wdrożony w ramach regionalnego pilotażowego procesu przystosowawczego w ramach transnarodowego projektu UE C3-Alps – „Kapitalizowanie wiedzy na temat zmiany klimatu na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu w przestrzeni alpejskiej” (program kosmiczny Interreg na lata 2007–2013). Ogólnym celem działań pilotażowych prowadzonych w ramach projektu w regionach w Alpach było umieszczenie przystosowania się do zmiany klimatu w programach lokalnych i regionalnych oraz utorowanie drogi do wdrożenia konkretnych działań i środków przystosowawczych. W regionie Mostviertel w procesie tym uczestniczyło siedem gmin pilotażowych, w tym Ober-Grafendorf.

Projekt „eko-ulica” („Ökostraße”) w gminie Ober-Grafendorf jest przyjaznym dla środowiska miejskim projektem ulic służącym zdecentralizowanemu ekologicznemu gospodarowaniu wodami opadowymi. W odpowiedzi na powtarzające się silne opady atmosferyczne powodujące powodzie na małą skalę, sytuacje przeciążenia systemu kanalizacyjnego i rosnące koszty prac konserwacyjnych, środek zrealizowano w 2015 r. na nowym obszarze zabudowy miejskiej na odcinku ulicy o długości 100 metrów i szerokości 11 metrów.

Koncepcja „eko-uliczki”, która jest chroniona pod nazwą DrainGarden®, to system roślinnych, estetycznych przydrożnych pasów powierzchniowych pokrytych specjalnymi podłożami pochodzenia naturalnego i obsadzonych zielenią, które są w stanie w krótkim czasie wchłonąć, zatrzymać, przechowywać i filtrować duże ilości wody. Specjalnie opracowane podłoża glebowe są warstwowe w taki sposób, aby łączyć wysoką przepuszczalność wody z dużą pojemnością magazynową. W przypadku ulewnych opadów woda nie spływa z ulic i innych utwardzonych powierzchni do kanalizacji, ale do terenów zielonych. Każdy metr sześcienny podłoża może pomieścić do 500 litrów wody. Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi konwencjonalnych konstrukcji retencyjnych, system został zaprojektowany w celu zapewnienia ochrony przeciwpowodziowej do ciężkich opadów z 100-letnim okresem zwrotu. Woda pozostaje dostępna dla roślin, jest filtrowana przez podłoże i wolno przenika do jednolitej części wód podziemnych. Mikroklimatyczny efekt wody wykorzystywanej przez rośliny do transpiracji odpowiada wydajności chłodzenia 100-letniego buka w gorący letni dzień i jest w stanie obniżyć lokalną temperaturę nawet o 5 ° C w okresach upałów. Dodatkowe korzyści dla środowiska obejmują składowanie CO ₂ przez rośliny i substraty, powstrzymanie wzrostu zasklepionej gleby, zwiększenie miejskich terenów zielonych i wizualne ulepszenie krajobrazu miejskiego.

System pozwala gminie uniknąć kosztów inwestycyjnych związanych z budową dodatkowych rur kanalizacyjnych, a także regularnych kosztów eksploatacyjnych związanych z utrzymaniem kanalizacji i eksploatacją pompowni. Ponadto odprowadzany jest istniejący miejski system odprowadzania wody, zmniejszane są koszty eksploatacji oczyszczalni ścieków komunalnych oraz nawadniania i utrzymania zieleni miejskiej.

Wybór odpowiednich gatunków roślin jest kluczowym czynnikiem powodzenia środka. Oprócz zgodności z normami bezpieczeństwa ruchu drogowego zieleń powinna być zaprojektowana w taki sposób, aby zapobiec uszkodzeniu systemu przez kierowców i spacerowiczów, co można osiągnąć za pomocą krzewów, gatunków kwitnących i pokrywających glebę. Z drugiej strony odpowiednie gatunki roślin muszą być dostosowane do lokalnego klimatu i powinny być wieloletnie, łatwe w utrzymaniu i wytrzymałe, w tym odporne na odladzanie soli w okresie zimowym.

Projekt został zaprojektowany jako eksperyment naukowy, którego parametry wydajnościowe są obecnie stale monitorowane w celu uczenia się do przyszłych zastosowań. Środek dostosowawczy jest szczególnie odpowiedni dla drugorzędnego systemu ulic w osiedlach i dla nowo rozwiniętych obszarów osiedli. Dzięki niezbędnym modyfikacjom system zarządzania wodą deszczową może być dostosowany do innych sytuacji, takich jak zielone dachy, parkingi i prywatne mieszkania.

Koncepcja „ekologicznej ulicy” spotkała się z dużym zainteresowaniem zarówno opinii publicznej, jak i ekspertów, i jest uważana za ważną innowację w zrównoważonym budownictwie dróg lokalnych. Gmina Ober-Grafendorf zamierza szeroko stosować tę koncepcję na swoim terytorium, zmniejszając tym samym udział powierzchni uszczelnionej.

Projekt został zainicjowany przez burmistrza Ober-Grafendorf, który od dawna jest zdecydowanym zwolennikiem zrównoważonych i przyjaznych dla środowiska rozwiązań w rozwoju gminy. Decyzję o sfinansowaniu i zainstalowaniu środka dostosowawczego podjęła rada gminy. Ponieważ środek miał zostać zrealizowany w nowym obszarze miejskim, który był jeszcze niezagospodarowany, nie było szczególnej potrzeby dalszego angażowania mieszkańców w decyzję. Jednak zgodnie z wymogami austriackich przepisów dotyczących planowania przestrzennego poprzedni lokalny plan zagospodarowania przestrzennego i konkretny plan zagospodarowania przestrzennego były przedmiotem udziału zainteresowanych stron i konsultacji publicznych. Kluczowe kontakty z ekspertami zewnętrznymi pośredniczył długoterminowy dostawca usług ogrodniczych gminy. W imieniu gminy projekt został zrealizowany we współpracy z Uniwersytetem Zasobów Naturalnych i Nauk Przyrodniczych w Wiedniu oraz firmą doradczą Zenebio GmbH, która zainwestowała już kilka lat badań w rozwój inteligentnych systemów zarządzania wodą deszczową.

Przygotowanie środka było częścią regionalnego procesu adaptacji, który przeprowadzono w regionie Mostviertel w Dolnej Austrii w latach 2011–2014. Projekt nosi tytuł „Changeable Mostviertel. Przystosowanie się do zmiany klimatu w przyszłości” proces ten był jednym z działań pilotażowych w ramach projektu Alpine Space C3-Alps i miał na celu wspieranie i wdrażanie przystosowania się do zmiany klimatu na szczeblu lokalnym. Opierając się na dostosowanej do potrzeb regionalnej strategii komunikacyjnej i starannym planowaniu procesu, w procesie zainteresowanych stron zastosowano ustrukturyzowane formy uczestnictwa i formaty interakcji grupowych, wsparte bardziej nieformalnymi interakcjami ad hoc z zainteresowanymi stronami. Szczególną uwagę zwrócono na wczesny udział zainteresowanych stron, ciągłość i przejrzystość procesu oraz regularne interakcje z zainteresowanymi stronami. Główny zespół Climate Alliance Dolna Austria, wspierany politycznie przez przedstawicieli Urzędu Rządu Wojewódzkiego Dolnej Austrii, był odpowiedzialny za zaprojektowanie, organizację i kierowanie procesem na szczeblu regionalnym. W okresie trzech lat od 2012 r. do 2014 r. siedem gmin, w tym Ober-Grafendorf, uczestniczyło w czterech lokalnych warsztatach na gminę, w sumie 28 warsztatów miejskich oraz cztery wspólne warsztaty międzygminne i publiczne wydarzenia z udziałem zainteresowanych stron. Główne funkcje zespołu ds. zarządzania procesami polegały na motywowaniu zainteresowanych stron do udziału, inicjowaniu i ułatwianiu lokalnych procesów adaptacyjnych, dostarczaniu i pośredniczeniu w wiedzy naukowej w użytecznych formach, integrowaniu wiedzy lokalnej oraz zapewnianiu wspierających i wzmacniających ram dla zainteresowanych stron z gminy.

Głównymi zainteresowanymi stronami byli burmistrzowie, a także przywódcy i członkowie lokalnych grup roboczych w każdej z siedmiu pilotażowych gmin. Grupy robocze utworzone w każdej gminie składały się z grupy obywateli w różnym wieku, płci, wykształcenia i zawodu. Warsztaty międzygminne i wydarzenia publiczne zostały wysoko ocenione przez uczestników za ułatwianie wymiany doświadczeń i uczenia się społecznego wśród grup roboczych wszystkich gmin. Przygotowywanie wiedzy na temat przystosowania się do zmiany klimatu oraz przekazywanie informacji wspierali zewnętrzni eksperci ds. zmiany klimatu, którzy podczas warsztatów wygłaszali wykłady eksperckie na konkretne tematy wybrane przez każdą gminę. Regionalny proces przystosowania się do zmiany klimatu został włączony w szersze działania służące nawiązywaniu kontaktów z organizacjami i instytucjami partnerskimi pełniącymi funkcje opiniotwórcze, w tym agencjami rozwoju regionalnego, kierownikami regionów LEADER, agencją ds. odnowy wsi i miast Dolnej Austrii, regionalną agencją ds. energii i środowiska Dolnej Austrii oraz kierownikami regionów modelowych w zakresie klimatu i energii.

Potwierdzając potencjał innowacyjny projektu, środek zdobył austriacką nagrodę Energy Globe Award w kategorii „woda” oraz nagrodę Climate Star w 2016 r. Od tego czasu rozwiązanie adaptacyjne zostało dostosowane do różnych sytuacji kontekstowych i było stosowane również w innych gminach i dużych miastach, w tym w Wiedniu. Czynniki sukcesu, które ułatwiły wdrożenie środka, obejmują:

• Gmina Ober-Grafendorf ma wieloletnie doświadczenie w łagodzeniu zmiany klimatu, efektywności energetycznej i działaniach na rzecz zrównoważonego rozwoju. Od lat jest aktywnym członkiem odpowiednich sieci i programów, takich jak sojusz na rzecz klimatu, program e5, region modelowy ds. klimatu i energii „Mostviertel Mitte”, gminy sprawiedliwego handlu, a ostatnio Porozumienie Burmistrzów. Dotychczasowe doświadczenia związane z lokalną integracją tematów polityki ochrony środowiska i aktywnym uczestnictwem w sieciach gmin przyczyniły się do utorowania drogi do włączenia przystosowania się do zmiany klimatu do agendy miejskiej.
• Jako oparty na ekosystemie środek przystosowawczy, który reaguje na kilka skutków zmiany klimatu jednocześnie i przynosi wiele dodatkowych korzyści dla środowiska, środek ten można uznać za przykład dobrej praktyki w zakresie zrównoważonego przystosowania się do zmiany klimatu.
• Środek działa bardzo dobrze pod względem opłacalności i ma przewagę kosztową w porównaniu z rozwiązaniami konwencjonalnymi. W ten sposób oszczędza pieniądze publiczne i wypłaca gospodarstwu domowemu.

Ponadto regionalny proces przystosowania się do zmiany klimatu przeprowadzony w ramach projektu C3-Alps opartego na finansowaniu zalążkowym okazał się skuteczny w podnoszeniu świadomości na temat zmiany klimatu i potrzeb w zakresie przystosowania się do niej, w informowaniu o przystosowaniu się do zmiany klimatu, a także w przekazywaniu wiedzy na temat przystosowania się do zmiany klimatu i budowaniu zdolności przystosowawczych. Był to zatem kluczowy bodziec do umieszczenia przystosowania się do zmiany klimatu w programach uczestniczących gmin. Na podstawie oceny wniosków wyciągniętych z procesu w C3-Alps zidentyfikowano następujące czynniki sukcesu i czynniki ułatwiające:

• wsparcie ze strony wyższych szczebli administracyjnych i osobista obecność przedstawicieli na spotkaniach zainteresowanych stron wykazały zaangażowanie polityczne i motywację gmin do udziału;
• oddolne formułowanie problemów i wybór tematów będących przedmiotem zainteresowania przez same gminy miały kluczowe znaczenie dla zaangażowania, akceptacji i adekwatności opracowanych środków przystosowawczych;
• pozytywne ujęcie kwestii przystosowania się do zmiany klimatu poprzez podkreślenie możliwości i koncepcji, takich jak odporność, zrównoważony rozwój i przyszły potencjał rozwojowy, a nie pod względem ryzyka, szkód lub strat, pomogło w informowaniu o przystosowaniu się do zmiany klimatu;
• wsparcie lokalnych procesów adaptacyjnych musi być dostosowane do specyfiki każdej gminy i uwzględniać preferencje poszczególnych zainteresowanych stron; nie istnieje uniwersalne podejście, które działałoby równie dobrze w każdej gminie;
• aby proces uczestnictwa był skuteczny, wymagał intensywnego przygotowania, starannego planowania, profesjonalnego zarządzania procesami i wystarczających zasobów (finansowanie, czas), a jednocześnie pozostawiał wystarczającą swobodę działania;
• przygotowanie i przekazywanie wiedzy musi być zorientowane na grupę docelową; szkolenia w zakresie komunikacji wewnętrznej z ekspertem dydaktycznym pomogły w profesjonalizacji podejść komunikacyjnych;
• znalezienie właściwej równowagi między motywowaniem zainteresowanych stron do uczestnictwa a unikaniem nadmiernego przeciążenia zasobów i zdolności zainteresowanych stron było trudne, ale kluczowe;
• współpraca i tworzenie sieci kontaktów z innymi organizacjami działającymi w regionie miały kluczowe znaczenie dla trwałości procesu przystosowania się do zmiany klimatu;
• uczestnictwo jako region pilotażowy w projekcie UE i „bycie regionem prekursorskim” na szczeblu transnarodowym były silnymi argumentami motywującymi gminy.

Jeśli chodzi o cały regionalny proces przystosowania się do zmiany klimatu jako taki, najbardziej ograniczającym czynnikiem okazał się nowatorski charakter przystosowania się do zmiany klimatu jako tematu polityki lokalnej w połączeniu z dominującą i wcześniej osiągniętą głębią integracji kwestii łagodzenia zmiany klimatu i energii ze źródeł odnawialnych na szczeblu lokalnym. Zróżnicowanie przystosowania się do zmiany klimatu od łagodzenia jej skutków było zatem trudne dla wielu zainteresowanych stron z gmin. W związku z tym część opracowanych środków przystosowawczych silnie skłaniała się ku łagodzeniu zmiany klimatu i nie miała wyraźnego znaczenia dla przystosowania się do zmiany klimatu. Kolejną trudnością było to, że w momencie wdrażania procesu nadal brakowało regionalnej strategii adaptacyjnej na szczeblu prowincji. Warianty przystosowania się do zmiany klimatu określone w krajowym planie działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu okazały się nieodpowiednie dla szczebla lokalnego, tj. były postrzegane jako zbyt abstrakcyjne, strategiczne i odległe. W związku z tym konieczne było podjęcie znacznych wysiłków na rzecz „tłumaczenia” i „obniżenia skali” wariantów przystosowania się do zmiany klimatu ze szczebla krajowego na lokalny.

W porównaniu z konwencjonalnymi rozwiązaniami strukturalnymi, inteligentny, ekologiczny system zarządzania miejską wodą deszczową wdrożony w Ober-Grafendorf ma znaczną przewagę kosztową, zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej, i zapewnia szereg dodatkowych korzyści dla środowiska. Efektywność środowiskowa środka jest obecnie monitorowana. Gromadzi się dane ilościowe dotyczące np. bilansu wodnego systemu, mikroklimatycznego wpływu substratów i roślin, ich zdolności do filtrowania zanieczyszczeń oraz wkładu systemu lokalnego w gospodarkę wodną w skali regionalnej.

W zależności od wielkości i dostępności obiektu, bezwzględne koszty inwestycyjne wdrożenia koncepcji eco-street / DrainGarden® mogą się różnić w zależności od przypadku. Koszt podłoża dla jednego metra sześciennego wynosi około 100 euro. W zależności od wyboru roślin koszt uprawy waha się od dwóch euro / m ² za siew do kilku tysięcy euro / m ² za sadzenie dużych drzewiastych roślin wieloletnich.

Środek pozwala uniknąć znacznych kosztów inwestycji, które w przeciwnym razie byłyby wymagane do budowy przydrożnych rur kanalizacyjnych i instalacji odpływu czystej wody, a także zmniejsza długoterminowe koszty operacyjne utrzymania kanalizacji, wypompowywania kanalizacji w przypadku powodzi, oczyszczania ścieków, a także nawadniania i utrzymywania zieleni miejskiej. Ponieważ koszty budowy i utrzymania miejskiej sieci kanalizacyjnej i wodno-kanalizacyjnej stanowią dużą część budżetów gminnych, znacznie zmniejsza to obciążenia ze strony miejskich gospodarstw domowych. Bezpośredni koszt robót przydrożnych i projektowania ulic różni się tylko nieznacznie od standardowych rozwiązań, ponieważ system jest wdrażany na obszarach, które i tak zostałyby wykorzystane do konwencjonalnej zieleni przydrożnej.

Oprócz zapobiegania ryzyku lokalnych powodzi, system odprowadzania wody i zarządzania wodą deszczową oferuje wiele korzyści. Przechowuje wodę deszczową, udostępnia ją roślinom, filtruje zanieczyszczenia i wydziela resztkowe ilości wody do wód gruntowych. Odparowanie wody zmagazynowanej w podłożach i transpiracja przez rośliny tworzy efekt chłodzenia, poprawiając w ten sposób mikroklimat miejski i pomagając złagodzić stres cieplny podczas letnich okresów grzewczych bez żadnych dodatkowych kosztów.

Realizacja działania została sfinansowana ze zwykłego budżetu gminy. Gmina nie otrzymała żadnego szczególnego finansowania publicznego.

To samo dotyczy środków wdrożonych w innych gminach, które uczestniczyły w regionalnym procesie adaptacji. Chociaż na zarządzanie procesami i usługi wsparcia w ramach współfinansowanego przez UE projektu C3-Alps dostępny był budżet w wysokości 65 000 EUR, gminy i inne zainteresowane strony nie otrzymały żadnego finansowania ani wynagrodzenia za udział w regionalnym procesie pilotażowym ani za wdrażanie konkretnych środków. Jednak menedżerowie procesu zapewnili doradztwo i doradztwo w zakresie dostępnych zachęt finansowych i możliwości finansowania w ramach istniejących programów finansowania stanu prowincjonalnego i rządu federalnego. Ogólnie rzecz biorąc, działania przystosowawcze określone i realizowane przez gminy często były środkami miękkimi i tanimi, a nie rozwiązaniami technologicznymi wymagającymi znacznych inwestycji.

Budowa i utrzymanie sieci dróg drugorzędnych w gminach austriackich wchodzi w zakres kompetencji gminnych, a zatem stanowi ustawową odpowiedzialność władz lokalnych. Ekologiczny system zarządzania miejską wodą deszczową musi być zgodny z tymi samymi przepisami i normami, co każde inne konwencjonalne rozwiązanie, np. z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa ruchu drogowego lub krajowymi normami dotyczącymi prac inżynieryjnych w zakresie infiltracji wody. Szczególnym celem niniejszego studium przypadku było zapewnienie zgodności z przepisami Austriackiego Stowarzyszenia Gospodarki Wodnej i Odpadowej (ÖWAV) dotyczącymi składowania 100-letnich intensywnych opadów deszczu.

Szczególny system DrainGarden®, który został wdrożony w niniejszej sprawie, jest zarejestrowanym znakiem towarowym i w związku z tym podlega odpowiednim obowiązującym prawom do ochrony. System jest sprzedawany przez austriacką firmę Zenebio GmbH zajmującą się ogrodnictwem i planowaniem krajobrazu.

Przyjazny dla środowiska projekt ulic miejskich do zdecentralizowanego ekologicznego zarządzania wodą deszczową w Ober-Grafendorf został wdrożony w ciągu kilku miesięcy latem 2015 roku. Towarzyszy mu zaplanowana na kilka lat faza monitorowania naukowego.

Jeżeli chodzi o cały regionalny proces adaptacji w ramach projektu C3-Alps, działania przygotowawcze rozpoczęły się na początku 2011 r. Począwszy od pierwszych warsztatów dla zainteresowanych stron jesienią 2011 r., faza operacyjna tego procesu trwała do końca 2014 r. Wdrażanie środków przez gminy i wymiana międzygminna są kontynuowane po zakończeniu projektu C3-Alps.

Cykl życia środka wdrożonego w Ober-Grafendorf szacuje się na około 50 lat, pod warunkiem że planowanie, wdrażanie i konserwacja będą prowadzone z wykorzystaniem wymaganej wiedzy fachowej.

Gemeindeentwicklung und Raumplanung
DI Sonja Kadanka
Marktgemeinde Ober-Grafendorf
Hauptplatz 2
3200 Ober-Grafendorf
Tel: +43 (0) 2747/2313-204
Email: sonja.kadanka@ober-grafendorf.at

Gemeinde Ober-Grafendorf
Gemeindeamt
DDI Gerhard Gruber
Hauptplatz 2
3200 Ober-Grafendorf
T: +43 (0)2747 2313-0; +43 (0)2747 2313-202
Email: gerhard.gruber@ober-grafendorf.at; gemeindeamt@ober-grafendorf.at

Amt der Niederösterreichischen Landesregierung (Provincial Government of Lower Austria), Abteilung RU3
Mag. Karina Zimmermann
Landhausplatz 1, Haus 16
3109 St. Pölten
Tel.: +43 (0)2742 9005 15188
E-mail: post.ru3@noel.gv.at

Klimabündnis Niederösterreich (Climate Alliance Lower Austria)
DI Petra Schön
Wiener Straße 35
3100 St. Pölten
Tel.: +43 (0)2742 26967
E-mail: niederoesterreich@klimabuendnis.at

Zenebio GmbH
Preysinggasse 19
1150 Wien
Tel.: +43 (0)1 9828305
E-mail: office@zenebio.at

Gmina Ober-Grafendorf, rząd kraju związkowego Dolna Austria, projekt C3 Alps i Climate Alliance Dolna Austria