All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.
See all EU institutions and bodiesCur síos
Is bogaighsáile agus goirt uisce iad bogaigh chósta (riasc taoide,nó riasca goirt)atá suite i limistéir chósta. Áirítear ar bhogaigh chósta freisin limistéir uisce mhuirí nach bhfuil a ndoimhneacht ag taoide íseal níos mó ná sé mhéadar (CoinbhinsiúnRamsar). Áirítear orthu sin éiceachórais éadoimhne uisce atá i sáinn go buan nó go tréimhsiúil agus gnáthóga idirthaoideacha.
Meastar níos mó agus níos mó gur beart oiriúnaithe é bogaigh chósta a athchóiriú. Tagraíonn athchóiriú bogach d’athshlánú bogaigha bhí ann cheananó a ndearnadh damáiste dó roimhe sin nó d’athbhunú bogaigh a athleithreasaíodh roimhe sin. I roinnt suíomhanna (féach mar shampla cás-staidéar Schedlt Estuary), úsáidtear bogaigh chósta chun uiscí borrtha stoirme a ionsú, agus tuilte a mhaolú. Tugann bogaigh chósta cosaint nádúrtha ar thuilte cósta agus ar bhorradh stoirme. Scaipeann siad fuinneamh tonnta agus laghdaíonn siad creimeadh trí chabhrú le dríodair chladaigh a chobhsú. Is é an buntáiste mór eile atá acu gnáthóga tábhachtacha a chaomhnú agus an bhithéagsúlacht a fheabhsú.
Is é is aidhm d’athchóiriú bogach feidhmeanna nádúrtha bogach a athbhunú, ar bogaigh iad atá díghrádaithe ag próisis nádúrtha agus ag gníomhaíochtaí an duine agus atá faoi bhagairt ag ardú ar leibhéal na farraige freisin.
I measc na mbealaí chun bogaigh chósta a athchóiriú tá:
- Struchtúir gheomoirfeolaíocha (rósannagoirte, teannáin láibe) a athchóiriú, trí dhríodar achur leis chun talamh a ardú os cionn mheánleibhéal an uisce agus ligean do phlandaí bogaigh coilíniú a dhéanamh, nó próisis chreimthe atá ina limistéir bhogaigh dhíghrádaithe achodarsnacht.
- Bealaí uisce a atreorú, dríodair a dhreideáil agus canálacha nádúrtha a chothabháil chun go mbeidh uisce ag sreabhadh ar chonair fhabhrach.
- Fliuchadhbogach cósta a draenáladh roimhe seo chun talamh a fháil le haghaidh gníomhaíochtaí daonna. Áirítear leis an rogha seo freisin ‘athailíniú bainistithe’agus ‘díshuí’: Is é is aidhm do na bearta sin líne na gcosaintí tuilte crua a chur siar go líne nua, níos faide intíre agus/nó ar thalamh atá ag ardú chun gnáthóga idirthaoideacha idir an tseanchosaint agus an chosaint nua a athchruthú. Feidhmeoidh an bogach mar chrios maolánach ina laghdófar borradh stoirme. Tagraíonn dí-chomhdhlúthú do thalamh mínghlanta nó draenáilte('polaire' san Ollainnis) a chur ar ais san fharraige. D’fhéadfadh sárú d’aon ghnó nó baint iomlán cosanta cósta amhail titim, nó athlonnú cosaintí níos intíre a bheith i gceist le hathailíniú bainistithe. Mar shampla, in Hedwige-Prosper polder project in Inbhear na Sceilte (an Bheilg agus an Ísiltír), tá dikes seachtracha á mbaint chun talamh athshlánaithe a iompú ina bhogaigh, agus tá dikes intíre á neartú.
- Bhísé mar aidhm ag bearta ar scála mall brúnna daonna ar bhogaigh a laghdú agus cáilíocht gnáthóige agus tírdhreacha afheabhsú. Is féidir a áireamh orthu sin crainn a ghlanadh, athruithe ar úsáid talún agus ar chleachtais talmhaíochta lena bhfeabhsaítear cáilíocht na gnáthóige agus an tírdhreacha.
Sonraí Oiriúnaithe
Catagóirí IPCC
Struchtúrtha agus fisiceach: Roghanna oiriúnaithe éiceachóraisRannpháirtíocht geallsealbhóirí
Ar mhaithe le rathfadtéarmach, tá sé tábhachtach go mbeadhnapobail áitiúla, grúpaí comhshaoil, gníomhaireachtaí, gnólachtaíagus daoine aonair leasmhara rannpháirteachsa phróiseas pleanála , chomh maith le faireachánagus tuairisciú a dhéanamh ar dhul chun cinn agus rath an tionscadail. Is féidir le rannpháirtíochtpáirtithe leasmharacuidiúle coinbhleachtaí maidir le húsáid talúna mhaolú,ós rudé go bhféadfadh caillteanas maoine,athrú ar úsáid talún nó rochtain ar an gcósta a bheith i gceist le imeallbhord chuig bogach nádúrthaa shuíomh. Féadfaidh athchóiriú bogach cósta a bheith mar chuid de phlean bainistíochta láithreáinNatura 2000(a ainmnítear go sonrach chun croílimistéir a chosaint le haghaidh fothacar speiceas nó cineálacha gnáthóige a liostaítear sna Treorachamaidir le Gnáthóga agus Éin). Chuncáiliú mar láithreán faoi chosaint le creat Natura 2000, tá gále próiseas rannpháirtíochtapáirtithe leasmhara chunpleanáila dhéanamh. Isdócha go mbeidh gá le dul i gcomhairle le cónaitheoirí agus le húinéirí talún atá ina gcónaísa limistéar nó gar dó chun athailíniúbainistithe nó glanadhcrann nó saothrú oiriúnaithe a dhéanamh. I gcás ina gcuirtear talamh athshlánaithe ar ais chuig bogaigh trí athailíniú bainistíochta, déanfaidh sé sin difear d’aon chónaitheoir agus d’aon ghníomhaíocht eacnamaíoch ar an láithreán agus d’fhéadfadh freasúra a bheith mar thoradh air. Fnó sampla, rinne feirmeoirí aguscónaitheoirí áitiúlaagóidí ileith thionscadal polairíHedwige-Prosper ar an teorainn idir an Bheilg agus an Ísiltír.
Fachtóirí ratha agus teorannacha
Is féidir le hidirghabhálacha lena n-áirítear bogaigh chósta a athchóiriú agus athailíniú bainistithe cuidiú go ginearálta le spriocanna iomadúla a bhaint amach, rud a thacaíonn le rath na dtionscnamh sin. Déanann siad gnáthóga idirthaoideacha tábhachtacha a athchruthú. D’fhéadfaí a áireamh orthu siúd a bhfuil ról luachmhar acu (iasclann, limistéar sceite nó beathaithe) maidir le speicis ar díol spéise tráchtála iad. Chomh maith leis an mbithéagsúlacht a chaomhnú, is féidir bogaigh athchóirithe nó bogaigh nua a úsáid le haghaidh áineasa agus éiceathurasóireachta. Feidhmíonn na héiceachórais sin mar ghaistí le haghaidh cothaitheach agus éilleán, rud a laghdaíonn eotrófú agus truailliú uiscí cósta. Feidhmíonn fásra idirthaoideach agus tumtha (seagraisí) mar ghnáthóga ceaptha carbóin freisin, agus tairbhí tábhachtacha ag baint leo maidir le maolú.
Is é an príomhdheacracht a bhaineann le hathailíniú bainistithe a chur chun feidhme úsáid talún a athrú agus tá gá le comhordú ard ar leibhéil éagsúla rialachais. D’fhéadfadh athlonnú foirgneamh agus gníomhaíochtaí a bheith mar thoradh air, ar chostais arda b’fhéidir (díshealbhú san áireamh). D’fhéadfadh caillteanas talún a úsáidtear le haghaidh áineasa agus talmhaíochta a bheith i gceist leis sin freisin. Is féidir ithreacha boga a d’fhéadfadh a bheith cosúil le láib a chruthú, rud a d’fhéadfadh a bheith ina ghuais bháite dá mbeadh limistéir a bhfuil cuairt an duine orthu róghar dóibh. Ní mór faireachán fíor-ama a dhéanamh ar na tionscadail sin chun céimeanna criticiúla d’athdháileadh uisce, dríodar agus dinimic éiceachórais a bhainistiú. Mar gheall ar easpa faireacháin chuí agus easpa pleanála idirghabhála leordhóthanaí, mar aon le cineál síorathraitheach na n-éiceachóras sin, tá sé deacair torthaí intuartha fadtéarmacha a fháil. D’fhéadfadh costais a bheith ina bhfachtóir teorannaithe freisin, ós rud é go bhféadfadh infheistíocht shuntasach a bheith ag teastáil le haghaidh tionscadail mhóra.
Costais agus sochair
Is gnách gurb é ceannach na talún atá le tuile an príomhchostas i gcás athailíniú bainistithe. D'fhéadfadhsé go mbeadh athlonnú bonneagar nó gníomhaíochtaí ag teastáil freisin agus d'fhéadfadh sé a bheith an-chostasach ag brath ar an staid áitiúil. D’fhéadfaía áireamh ar na costais iomlána le haghaidh tionscadal comhtháite lóistíocht, pleanáil agus cur i gcrích uisce athródaithe, grinneall cósta a ardú nó a ísliú, substráit nua a thaisceadh, chomh maith le gnáthóg nua a phlandáil agus a chruthú. Chun bogach atá ann cheanaaathchóiriú, bíonn costais indíreacha níos ísle de ghnáth, toisc nach gá talamh a cheannach. Mar sin féin, is féidir leis an gcostas a mhéadú mura bhfuil dríodair riachtanacha ar fáil go héasca. Tá na héiceachórais sin ag síorathrú agus ní mór iad a bhainistiú chun creimeadh achosc agus na limistéir athchóirithe a choinneáil ar bun. Dá bhrí sin, tá gá le pleananna buiséadacha suntasacha agus fadtéarmacha chun faireachán a dhéanamh ar na tionscadail sin agus chun feidhmiúlacht bogach a choinneáil ar bun. Os a choinne sin, d’fhéadfadh cineálacha cur chuige cothabhála míchuí a bheith ina gcúis le níos mó damáiste ná tairbhí. Táthar ag súil go gcuirfidh staidéir nua ar scála allamuigh faisnéis nua ar fáil maidir le héifeachtacht oibríochtaí cothabhála éagsúla ar bhogaigh ‘feidhmiúlacht.
D’ainneoin na gcostas, tá go leor buntáistí ag baint le hathchóiriúbogach agus le hathailíniú bainistithe i gcomparáid le teicnící eile ó thaobh oiriúnú don athrú aeráide agus caomhnú éiceachóras cósta de. Go ginearálta, is féidir le bogaigh chósta feabhas a chur ar ídiú fuinnimh sa chrios idirthaoideach, trí fhuinneamh toinne agus taoide atá ag teacht isteach a laghdú. Tacaíonn sé sin le cosaint ar bhorradh stoirme agus ar chreimeadh. Is féidir le bogaigh shláintiúla cabhrú freisin le déileáil le ráta áirithe ardaithe ar leibhéal na farraige. Méadaíonn próiseas ar a dtugtar accretion, áit a ngaisteann plandaí dríodar, ingearchló dhromchla an bhogaigh. Laghdaíonn bogaigh an gá atá le cosaintí crua cósta. Fiú amháin i dteannta a chéile, is féidir leis na cineálacha cur chuige sin an gá atá le dikes a mhéadú agus a leathnú a laghdú, rud a fhágann go mbeidh tionchar dearfach ar luach aeistéitiúil an tírdhreacha.
Stórálann dríodair sna bogaigh nó ritheann chun srutha malla uisce, agus scagann siad truailleáin ar an mbealach céanna le maoláin bhruachánacha. Déanann siad gnáthóga tábhachtacha a chosaint agus a chruthú, anbhithéagsúlacht a chaomhnú agus a chosaint. Baineann pobail éisc tairbhe as bogaigh a sholáthraíonn gnáthóga sceite nó beathaithe agus is áiteanna beathaithe foirfe d’éin iad na micreachothaithigh agus na micreafhána i bhfoshraith bhogaigh. Cuireann sé seo luach aeistéitiúil agus cultúrtha ar fáil freisin.
Ar deireadh, rannchuidíonn bogach leis an athrú aeráide a mhaolú trí CO2 a ionsú agus a choinneáili ndríodar bogaigh agus i bhfásra. Ar an gcaoi sin, cuidíonn iarrachtaíathchóirithe bogaigh leis an lorg carbóin arb é an duine is cúis leis a laghdú.
Cé go bhféadfadh na costais a bhaineann le hathchóiriú bogach a bheith an-ard, bheadh na damáistí uisce ó theagmhais thromchúiseacha uisce mar gheall ar an athrú aeráide i bhfad níos airde. Le luach an athchóirithe, is féidir go leor airgid a shábháil maidir le soláthar uisce, cáilíocht an aeir, rialáil aeráide agus sreafa uisce, cosc ar chreimeadh, timthriall cothaitheach, íonú uisce, maolú ar theagmhais fhoircneacha amhail tuilte nó stoirmeacha, seirbhísí gnáthóige agus cultúrtha .
Gnéithe dlíthiúla
Meastar gobhfuil gnáthóga bogaigh cósta, amhail cineálacha éagsúlariasca goirt, ina ngnáthóga a bhfuil leas ag an Aontas iontu faoi Iarscríbhinn 1 a ghabhann leTreoir anAontais maidir le Gnáthóga, agus is gnáthóga tosaíochta iad cuid díobh sin. Aithnítear idTreoir anAontais maidir le hÉin gur gá bogaigh a chosaint mar ghnáthóg ríthábhachtach d’éin uisce. Ba cheart tabhairt faoi thionscadail chun bogaigh chósta a athchóiriú agus spriocanna agus ceanglais an dá threoir á n-urramú. D’fhéadfadh meastachánar bhogaigh chósta a bheith mar chuid den phlean bainistíochtale haghaidh láithreáin a chosnaítear faoi líonraNatura 2000anAontais, nó d’fhéadfadh sé láithreán nua Natura 2000 a chruthú. Má tá tionchar suntasachagtionscadalar láithreán a bhaineann lelíonraNatura 2000, ba cheart ‘measúnú iomchuí a dhéanamh ar a impleachtaí don láithreán’ chun a chinneadh an ndéanfaidh sé dochar do shláine an láithreáin. Is féidir gníomhaíochtaí athchóirithe a éileamh freisin faoi Natura 2000 mar chúiteamh ar idirghabhálacha eile. Féadfar tacú le hathchóiriú bogach cósta le ceanglais maidir le cúiteamh gnáthóige faoi Threoir an Aontais maidir le Gnáthóga. Fnó sampla, in Inbhear na Sceilte (an Bheilg), cúitíodh gnáthóga a scriosadh trí leathnú calafoirt trí bhogaigh a athchóiriú a sholáthraíonn cosaint borrtha stoirme.
Am forfheidhmithe
Beidh éagsúlachtmhór san am cur chun feidhmebunaithe ar mhéid an láithreáin agus ar na coinníollacha sonracha agus armhéidan athchóirithe. D’fhéadfadh idir oibreacha agus ghníomhaíochtaí cumarsáide agus dlí gaolmhara a bheith i gceist leis an am cur chun feidhme, mar shampla talamh a dhíshealbhú. Is minic a thógann sé sin 5 bliana nó níos mó ara laghad. Ba cheartleanúint de ghníomhaíochtaí cothabhála agus faireacháinsan fhadtéarma.
Saol
Braithfidhsaolréidirghabhálacha athchóirithe bogachcósta ar dhálaí áitiúla, go háirithe ar phróisis chreimthe agus dríodraithe agus ar an straitéis a chuirfear chun feidhme. D’fhéadfadh sé go mbeadh gá le cothabháil rialta chundálaí bogaigha choinneáil, agus aird á tabhairt ar tha tis féidir leo a bheithéagobhsaí go nádúrthaaguséiceachórais atá ag síorathrú .
Eolas tagartha
Láithreáin Ghréasáin:
Tagairtí:
Linham, M.M; Nicholls, R.J;.Teicneolaíochtaí le haghaidh Oiriúnú don Athrú Aeráide – Creimeadh Cósta agus Tuilte. 2010. Ionad UNEP Risø um Fhuinneamh, Aeráid agus Forbairt Inbhuanaithe Saotharlann Náisiúnta Risø DTU um Fhuinneamh Inbhuanaithe; Foilsitheoireacht Chustaim Magnum. ISBN: 978-87-550-3855-4 https://tech-action.unepdtu.org/publications/technologies-for-climate-change-adaptation-coastal-erosion-and-flooding/
Laure Kuhfuss, Hélène Rey-Valette, Emmanuelle Sourisseau, Hugues Heurtefeux, Xavier Rufray, Meastóireacht a dhéanamh ar thionchair an ardaithe ar leibhéal na farraige ar bhogaigh chósta in Languedoc-Roussillon, an Fhrainc, Eolaíocht Chomhshaoil & Beartas. 2016. Imleabhar 59:26-34, ISSN 1462-9011, https://doi.org/10.1016/j.envsci.2016.02.002.
Appelquist, L.; Rosendahl; B.; Tomás; H., K. 2016. Guaiseacha an athraithe aeráide a bhainistiú i limistéir chósta. 2016. Clár Comhshaoil na Náisiún Aontaithe. 48 p. ISBN/ISSN/DOI 978-92-807-3593-2 (ISBN) https://www.coastalhazardwheel.org/media/1391/catalogue_coastal-hazard-wheel.pdf
Xiuzhen Li, Richard Bellerby, Christopher Craft, agus Sarah E. Widney. Caillteanas bogach cósta, iarmhairtí, agus dúshláin maidir le hathchóiriú. Cóstaí Antrapaicéineacha. 2018. 1: 1–15 dx.doi.org/10.1139/anc-2017-0001
Arna fhoilsiú in Climate-ADAPT: Apr 20, 2025
Language preference detected
Do you want to see the page translated into ?