L-integrazzjoni tal-adattament għat-tibdil fil-klima fil-pjanijiet ta’ ġestjoni taż-żoni kostali

L-involviment u l-parteċipazzjoni tal-partijiet ikkonċernati huma wħud mill-prinċipji u r-rekwiżiti ewlenin ta’ proċess tal-ICZM. Ir-Rakkomandazzjoni tal-UE tal-2002 dwar l-ICZM tenfasizza l-importanza li jiġu involuti l-partijiet kollha u l-livelli kollha kkonċernati (inklużi l-amministrazzjonijiet nazzjonali, reġjonali u lokali, l-operaturi ekonomiċi, l-atturi soċjali, l-organizzazzjonijiet mhux governattivi, l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw il-komunitajiet lokali, l-istituzzjonijiet tar-riċerka, eċċ.) fil-proċess tal-ICZM u l-elaborazzjoni ta' strateġiji u pjanijiet relatati. Il-parteċipazzjoni tal-partijiet ikkonċernati titqies bħala attività trasversali pertinenti għall-passi kollha tal-proċess tal-ICZM; għalhekk, huwa vitali li dan jiġi stabbilit minn stadju bikri. Xi aspetti tal-proċess tal-ICZM huma partikolarment rilevanti għall-parteċipazzjoni tal-partijiet ikkonċernati, jiġifieri, il-kondiviżjoni tad-data u tal-informazzjoni, il-ftehim komuni dwar l-objettivi strateġiċi u l-viżjoni futura, il-bini ta’ kunsens dwar l-istrateġiji u l-pjanijiet tal-ICZM u l-aċċettazzjoni pubblika tagħhom, il-komunikazzjoni trasparenti, il-monitoraġġ u l-aġġustament tal-implimentazzjoni tal-ICZM. Tabilħaqq, il-politiki, l-istrateġija u l-pjan kostali jistgħu jiġu implimentati b’suċċess biss jekk jiġu żgurati l-parteċipazzjoni u l-appoġġ sħaħ tal-partijiet ikkonċernati.

Hemm ħafna modi differenti ta' parteċipazzjoni pubblika fl-ICZM, inklużi:

• L-għoti ta’ informazzjoni lill-pubbliku dwar il-proċess, l-objettivi u r-riżultati tal-progress tal-ICZM;

• Iż-żieda fis-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku u l-iżvilupp ta' opportunitajiet ta' taħriġ dwar kwistjonijiet kostali u l-prinċipji tal-ICZM;
• L-involviment tal-partijiet ikkonċernati fit-tħejjija tad-deċiżjonijiet li jiffurmaw l-istrateġija u/jew il-pjan tal-ICZM;
• Il-bini ta’ alleanzi jew sħubijiet strateġiċi fost suġġetti differenti (eż. awtoritajiet lokali, esperti u komunitajiet lokali) għall-promozzjoni u l-implimentazzjoni tal-ICZM.

Il-kooperazzjoni transfruntiera hija rrakkomandata ħafna mhux biss biex jiġu żgurati l-koerenza u l-koordinazzjoni tal-istrateġiji u l-pjanijiet tal-ICZM żviluppati mill-pajjiżi tal-fruntiera, iżda wkoll biex jinqasmu u jingħaqdu r-riżorsi u l-kompetenza fl-indirizzar ta’ kwistjonijiet transfruntiera, eż.: il-ġestjoni sostenibbli ta’ riżorsi limitati (eż. depożiti ta’ ramel taħt il-baħar, li huma riżorsi strateġiċi għan-nutrizzjoni tal-bajjiet f’xi żoni tal-baħar), il-preservazzjoni tal-istokk tal-ħut fil-livell tal-baċir jew tas-sottobaċir, in-networking ta’ żoni kostali u tal-baħar protetti, l-iżvilupp ta’ viżjoni ekonomika komuni u strateġiji biex jitrawmu investimenti fl-iżvilupp sostenibbli, eċċ. Il-parteċipazzjoni pubblika tista’ timplika aktar żmien biex tittieħed deċiżjoni, iżda tista’ tippromwovi proċess aktar kosteffettiv u tipprovdi għażliet aċċettati.

Fatturi ewlenin ta’ suċċess tal-ICZM għall-adattament għat-tibdil fil-klima taż-żoni kostali jistgħu jiġu identifikati f’xi wħud mill-prinċipji u l-approċċi ewlenin tagħha, jiġifieri: 

• (Koordinazzjoni fost l-amministrazzjonijiet u integrazzjoni tal-kompetenzi lil hinn mill-frammentazzjoni tas-settur;
• Kooperazzjoni transkonfinali dwar kwistjonijiet transkonfinali komuni;
• L-involviment tal-partijiet ikkonċernati u l-parteċipazzjoni pubblika b’mod partikolari biex tiġi żgurata l-aċċettazzjoni pubblika tal-istrateġija u l-pjan tal-ICZM;

• Viżjoni fit-tul u approċċ ta’ ġestjoni adattiva;
• L-għoti ta’ qafas ġenerali li jista’ jkun immirat lejn l-ispeċifiċitajiet lokali u l-iskali differenti (minn nazzjonali għal lokali). 

L-ICZM tista’ titrawwem permezz ta’ inizjattivi li jiffaċilitaw il-kondiviżjoni ta’ prattiki tajbin fost il-partijiet ikkonċernati, dawk li jfasslu l-politika u dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet. Il-Pjattaforma ICZM ġestita mill-UNEP/MAP PAP RAC (speċjalment għar-reġjun tal-Mediterran) u l-Pjattaforma MSP (fil-livell Ewropew) huma għodod importanti li jaġixxu f’din id-direzzjoni. Skont ir-rapport "Theway to a regional framework for ICZM in the Mediterranean 2017-2021" (It-triq lejn qafas reġjonali għall-ICZM fil-Mediterran 2017-2021),l-elementi li jistgħu jaffettwaw b'mod negattiv il-proċess tal-ICZM, li jxekklu l-implimentazzjoni reali tiegħu, huma:

• Aspetti ta’ governanza, eż. nuqqas ta’ impenn politiku, nuqqas ta’ viżjoni u prijoritajiet kondiviżi, nuqqas ta’ tmexxija rikonoxxuta, nuqqas ta’ koordinazzjoni.
• Aspetti legali u istituzzjonali; il-ħtieġa li tiġi adattata l-leġislazzjoni nazzjonali sabiex jiġu ssimplifikati l-ICZM, in-nuqqas ta' strateġiji nazzjonali, in-nuqqas ta' koerenza bejn il-liġijiet nazzjonali u sottonazzjonali;

• Informazzjoni u għarfien; nuqqas ta’ bażijiet tad-data kondiviżi, għodod u pjattaformi tal-GIS, aċċess limitat għall-informazzjoni u l-għarfien eżistenti;
• Il-kapaċità u l-ħiliet; jeħtieġ li jitħarrġu l-partijiet ikkonċernati tal-ICZM, nuqqas ta’ għarfien espert.

Fehim u dimostrazzjoni mtejba ta’ benefiċċji soċjoekonomiċi konkreti (minbarra l-benefiċċji ambjentali li ġeneralment huma magħrufa aħjar u perċepiti aktar faċilment), b’mod partikolari għall-komunitajiet kostali lokali, isaħħu l-implimentazzjoni reali tal-proċessi tal-ICZM u l-aċċettazzjoni wiesgħa tal-istrateġiji u l-pjanijiet tal-ICZM.

Il-kostijiet tal-elaborazzjoni u tal-implimentazzjoni tal-istrateġiji u tal-pjanijiet tal-ICZM huma speċifiċi ħafna għas-sit, skont il-kamp ta’ applikazzjoni, l-approċċ adottat, l-iskala spazjali kkunsidrata, il-passi implimentati fi ħdan il-proċess tal-ICZM, eċċ. Mill-1985, l-UNEP/MAP PAP RAC ikkoordina l-Programm ta’ Ġestjoni taż-Żona Kostali (CAMP),bl-għan li jimplimenta proġetti prattiċi ta’ ġestjoni kostali f’żoni kostali Mediterranji magħżula, filwaqt li japplika l-ICZM bħala qafas ewlieni u b’hekk jiffaċilita l-implimentazzjoni tal-Protokoll dwar il-Ġestjoni Integrata taż-Żona Kostali fil-pajjiżi tal-Mediterran. Il-proġetti għandhom baġit medju ta’ EUR 300 000, ipprovdut mill-Fond Fiduċjarju tal-Mediterran u fondi nazzjonali, reġjonali u lokali. 

Il-benefiċċju ewlieni mistenni huwa l-ġestjoni sostenibbli tal-ispazju kostali u r-riżorsi tal-art u tal-baħar relatati. Dan jimplika l-bilanċ ta’ għanijiet u ħtiġijiet differenti, bħal: l-iżvilupp ekonomiku inklużi l-benefiċċji għall-komunitajiet lokali, il-benefiċċji soċjali li jiżguraw li l-kosta tkun post attraenti u sikur fejn in-nies jgħixu u jaħdmu, il-protezzjoni tal-kwalità tal-ambjent kostali u l-preservazzjoni tal-ħabitats kostali u l-bijodiversità. Tabilħaqq, l-ICZM huwa mistenni li jmur lil hinn mill-frammentazzjoni tal-kompetenzi u li jippromwovi l-integrazzjoni fost is-setturi u l-amministrazzjonijiet differenti b’mod attiv. Abbażi wkoll tal-pubblikazzjoni tal-proġett Ourcoast “Socio-economicbenefits from ICZM practices around Europe”, il-governanza u l-benefiċċji soċjoekonomiċi relatati tal-ICZM li ġejjin jistgħu jiġu identifikati:

• Skambju mtejjeb ta’ data u informazzjoni, bit-tnaqqis possibbli tal-kostijiet tal-ġbir u l-akkwiżizzjoni tad-data;
• Tnaqqis fl-ispejjeż relatati man-nuqqas ta’ koordinazzjoni fost l-awtoritajiet differenti;
• Teħid ta’ deċiżjonijiet imtejjeb u ppjanar spazjali kostali aktar koerenti li jistgħu wkoll jaċċelleraw il-proċeduri burokratiċi u jtejbu l-klima tal-investiment;

• It-tnaqqis tal-kunflitti, u l-kostijiet tat-tranżizzjoni relatati, fost l-attivitajiet tal-bniedem (inkluż il-protezzjoni tan-natura) li jseħħu tul il-kosta u l-kapitalizzazzjoni possibbli tas-sinerġija fl-użu tal-istess spazju kostali;
• Il-preservazzjoni mtejba tal-kwalità ambjentali, il-konservazzjoni tan-natura u l-preservazzjoni tar-riżorsi kostali u tal-baħar, li huma l-bażi fundamentali għal xi attivitajiet ekonomiċi kostali (eż. is-sajd u l-akkwakultura jew it-turiżmu tal-għawm u dak naturalistiku);
• Is-sostenibbiltà soċjoekonomika tal-komunitajiet kostali;
• Tħejjija aħjar għat-tibdil fil-klima u għalhekk tnaqqis fl-ispejjeż tal-adattament.

Ir-Rakkomandazzjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 2002/413/KE tidentifika l-prinċipji ġenerali tal-approċċ ICZM. Hija tippromwovi l-iżvilupp ta' strateġiji nazzjonali tal-ICZM u l-kooperazzjoni transkonfinali fl-ippjanar u l-ġestjoni taż-żoni kostali. F’Marzu 2013, il-Kummissjoni nediet inizjattiva li tipproponi direttiva li tistabbilixxi qafas għall-ippjanar spazjali marittimu u għall-ġestjoni integrata tal-kosta (KECOM(2013) 133), bil-għan li tippromwovi t-tkabbir sostenibbli tal-ekonomiji marittimi u kostali u l-użu sostenibbli tar-riżorsi tal-baħar u kostali. Id-Direttiva finalment approvata li tistabbilixxi qafas għall-Ippjanar Spazjali Marittimu fl-Ewropa tiffoka fuq l-MSP aktar milli tindirizza b’mod espliċitu l-ICZM. Madankollu, id-direttiva tenfasizza l-importanza li jitqiesu l-interazzjonijiet bejn l-art u l-baħar. Speċifikament l-Artikolu 7 jgħid: "Sabiex jittieħed kont tal-interazzjonijiet bejn l-art u l-baħar f'konformità mal-Artikolu 4(2), jekk dan ma jiffurmax parti mill-proċess tal-ippjanar spazjali marittimu bħala tali, l-Istati Membri jistgħu jużaw proċessi formali jew informali oħra, bħall-ġestjoni integrata tal-kosta. L-eżitu għandu jiġi rifless mill-Istati Membri fil-pjanijiet spazjali marittimi tagħhom”.

Wara li ġie ratifikat minn sitt pajjiżi (inkluża l-Unjoni Ewropea), fl-24 ta' Marzu 2011, daħal fis-seħħ il-Protokoll dwar il-Ġestjoni Integrata taż-Żona Kostali għall-Konvenzjoni ta' Barċellona. Dan il-pass implika li l-Protokoll sar parti mil-liġijiet tal-UE, u sar legalment vinkolanti għall-pajjiżi Mediterranji. Il-“QafasReġjonali Komuni (CRF) għall-ICZM”(2019) huwa l-istrument strateġiku maħsub biex jiffaċilita l-implimentazzjoni tal-Protokoll tal-ICZM skont prinċipji komuni. Is-CRF jintroduċi l-Ippjanar Spazjali Marittimu (MSP) bħala l-għodda u l-proċess ewlenin għall-implimentazzjoni tal-ICZM fil-parti tal-baħar taż-żona kostali, u speċifikament għall-ippjanar u l-ġestjoni sostenibbli tagħha.

Tipikament, l-elaborazzjoni ta’strateġija u pjan IC ZM tista’teħtieġ bejn sentejn uerba’ snin. 

Il-pjanijiet tal-ICZM huma bbażati fuqviżjoni fit-tul, speċjalment metajitqies b’mod espliċitu t-tibdilfil-klima. Il-pjanijiet tipikament jipproponu miżuri għal perjodu ta’ 10-15-il sena, inklużi miżuri fuq terminu qasir (1-2 snin), fuq terminu medju (2-5 snin) u fit-tul. Is-soluzzjonijiet previsti jridu jkunu adattabbli għall-inċertezzi u l-pjan jeħtieġli jiġi rivedutperjodikament skont l-aħħar għarfien dwar id-dinamika kostali u x-xenarji tat-tibdilfil-klima.