Financial

Financial

Lykilskilaboð

• Útsetning innviða fjármálageirans sjálfs vegna loftslagsbreytinga er lítil miðað við áhættu og varnarleysi eigna sem þeir fjárfesta í. Váhrif af völdum loftslagsáhættu endurspegla ójafn varnarleysi á svæðum og geirum ESB en einnig samþjöppun í tilteknum fjármálageirasöfnum, bönkum og fjármálastofnunum.
• Sjálfbærar fjárfestingar í aðlögun eru samræmdar í ESB flokkunarkerfi sem þarf að ná yfir meiri atvinnustarfsemi með tímanum og eiga við um allan heim. Með fjárfestingum sem eru merktar sjálfbærar getur fjármálageirinn stuðlað að og stutt aðlögunarráðstafanir til að draga úr líkamlegri loftslagsáhættu. Hægt er að yfirfæra eftirstæða áhættu í gegnum tryggingakerfi.

Áhrif og veikleikar

Skýrslugjöf um aðlögun og mat á framvindu einkafyrirtækja og opinberra aðila af öllum stærðum mun krefjast mismunandi gagna og vísa auk nákvæmari gagna en nú er að finna í flestum lands-, svæðis- og staðbundnum aðlögunarstefnum og -áætlunum.

Ef horft er framhjá áhrifum loftslagsbreytinga getur það haft í för með sér verulega áhættu fyrir fjármálageirann. Á árunum 1980 til 2021 voru veður- og loftslagstengdar öfgar áætlaðar 560 milljarðar evra (2021). Tiltölulega fáir atburðir bera ábyrgð á stórum hluta efnahagslegs taps: 5 % af veður- og loftslagstengdum atburðum þar sem mesta tapið er ábyrgt fyrir 57 % taps og 1 % atburðanna veldur 26 % taps (Einungi útreikningar EEA byggðir á upprunalegu gagnasafni). Meðaltal árlegs taps (stöðugt verðlag, EUR 2021) var um 9,7 milljarðar evra 1981-1990, 11,2 milljarðar 1991-2000, 13,5 milljarðar 2001-2010 og 15,3 milljarðar 2011-2020. Með EUR 56,5 milljarða, 2021 hefur hæsta ársverðmæti fyrir alla tímaröðina.

Getan til að draga úr hlutfalli mögulegs efnahagslegs taps af völdum loftslagsbreytinga í ótryggðar eignir og starfsemi — gloppur í loftslagsmálum — mun ákvarða stóran hluta af viðnámsþrótt samfélagsins.

Stefnurammi

Með því að bregðast við auknum efnislegum áhrifum loftslagsbreytinga hefur framkvæmdastjórn Evrópusambandsins annars vegar byrjað að samþætta viðnámsþrótt loftslags í ríkisfjármálum og hins vegar er banka- og tryggingageirinn byrjaður að grípa til aðgerða til að takast á við áhrifin.

Þegar kemur að áhrifum loftslagsbreytinga á evrópskt hagkerfi og fjármálakerfi vísar stefna ESB um aðlögun að loftslagsbreytingum til að fá nánari upplýsingar þar sem sjálfbær fjármál gegna lykilhlutverki við að ná stefnumiðum samkvæmt Græna samkomulaginu sem og alþjóðlegum skuldbindingum ESB um loftslags- og sjálfbærnimarkmið.

Með tilskipuninni um skýrslugjöf um sjálfbærni fyrirtækja er framkvæmdastjórninni heimilað að samþykkja framseldar gerðir og framkvæmdargerðir til að tilgreina hvernig lögbær yfirvöld og markaðsaðilar skulu uppfylla skyldurnar sem mælt er fyrir um í tilskipuninni. Í júlí 2023 samþykkti framkvæmdastjórnin fyrstu framseldu gerð, þ.m.t. kröfur um upplýsingagjöf um loftslagsbreytingar.

Tryggingasviðið

Hlutdeild óvátryggðs efnahagslegs tjóns af völdum skráðrar veður- og loftslagstengdrar hættu virðist vera að víkka út vegna hægra aðgerða til aðlögunar og tíðari veðuratburða ef ekki er um hærra hlutfall loftslagstrygginga að ræða. Loftslagsáhætta er líkleg til að leggja áherslu á staðbundin hagkerfi og valda markaðsbrestum sem hafa bæði áhrif á neytendur og vátryggjendur. Tíðari hamfaraatburðir, ásamt nauðsyn þess að uppfylla gildandi reglur, geta ógnað viðskiptalíkönum fyrirtækisins — og gert vissa áhættu óviðráðanleg fyrir viðskiptavini eða óhagkvæmt fyrir vátryggjendur. Eins og fram kemur í IPCC AR6 WG II skýrslunni Climate Change 2022: Áhrif, aðlögun og varnarleysi lykillausn til aðlögunar er að bæta aðgengi að lánum og tryggingum í því skyni að jafna sig á móti breytileika í aðgangi og gnægð auðlinda.

Til að takast á við þessi mál er framkvæmdastjórn Evrópusambandsins:

• Eflingu skoðanaskipta milli vátryggjenda, stefnumótenda og annarra hagsmunaaðila með viðræðum um loftslagsþol. Meginmarkmið umræðunnar er að þrengja þennan loftslagsvanda. Hún er undir stjórn DG CLIMA og DG FISMA,
• greina og stuðla að bestu starfsvenjum í fjármögnunarleiðum til áhættustýringar, í nánu samstarfi við Evrópsku vátrygginga- og lífeyrissjóðaeftirlitsstofnunina (EIOPA),
• kanna víðtækari notkun fjármálagerninga og nýstárlegra lausna til að takast á við áhættu af völdum loftslags.

Gjaldþolsáætlun II er tilskipun í lögum Evrópusambandsins sem kerfisbýr og samræmir vátryggingareglugerð ESB. Fyrst og fremst varðar þetta magn fjármagns sem tryggingafélög ESB verða að halda til að draga úr hættu á ógjaldfærni. Tilskipunin tekur þó ekki að fullu tillit til þeirrar áhættu sem stafar af loftslagsbreytingum og margar raddir kalla á betri nýtingu þessa þáttar í undireiningu náttúruhamfaraáhættu.

Banka- og fjárfestingargeirinn

Bankar eru undir auknum þrýstingi í reglu- og viðskiptamálum til að vernda sig gegn áhrifum loftslagsbreytinga og til að aðlagast hnattrænni sjálfbærniáætlun. Vegna skorts á reglu- og eftirlitsramma hafa nokkrir seðlabankar og eftirlitsaðilar víðsvegar um heiminn orðið meðvitaðir um hlutverk sitt og hugsanlega umboð til að takast á við loftslagsbreytingar og umhverfisáhættu sem geirinn stendur frammi fyrir. Hópur seðlabanka, þar á meðal Seðlabanki Evrópu, hleypti af stokkunum Networking for Greening Financial System árið 2017. Markmiðið með henni er að stuðla að greiningu og stjórnun á loftslags- og umhverfistengdum áhættum í fjármálageiranum og virkja almenna fjármögnun til að styðja við umskiptin í átt að sjálfbæru hagkerfi.

Fleiri einkabankar eru farnir að þróa nýjar vörur eins og græn skuldabréf eða græn íbúðalán. Græn skuldabréf eru skuldagerningar sem eru frábrugðnir hefðbundnum verðbréfum með föstum tekjum að því leyti að útgefandi skuldbindur sig til að fjármagna verkefni sem ætlað er að hafa jákvæð umhverfis- eða loftslagsáhrif. Tæknisérfræðingahópurinn um sjálfbæra fjármál gaf út árið 2020 Notkunarleiðbeiningar fyrir EU Green Bond Standard.

Undir græna veð, banki eða húsnæðislán lender býður hús kaupandi fríðindi skilmála ef þeir geta sýnt fram á að eign sem þeir eru lántökur uppfyllir ákveðnar umhverfisstaðla.

Reglugerðin um upplýsingagjöf varðandi sjálfbærar fjárfestingar og áhættu á sjálfbærni felur í sér upplýsingaskyldu um hvernig stofnanafjárfestar og eignastýringaraðilar fella umhverfis-, félags- og stjórnunarþætti inn í áhættustýringarferli sín. Framseldar gerðir munu tilgreina nánar kröfur um að fella UFS-þætti inn í fjárfestingarákvarðanir, sem er hluti af skyldum stofnanafjárfesta og eignastýringaraðila gagnvart fjárfestum og styrkþegum.

Að bæta þekkingargrunninn

A einhver fjöldi af starfsemi sem tengist sjálfbærum, loftslags- og aðlögunarfjármálum fjallar um alþjóðlega vídd. Þessi síða fjallar um það sem skiptir máli fyrir aðildarríki EES á innlendum vettvangi. Nánari upplýsingar um alþjóðlega þætti og þróunarþætti er að finna á síðum UNFCCC og gagnagátt þess.

Einnig beinist IPCC fyrst og fremst að alþjóðlegu fjármálaflæði (og á lágkolefnisþætti fremur en aðlögunarþætti), en í kaflanum um þverlæga fjárfestingar- og fjármálamál í fimmtu matsskýrslu milliríkjanefndarinnar um loftslagsbreytingar (AR5), vinnuhópur III, er einnig fjallað um nokkur innlend málefni. Gert er ráð fyrir framlagi vinnuhópsins um áhrif, aðlögun og varnarleysi (WG II) til AR6 fyrir árið 2022.

Global Centre on Adaptation rekur loftslagsfjármögnunaráætlun, til almennrar aðlögunar og viðnámsþols í loftslagsmálum þvert á ákvarðanatöku, víkka loftslagsaðlögun og seiglu fjármögnun og þróa nýstárlega fjármögnunarleiðir.

EEA gaf út árið 2007 tækniskýrsluna Loftslagsbreytingar: kostnaður við aðgerðaleysi og aðlögunarkostnað og er nú að reka nýtt verkefni um þetta efni þar sem verkið verður aðgengilegt árið 2022.

Nýlegar rannsóknarverkefni á sviði fjármála- og aðlögunarhagfræði eru t.d. H2020_Insurance verkefnið sem þróað er frekar í OASIS taplíkanarammanum og OASIS Hub, eða NAIAD verkefninu sem beinir sjónum að tryggingavirði náttúrunnar. Önnur verkefni sem fjalla um aðlögunarhagfræði og fjármál eru t.d. COACCH, ClimateCost ECONADAPT, eða NATURANCE. They examine the technical, financial and operational feasibility and performance of solutions built on a combination of disaster risk financing and Nature-based solutions investments.

Stuðningur við fjárfestingar og fjármögnun

Fjárhagsrammi ESB til margra ára (MFF) fyrir 2021-27 nemur 1,21 trilljón evra með 807 milljörðum evra til viðbótar frá næstu kynslóð ESB endurheimtartæki. 30 % af þessari fjárhagsáætlun er ætlað til starfsemi sem stuðlar að loftslagsmarkmiðum. Með nýja fjárhagsrammanum til margra ára hefur framkvæmdastjórnin aukið fjármagn til loftslagsbreytinga og aðlögunarfjármögnunar, þ.m.t. með nýstárlegum aðferðum á borð við European Fund for Sustainable Development Plus, nýtt fjármagn á tvíhliða leiðum og í gegnum aðildarríki ESB.

Nánari upplýsingar um fjármögnunarskuldbindingar má finna hér og yfirlit yfir fjármögnunarleiðir ESB fyrir árin 2021 til 2027 má finna hér.

Auk fjármögnunarkerfa innan ESB juku ESB og aðildarríki þess heildarstuðning sinn við þriðju lönd um 7,4 % árið 2019, sem jafngildir 21,9 milljörðum evra, þar af voru 52 % til að hjálpa samstarfsaðilum ESB að aðlagast loftslagsbreytingum. Að veita hátt hlutfall loftslagsfjármögnunar innan alþjóðlegs samstarfs Evrópusambandsins, og sérstaklega í átt að aðlögun, verður áfram í framtíðinni.

Stuðningur við framkvæmd aðlögunar

Evrópska vátrygginga- og lífeyrissjóðaeftirlitsstofnunin þróar enn frekar starfsemi til að hrinda í framkvæmd sjálfbærri fjármögnun, t.d. með mælaborði um bilið í vátryggingavernd, aðferðafræðileg vinna sem felur í sér loftslagsbreytingar í náttúruhamfaratryggingum (gjaldþolskröfur) eða í skaðatryggingum og verðlagningu.