Start Kontekst polityczny Analiza krajowej polityki klimatycznej i zdrowotnej 2022

Exclusion of liability

This translation is generated by eTranslation, a machine translation tool provided by the European Commission.

Website experience degraded
We are currently facing a technical issue with the website which affects the display of data. The full functionality will be restored as soon as possible. We appreciate your understanding. If you have any questions or issues, please contact EEA Helpdesk (helpdesk@eea.europa.eu).

Zmiana klimatu i zdrowie: przegląd polityk krajowych w Europie

Na tej stroniepodsumowano dochodzenie przeprowadzone w sprawie 38 państw członkowskich EOG i krajów współpracujących w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i ich krajowych strategii zdrowotnych, jako kluczowych obszarów polityki, za pośrednictwem których można zająć się wpływem zmiany klimatu na zdrowie. Dokonano przeglądu 37 krajowej polityki adaptacyjnej i 34 krajowych dokumentów dotyczących polityki zdrowotnej, ponieważ odpowiednie polityki nie istniały obecnie we wszystkich krajach. Szczegółowe ustalenia są dostępne w sprawozdaniu informacyjnym.

Kluczowe wiadomości

  • Skuteczne przeciwdziałanie skutkom zmiany klimatu dla zdrowia wymaga skutecznych polityk krajowych. Nacisk na zdrowie w krajowych politykach przystosowania się do zmiany klimatu oraz uwzględnienie skutków zmiany klimatu w krajowej strategii zdrowotnej mają kluczowe znaczenie.
  • Przegląd polityki krajowej 38 państw członkowskich EOG i krajów współpracujących sugeruje, że wpływ zmiany klimatu na zdrowie jest powszechnie uwzględniany w krajowych strategiach przystosowawczych, ale rzadziej w krajowych strategiach zdrowotnych.
  • Zagrożenia klimatyczne, które są najczęściej uwzględniane w krajowych dokumentach dotyczących adaptacji i polityki zdrowotnej, to fale upałów i susze; obfite opady i powodzie; ogólny wzrost temperatury; zwiększenie ryzyka wystąpienia patogenów i chorób zakaźnych; i bardziej intensywne i częste burze.
  • Zarówno polityka adaptacyjna, jak i zdrowotna w dużej mierze koncentrują się na obecnym i przewidywanym wpływie na zdrowie fizyczne, przy czym najczęściej występują choroby zakaźne i choroby przenoszone przez wektory; zwiększone zanieczyszczenie powietrza; wpływ ciepła na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy; i urazów spowodowanych ekstremalnymi zdarzeniami pogodowymi. Skutki dla zdrowia psychicznego są rzadziej uwzględniane, a jedynie niewielka część poddanych przeglądowi dokumentów uwzględnia wpływ na zdrowie społeczne.
  • Najczęściej planowanymi interwencjami w celu przeciwdziałania skutkom zmiany klimatu dla zdrowia są monitorowanie i nadzór, w tym systemy wczesnego ostrzegania; kampanie informacyjne skierowane do ogółu społeczeństwa; dalsze badania nad wpływem zmian klimatu na zdrowie.

Krajowe polityki dostosowawcze mające kluczowe znaczenie dla ochrony zdrowia w zmieniającym się klimacie

Krajowe strategie, plany i oceny ryzyka związanego z przystosowaniem się do zmiany klimatu (zwanych dalej „narodowymi państwami członkowskimi”) stają się najważniejszymi krajowymi strategiami politycznymi w zakresie przeciwdziałania skutkom zmiany klimatu dla zdrowia. Wpływ zmiany klimatu na zdrowie jest częściej uwzględniany w NAS niż w krajowych strategiach zdrowotnych (NHS). Ocena wpływu na zdrowie i strategia reagowania są często integralną częścią krajowej polityki dostosowawczej. Jednak krajowe systemy ochrony zdrowia rzadziej odnoszą się do zmian klimatu jako czynnika ryzyka dla zdrowia publicznego. Tylko nieliczne kraje posiadają konkretną sektorową strategię przystosowania się do zmiany klimatu wdziedzinie zdrowia, na przykład Finlandię (plan przystosowania się do zmiany klimatu dla sektora opieki zdrowotnej i opieki społecznej), Irlandię (sektorowy plan adaptacji do zmianklimatu), Macedonię Północną (strategia przystosowania się do zmianyklimatu) lub Szwecję (Zdrowie publiczne w zmieniającym się klimacie – cele i plan działania Szwecji ds. zdrowiapublicznego w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu na lata 2021–2024).

Skoncentruj się na ekstremalnych zdarzeniach pogodowych, wzroście temperatury i chorobach zakaźnych

Nass zazwyczaj obejmuje większą liczbę zagrożeń dla zdrowia związanych ze zmianą klimatu w porównaniu z NHS. Najczęściej pokrywanymi zagrożeniami są fale upałów i susze, intensywne opady i powodzie, wzrost temperatury, wzrost patogenów i chorób zakaźnych oraz bardziej intensywne i częste burze (rysunek 1). Oprócz zagrożeń przedstawionych na wykresie 1 niektóre państwa członkowskie EOG uwzględniły również szczególne zagrożenia związane z ich geografią i gospodarką (np. choroby związane z rybami i owocami morza spowodowane zmianami warunków wzrostu glonów i planktonu w Norwegii lub wpływem na wodę pitną w wyniku nasilenia erozji i zasolenia stref przybrzeżnych w niektórych częściach Polski).

Rysunek 1. Zagrożenia dla zdrowia związane z klimatem uwzględnione w krajowych politykach poddanych przeglądowi

Wpływ zmian klimatu na zdrowie fizyczne najczęściej brany pod uwagę

Nass i NHS w dużej mierze koncentrują się na wpływie fizycznym na zdrowie – od ekstremalnych zdarzeń pogodowych (ciepło, powodzie, burze itp.), chorób zakaźnych i przenoszonych przez wektory oraz zanieczyszczenia powietrza. Wyraźnie mniejszy nacisk kładzie się na wpływ na zdrowie psychiczne (takie jak trauma związana z ekstremalnymi zdarzeniami pogodowymi lub lękiem klimatycznym).  Tylko kilka krajów – takich jak Niemcy, Irlandia, Włochy, Malta czy Szwecja – uwzględniło w swojej polityce społeczne skutki zmian klimatycznych związane na przykład z utratą społeczności, wysiedleniami lub pogłębianiem się dysproporcji społeczno-gospodarczych. Ogólnie rzecz biorąc, NHS uwzględniały skutki zdrowotne związane ze zmianą klimatu w mniejszym stopniu niż NAS (rysunki 2-4 poniżej), z wyjątkiem chorób przenoszonych przez żywność.

Rysunek 2. Wpływ zmiany klimatu na zdrowie fizyczne uwzględniony w krajowych politykach poddanych przeglądowi

Rysunek 3. Wpływ zmiany klimatu na zdrowie psychiczne uwzględniony w krajowych politykach poddanych przeglądowi

Rysunek 4. Wpływ zmiany klimatu na zdrowie społeczne zawarty w NAS i NHS

Najczęściej planowane działania: monitorowanie, podnoszenie świadomości i badania naukowe

Działania mające na celu zapobieganie skutkom klimatycznym dla zdrowia ludzkiego lub ich ograniczanie w przypadku NAS i NHS obejmowały zwykle mieszankę interwencji strukturalnych/fizycznych, społecznych i instytucjonalnych (IPCC, 2014). Spośród tych trzech rodzajów interwencje społeczne były najczęstsze zarówno w przypadku NAS (w tym 35 dokumentów), jak i NHS (w 24 dokumentach). Interwencje instytucjonalne były obecne w 31 NAS i 18 NHS. Najmniej powszechna była kategoria strukturalna/fizyczna (w 18 NAS i 12 NHS).

Najczęstszym środkiem planowanym w celu przeciwdziałania wpływowi zmiany klimatu na zdrowie zarówno w NAS, jak i NHS jest opracowanie systemów monitorowania i nadzoru w celu śledzenia skutków związanych ze zmianą klimatu, w tym wdrożenie systemów wczesnego ostrzegania (wykres 5). Kampanie informacyjne i działania informacyjne skierowane do społeczeństwa były drugim najczęściej wymienianym rodzajem działań w NAS, a następnie ciągłymi badaniami. W NHS model ten został odwrócony, ponieważ badania nad wpływem zmiany klimatu na zdrowie były drugim najczęściej wymienianym środkiem, a następnie działania podnoszące świadomość. 

W załączonym sprawozdaniu informacyjnym przedstawiono przykłady tych środków w politykach krajowych.

Uwaga: EWS – systemy wczesnego ostrzegania; NBS – rozwiązania oparte na przyrodzie

Rysunek 5. Środki mające na celu przeciwdziałanie wpływowi zmiany klimatu na zdrowie w krajowych politykach poddanych przeglądowi

Informacje dotyczące poszczególnych krajów

Poniższa przeglądarka map przedstawia rozmieszczenie geograficzne wpływu klimatu na zdrowie rozważane w NAS i NHS oraz planowane środki polityczne. Bardziej szczegółowe informacje na temat uwzględniania zmian klimatu i zdrowia w polityce adaptacji i zdrowia publicznego poszczególnych krajów można znaleźć wprofilach krajów związanych z klimatem i zdrowiem.

Wskazówki dotyczące korzystania z przeglądarki map

Zbiór danych został przygotowany i udostępniony w ramach umowy o poziomie usług EEA-Komisja Europejska (RTD) w sprawie „Uwzględniania zasad udostępniania danych i zarządzania GEOSS w celu wsparcia europejskiego środowiska”.

Więcej informacji

Zmiana klimatu i zdrowie: przegląd polityki krajowej w Europie 2022 (sprawozdanie informacyjne).

Referencje

IPCC (2014) Zmiana klimatu 2014: skutki, adaptacja i podatność na zagrożenia – część A: aspekty globalne i sektorowe: wkład grupy roboczej II w piąte sprawozdanie oceniające Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu, Cambridge University Press, Cambridge, UK.