Sjøveggar og bryggar

Ein sjøvegg er ein struktur laga av betong, mur eller ark haugar. Den er bygget parallelt med kysten ved overgangen mellom stranda og fastlandet eller sanddynen, for å beskytte innlandet mot bølgjehandling og forhindre kysterosjon. Seawalls kan kombinerast med bryggar i hamneområde, for å stabilisere sidene av navigasjonskanalar og tidvasssinntak og for å unngå siltation. 

Seawalls er vanlegvis massive strukturar designa for å motstå stormflod. Høgda på ein sjøvegg vil i det minste dekkje skilnaden mellom strandnivå og fastlandet, sjølv om ofte sjøvatn er bygget høgare for å beskytte landet mot bølgje overtopping. Seawalls brukast òg til å stabilisere eroderande klipper og beskytte kystvegar og busetjingar. Toppen av veggen strekkjer seg ofte inn i ein steindekket del som kan brukast til ein veg, promenade eller parkeringsplass (sjå til dømes "bølgjedempande"firkant i Ostend). Forma på sjøveggen bestemmer dens evne til å reflektere eller å spreie bølgjeenergi. Slik, vertikale sjøveggar reflekterer hovudsakleg bølgjeenergi mot havet. Dei skapar moglegvis turbulens og suspenderer sedimenter, og aukar dermed risikoen for erosjon ytterlegare. Vertikale veggar kan òg forårsaka eit skurehol ved foten av strukturen som fører til ustabilitet. Skråningar og uregelmessig overflate av konstruksjonsdesignet av sjøveggar kan forbetra ytinga, slik at bølgjebryting, energispreiing og spreiing av bølgjerefleksjonsretninga kan oppnåast. 

Seawalls er ofte funne i tilfelle av smale eller bratte strender, der ein typisk molo er anten for stor eller ikkje økonomisk. Dei brukast ofte på stader der ytterlegare landerosjon vil føre til overdriven skade på kystvegar og busetjingar, noko som gjev ei høg grad av beskyttelse òg mot flaum. For å vere effektiv for flaum i middels og lang periode, må regionale og lokale framskrivingar av havnivåstiging innarbeidast i designspesifikasjonane. Mogleg auke i bølgjehøgder og stormheit på grunn av klimaendringar bør òg vurderast for å sikre haldbarheit og effekt av strukturen under meir alvorlege klimatiske tilhøve. 

Medan sjøvatn beskyttar infrastrukturar og busetjingar i innlandet, vil erosjon føre sjøveggen og i dei tilstøytande kyststrekningane halde fram òg i aukande grad, utan å løyse årsakene til erosjon. For å motverka ulemper med sjøvatn og andre gråvernstiltak, byrja nokre aukande få prosjekter å integrere sjøvatnskonstruksjon og styrking med naturbaserte løysingar innanfor ramma av store kystintervensjonar (sjå til dømes Saltmarsh rekreasjon ved styrt omstilling i Hesketh Out Marsh). Denne integrasjonen treng koordinering mellom ulike styringsnivå for å sikre langsiktig berekraft i tilpasningstiltaka. 

Ei brygge er ein konstruksjon som er bygget for å beskytte ein navigasjonskanal eller eit tidvassinnløp, og stabiliserer den eine eller begge sider. Jetties brukast òg for å unngå store mengder sand som fyller innløpet. På denne måten forbetrast kanalens navigasjonsevne, eller for tidvasskanalar i laguneområde sikrast ei tilstrekkeleg opning for tilstrekkeleg vassutveksling. Eit breitt utval av materiale, inkludert steinpansring, betong, tetrapod og stålpeling, kan brukast til bygging av bryggar. Jetties (som groynes) er utforma for å forstyrre lang-shore sediment transport. På denne måten kan dei forårsaka sedimentakkumulering på oppdriftssida og erosjon på neddriftssida, på grunn av mangel på transporterte sedimenter. Sandakkumulering i oppdriftssida kan skape rom for landbaserte aktivitetar, til dømes for turisme og hamner. Neddrift erosjon kan imidlertid føre til store tilbakeslag av kysten. 

Sjøveggar og bryggar er primært implementert for å sikre beskyttelse mot flaum og stormar av verdifulle menneskelege busetjingar og aktivitetar, spesielt i fare. Imidlertid kan dei negativt påverke kystlandskapet og miljøet, samt den naturlege verdien av ei strand og bruken av den. Samstundes, ved å utnytte sandakkumulering i oppdriftssida av strukturen, kan desse strukturane brukast til kunstig å utvide stranda og dermed skape ekstra plass til menneskelege aktivitetar. Beslutninga om å byggje sjøvatn og bryggar må derfor vurdere og balansere ulike interessenters perspektiver og behov med tanke på både gjennomførings- og vedlikehaldsfasen. Interessentkonsultasjonar bør omfatte lokale styresmakter, reiselivsaktørar, kystsamfunn, frivillige organisasjonar og kystforskingsinstitusjonar. 

Desse forsvarsstrukturane kan vere underlagt miljøkonsekvensvurdering, avhengig av nasjonale lover og forskrifter. Når dei gjennomførast på stader med høg økologisk verdi som er verna i samsvar med fugle- og habitatdirektivet (Natura 2000-område), krevst det vanlegvis ei hensiktsmessig vurdering av dei potensielle verknadene av dei. Begge prosessane skal sikre rett til innsyn og formelt rådføre seg med råka partar. På same måte krev EUs flaumdirektiv, EUs vassrammedirektiv og Maritime Spatial Planning Directive offentlege deltakingsprosessar som kan omfatta denne typen prosjekter. 

Seawall konstruksjon kan betraktast som eit nyttig tilpasningsalternativ når høge verdifulle kystområde ikkje kan beskyttast på andre måtar (t.d. på grunn av plassbegrensningar). Sjølv om alternativet lokalt gjev eit høgt nivå av beskyttelse mot erosjon og flaum, utgjer det stor bekymring for den langsiktige berekrafta i tilnærminga på grunn av moglege miljøpåverknader. Hovudsuksess og avgrensande faktorar for sjøvatn og bryggar er diskutert nedanfor. 

Suksessfaktorar 

• Ein sjøvegg gjev ei høg grad av beskyttelse mot kystflom og erosjon. 

• Sjøveggar har eit lågare plassbehov enn andre kystforsvar som diker. Seawalls kan aukast for å møte havnivåstiging, noko som samstundes krev ei utviding av fundamentet. 
• Det høge tryggingsnivået som tilbys av ein sjøvegg, kan favorisere utviklinga av innlandet. Toppen av sjøveggen strekkjer seg ofte inn i ein steinbelagt del som gjev andre funksjonar, til dømes veg, promenade eller parkeringsplassar. 
• Tilstrekkeleg lange bryggar avgrense siltation i eit inntak eller navigasjon kanalar, og dermed halde tilstrekkeleg djupne i kanalen. Dei kan brukast til å kunstig utvide strandområdet i oppdriftssida, og gjev nye høve for utvikling av landbaserte økonomiske og sosiale aktivitetar. 
• Sjøveggar og bryggar er ganske vanlege og enkle strukturar mykje brukt i kystområde. Dei har vorte brukt over heile verd i mange år. Følgjeleg kan ei brei erfaring støtte deira riktige design og konstruksjon, òg for å redusere miljøpåverknaden. 

 Avgrensande faktorar 

• Veggane er dårleg fleksible konstruksjonar. I designfasen må havnivåstigingsprognosar og mogleg auke i storminess takast i betraktning for å sikre levetida til slike strukturar i møte med klimaendringar. 
• På grunn av deira vinkelrett-til-land plassering, kan bryggar forstyrre longshore drift (sediment transport) og forårsaka downdrift erosjon. Jo lenger brygga er, desto større innverknad har den på tilstøytande område. 
• Sjøveggar forstyrrar ofte naturlege prosessar som habitatmigrasjon, noko som forårsaka forringing av tidvassshabitater. Desse effektane avheng imidlertid veldig mykje av hovudbølgje- og sedimenttransportretninga og utforminga av sjøveggen. Val av kystforsvar må gjerast i samsvar med stadsspesifikke forhold og primære og sekundære mål (til dømes bølgjevern, vegstabilisering, plassbevaring og fortøyingsfunksjonar). Der tilstrekkeleg plass er tilgjengeleg og ingen konflikt med andre primære eller sekundære mål eksisterer, er grøne tiltak (til dømes strandnæring og sanddyne restaurering) ofte føretrekt. 
• Seawalls stoppar ofte ikkje erosjon føre strukturen, men forhindrar erosjon av sanddynene og innlandet. Vertikale sjøveggar reflekterer ofte bølgjeenergi i staden for å spreie den, noko som gjer strandlinja meir utsett for erosjon. Mange sjøvatn har derfor vorte meir nyleg tenkt å integrere bakkar. 
• Når sjøvatn er regelmessig overtoppet, eller når dette skjer i store stormar, kan vatnet fjerne jord eller sand bak veggen og svekke den. Overtopping vatn metter jorda og aukar trykket frå landsida, noko som kan føre til strukturell kollaps. Havstigningsnivå og potensiell overtopping må takast i betraktning i bygginga av havbotnen. Generelt kan framleis erosjon undergrave foten av strukturen og truga stabiliteten. 
• Sjøveggar og bryggar kan ha negativ innverknad på den generelle utsjånaden på landskapet og kan redusere sin attraktivitet. Derfor er det svært viktig at designaspektet vert riktig prioritert, òg basert på konsultasjon med interessentar. 

Byggjekostnadane for sjøvatn er høge. Imidlertid krev desse strukturane vanlegvis låge vedlikehaldskostnader viss dei er riktig utforma. Byggjekostnadane varierer i samsvar med forma på sjøveggstrukturen: volumet av havveggen avheng av den naudsynte crest nivå, på fundamentet nivå, bølgja lasting, og akseptable overtopping prisar. Kostnadane for sjøvatn varierer òg i samsvar med tilgjengelegheita og nærleiken til byggjematerialar og miljøtilstanden på staden. Viss utforminga av sjøveggen inkluderer flere fasilitetar som vegar eller promenader på toppen av sjøveggen, aukar kostnadene følgjeleg. Desse kostnadene kan imidlertid kompenserast ved betre integrering i landskapet, auka sosial aksept og nye rekreasjonsmoglegheiter. 

Ifølgje estimata rapportert av UK Environmental Agency (2015) varierer kostnadene for sjøvegger (ikkje inkludert vedlikehald) frå 700 til 5000 £/m (820-6 300 EUR/m, på 2007 kostnadsbase). Det forventast stor variasjon i kostnadar mellom prosjekter som følgje av det høge talet på av ovannemnde faktorar som påverkar ulike typar sjøvatnsprosjekter. 

Jetties er generelt ganske enklare tiltak med forventa lågare byggekostnader, til liks med kostnaden for groynes og moloar. Ifølgje estimater rapportert i UNEP-DHI (2016) kan kjøp og transport av bergartar basert på transportavstand på ca. 50 km koste ca. 25 USD/tonn (ca. 21 EUR per tonn) medan plasseringskostnader er ca. 40 USD/tonn (ca. 34 EUR per tonn). 

Vedlikehald bør vurderast både i konstruksjonsfasen og gjennom heile konstruksjonens levetid. Poststorm, sesongmessige eller årlege inspeksjonar og relaterte reparasjonsarbeid er òg naudsynt for alle kystforsvarsintervensjonar. 

Bygging av kystarbeid for å redusere erosjon og forsvar mot harde sjøar som «er i stand til å endre kysten», til dømes sjøvatn og moloar, omfattast av vedlegg II til miljøkonsekvensanalysen (EIA-direktivet) og påfølgjande endringar: Medlemsstatane avgjer om prosjekter i vedlegg II bør gå gjennom ein framgangsmåte for miljørisikovurdering, anten i kvart enkelt tilfelle eller når det gjeld tersklar og kriterium. Dette kravet påverkar imidlertid ikkje vedlikehald og ombygging av desse verka. Eit kvart infrastrukturprosjekt som sannsynlegvis vil ha ein betydeleg innverknad på eit Natura 2000-anlegg, må vere underlagt ei «passande vurdering av dets implikasjonar for anlegget» for å avgjere om prosjektet vil ha negativ innverknad på anleggets integritet. 

EUs rammedirektiv for vatn krev god status for Europas vassførekomstar, herunder kystfarvatn. Kystforsvar kan endre dei hydromorfologiske eigenskapane til kystvatn, til dømes når det gjeld vasstraum, sedimentsamansetning og rørsle. Dei kan dermed føre til ei forverring av økologisk status. Alle prosjekter som gjer dette, må oppfylle kriteria fastsett i artikkel 4 nr. 7 i direktivet. EUs flaumdirektiv gjev eit juridisk rammeverk for flaumaksjonar og forsvar. Konstruksjon og restaurering av dikar kan vera ein del av tiltaka i samsvar med flaumrisikohandteringsplanen som medlemsstatane bes om å utarbeida for å gjennomføra direktivet. Direktivet om maritim arealplanlegging for 2014 krev at ein vurderer samspelet mellom land og sjø, saman med maritime aktivitetar og tilpasning til klimaendringar. Sjøveggar og bryggar kan påverke desse land/sjø interaksjonar. 

Den enkle plasseringa av materialet på staden kan ta kort tid (vanlegvis mindre enn 1 år). Men heile  prosessen med å velje den beste løysinga, samle inn og analysere data om bølgjer, straum og sedimenttransport, riktig utforming av infrastrukturen og involvere interessentane i ein delteke prosess, krev absolutt meir tid (meir enn 1 år for sjøvatn spesielt). Gjennomføring t Tiden avheng òg av lengda på kyststrekninga som skal beskyttast og på dimensjonen av strukturen (lengd og høgde på strukturen) som krevst for å vere effektiv. 

Sjøveggar og bryggar har generelt lang forventa levetid (vanlegvis 2 0-50 år) før det er behov for større reparasjonar. Regelmessig inspeksjon av sjøvatn, for tidleg å identifisere behovet for små reparasjonstiltak, kan forbetra levetida til desse strukturane.