Dostosowanie do suszy na terenach podmokłych w regionie Attyka, Grecja

Wzywa się region Attyki do połączenia potrzeb wynikających z przeludnienia ludzi, różnych rodzajów działalności człowieka i często konkurencyjnego użytkowania gruntów poprzez właściwe i zrównoważone zarządzanie i ochronę środowiska naturalnego. Tereny podmokłe stanowią istotny element środowiska naturalnego. Są to ważne ekosystemy dla ochrony różnych gatunków. Ponadto zapewniają kulturowe usługi ekosystemowe, jako obszary rekreacji, archeologiczne i kulturowe. Zapewniają one również regulację usług ekosystemowych (poprzez łagodzenie susz i działanie jako zabezpieczenie przed rosnącymi powodziami) oraz świadczenie usług ekosystemowych (poprzez magazynowanie wody i zapewnienie dostaw żywności). W ten sposób tereny podmokłe chronią życie ludzi i ich działalność gospodarczą (np. rolnictwo, turystyka, rybołówstwo). Na terytorium regionu Attyka nadal istnieje ponad 100 terenów podmokłych, w tym: strumienie i ich ujścia, przybrzeżne bagna i laguny, jeziora i zbudowane (wytworzone przez człowieka) tereny podmokłe. · Stanowią one obecnie „wyspy o wysokiej różnorodności biologicznej” w szeroko zdegradowanym środowisku i oferują mieszkańcom regionu Attyka . możliwość pozostania w kontakcie z przyrodą.

Oczekuje się, że zmiana klimatu pogłębi istniejące skutki działalności człowieka, wywierając dodatkową presję na te siedliska. Projekt OrientGate (2012–2014), współfinansowany z unijnego programu współpracy transnarodowej w Europie Południowo-Wschodniej, dostarczył pierwszych informacji na temat podatności tego regionu na suszę. Zgodnie z wynikami projektu oczekuje się, że podatność na suszę wzrośnie o 2100 r. z niskiego do umiarkowanego poziomu w scenariuszu emisji A1B IPCC (scenariusz średniej/wysokiej emisji, zbliżony do nowszego scenariusza RCP 6.0). Jesienią prognozowano również spadek opadów w całym regionie do 2100 r. w ramach tego samego scenariusza, natomiast wiosną prognozowano nieznaczny wzrost. Najnowsze dane wskazują, że globalne ocieplenie na poziomie wyższym niż 1,5°C do 2°C spowoduje zwiększoną presję na zasoby wodne regionu Morza Śródziemnego. Prawdopodobieństwo wystąpienia bardziej ekstremalnych i częstszych susz meteorologicznych, hydrologicznych i rolniczych prawdopodobnie znacznie wzrośnie, przy czym w wielu regionach śródziemnomorskich susze będą od 5 do 10 razy częstsze (pierwsze śródziemnomorskie sprawozdanie oceniające, 2020). Oczekuje się, że zjawisko to będzie miało poważny wpływ na tereny podmokłe Attyki, ponieważ większość z nich jest zasilana deszczem. Ponadto, ze względu na synergię pogarszających się warunków suszy i interwencji antropogenicznych, oczekuje się, że większość terenów podmokłych Attyki ucierpi w umiarkowanym lub wysokim stopniu. Regionalny plan w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu (RePACC) obejmuje zaktualizowaną ocenę narażenia/analizę ryzyka w kilku sektorach, w tym w zakresie różnorodności biologicznej/ekosystemów leśnych oraz zasobów wodnych/powodzi. Stosują scenariusze RCP4.5 i RCP8.5 na dwa przyszłe okresy (2031–2050 i 2081–2100), co potwierdza pilną potrzebę podjęcia działań w celu ratowania terenów podmokłych przed zmianą klimatu.

Jednocześnie z ustaleń wynika, że agencje zaangażowane w ochronę terenów podmokłych Attyki mają zdolności przystosowawcze na średnim poziomie. W szczególności brakuje wystarczającej wiedzy na temat ekosystemów terenów podmokłych i ich usług, doświadczenia w stosowaniu i interpretacji parametrów klimatycznych, niskiego stopnia tworzenia sieci kontaktów oraz wymiany doświadczeń i dobrych praktyk, zdolności operacyjnych właściwych agencji na średnim poziomie oraz dostępności środków finansowych na realizację działań dostosowawczych. Jednocześnie jednak społeczeństwo obywatelskie w regionie Attyki zyskuje wysoki poziom zrozumienia roli, jaką odgrywają tereny podmokłe w jakości życia.

W celu ochrony terenów podmokłych w Attyce w ramach projektu OrientGate opracowano strategię adaptacyjną i plan działania. Oczekuje się, że te dokumenty programowe zmniejszą wpływ połączonych skutków interwencji antropogenicznych i zmiany klimatu na tereny podmokłe. Oczekuje się również, że poprawią one zdolność różnych zainteresowanych stron do radzenia sobie ze zmianą klimatu.

W Attyce zarejestrowano ponad 100 terenów podmokłych, w tym strumienie i estuaria, bagna i laguny przybrzeżne, jeziora i sztuczne tereny podmokłe. Ich znaczenie leży w ich wartościach ekologicznych i ochronnych, a także w usługach ekosystemowych dla dobrostanu człowieka. Strategiczne priorytety w zakresie poprawy stanu środowiska naturalnego i jakości życia obywateli to: zachowanie lub odbudowa terenów podmokłych, poprawa ich łączności ekologicznej za pomocą „zielonego pasa” oraz wspieranie ich wykorzystania do rekreacji. Celem projektu OrientGate było opracowanie strategii przystosowania się do zmiany klimatu oraz planu działania, który: (i) obejmować monitorowanie i ocenę jakości środowiska obszarów podmokłych w regionie Attyki, (ii) badać pogorszenie się stanu suszy w przyszłości oraz (iii) wprowadzić w życie szereg środków zmniejszających podatność obszarów podmokłych na zmianę klimatu w regionie.

Strategia przystosowania się do zmiany klimatu przygotowana w ramach projektu Orientgate opiera się na siedmiu osiach. W odniesieniu do każdego z nich w „Planie działania na rzecz terenów podmokłych Attyki” ustanowiono kilka środków o różnych priorytetach. Główną koncepcją tych działań jest ochrona i odbudowa terenów podmokłych przed skutkami zmiany klimatu. Zdrowe tereny podmokłe mogą z kolei pomóc w ochronie przed suszą i ekstremalnymi zdarzeniami, zapewniając ważne zasoby do przystosowania się do zmiany klimatu.

• AXIS I – Poszerzanie wiedzy na temat terenów podmokłych Attyki i skutków zmiany klimatu: Środek Ι-1: ciągłe wzbogacanie wiedzy na temat terenów podmokłych Attyki jako „wysp o wysokiej różnorodności biologicznej” oraz jako integralnych elementów (zielonej i niebieskiej infrastruktury) przestrzeni miejskiej i pozamiejskiej; Środek Ι-2: ocena i okresowa aktualizacja wskaźników klimatycznych dotyczących suszy/niedoborów wody i powodzi, wraz z modelami prognozowania klimatu, dla terytorium regionu Attyki oraz badanie wpływu na różnorodność biologiczną; Środek I-3: Zapewnienie dostępu do danych i informacji na temat terenów podmokłych w Attyce i wskaźników klimatycznych oraz monitorowanie wdrażania strategii.
• AXIS II – Ochrona i odbudowa ekosystemów terenów podmokłych Attyki i ich usług oraz przystosowanie się do zmiany klimatu: Środek ΙΙ-1: Wyznaczenie terenów podmokłych i wyznaczenie obszarów chronionych; Środek ΙΙ-2: Chroń, strzeż, oszczędzaj i przywracaj; Środek III-3: Ochrona i zrównoważone zarządzanie terenami podmokłymi w ramach sieci Natura 2000.
• AXIS III – Zrównoważone wykorzystanie zasobów wodnych: Środek ΙΙΙ-1: Zapobieganie zanieczyszczeniom przemysłowym i ich ograniczanie.
• AXIS IV – Przepisy dotyczące użytkowania gruntów: Środek ΙV-1: Promowanie koncepcji miasta kompaktowego i niezanieczyszczającego.
• AXIS V - Informacja, świadomość i ekoturystyka: Środek V-1: wzmocnienie publicznych programów informacyjnych i uświadamiających dotyczących terenów podmokłych w Attyce i przystosowania się do zmiany klimatu; Środek V-2: edukacja w zakresie terenów podmokłych i przystosowania się do zmiany klimatu; Środek V-3: Podkreśl bogactwo terenów podmokłych w Attyce, popraw możliwości rekreacji i ekoturystyki.
• AXIS VI – Poprawa zdolności przystosowawczych w odniesieniu do ochrony terenów podmokłych i zarządzania nimi: Środek VI-1: Wzmocnienie administracji publicznej i samorządu lokalnego w procesie decyzyjnym oraz wdrażaniu polityk, środków i przepisów dotyczących terenów podmokłych.
• AXIS VII - Integracja ochrony terenów podmokłych w przedsiębiorstwach: Środek VIΙ-1: Promowanie innowacji i przedsiębiorczości w zakresie ochrony terenów podmokłych, zachęcanie przedsiębiorstw do przyjmowania praktyk i działań korzystnych dla ochrony terenów podmokłych oraz unikanie praktyk i działań, które mają negatywny wpływ na tereny podmokłe.

Od września 2015 r. do kwietnia 2017 r. poczyniono pewne postępy w realizacji planu działania (środek I–I planu działania na rzecz terenów podmokłych w Attyce) w ramach projektu „Poprawa wiedzy i zwiększenie świadomości w zakresie odtwarzania terenów podmokłych w regionie Attyki”, finansowanego z programu dotacji EOG i Norwegii na rzecz zintegrowanego zarządzania zasobami wód morskich i śródlądowych. Oczekuje się, że projekt zwiększy wiedzę i świadomość na temat terenów podmokłych Attyki jako ekosystemów związanych z wodą, które borykają się z poważnymi problemami środowiskowymi i utratą różnorodności biologicznej.

Głównym rezultatem projektu był lepszy dostęp do informacji o środowisku niezbędnych do ochrony i odbudowy terenów podmokłych, a także większa wiedza i świadomość na temat wartości terenów podmokłych dla przystosowania się do zmiany klimatu. W szczególności przygotowano dokumentację naukową do identyfikacji i wytyczenia 50 terenów podmokłych, której towarzyszyła analiza różnorodności biologicznej, głównych zagrożeń i propozycji rekultywacji.

Informacje o terenach podmokłych były przechowywane w ogólnodostępnej internetowej bazie danych. Platforma internetowa GIS została opracowana w celu pokazania różnych danych przestrzennych, podczas gdy atlas internetowy wyświetla obrazy i historie terenów podmokłych Attyki, opisując ich wartość środowiskową i wprowadzone środki ochronne.

W przypadku czterech jednolitych części wód przygotowano szczegółową ocenę jakości wody, stanu ochrony terenów podmokłych i potrzeb w zakresie gospodarki wodnej: Vourkari (przybrzeżne tereny podmokłe w gminie Megara) i jezioro Koumoundourou (w gminie Aspropyrgos) w zachodnim regionie Attyki, ujście Pikrodafni Stream (w południowych Atenach) i Park Narodowy Schinias (przybrzeżne tereny podmokłe należące do unijnej sieci Natura 2000) we wschodnim regionie Attyki.

Ponadto w ramach projektu SWOS realizowanego w ramach programu „Horyzont 2020” (Hatziiordanou i in.) opracowano badanie badawcze. 2019). Ujawniono w nim potencjał terenów podmokłych jako kluczowych elementów krajobrazu (tj. etapów), które mogą poprawić łączność i odporność na zmianę klimatu sieci Natura 2000 w regionie Attyki. Wyniki badań mogłyby być pomocne w priorytetowym traktowaniu ochrony i odbudowy w kontekście zapotrzebowania w ramach polityki UE w zakresie różnorodności biologicznej na spójną sieć Natura 2000 oraz w celu osiągnięcia zerowej straty netto.

W ramach działań mających na celu wdrożenie środka II-1 planu działania na rzecz terenów podmokłych Attyki, w następstwie charakterystyki środowiskowej, w marcu 2017 r. na mocy dekretu prezydenckiego tereny podmokłe Vourkari zaprojektowano jako „park regionalny”. Ponadto oficjalnie wytyczono granice 15 terenów podmokłych i włączono je do ustawodawstwa krajowego (ustawa nr 4559 z sierpnia 2018 r.) o łącznej powierzchni ponad 460 ha. Prawo zakazuje wszelkich pozwoleń na budowę i wszelkiej działalności, która pogarsza stan ekologiczny terenów podmokłych, w tym odprowadzania wody. Wspiera to ochronę terenów podmokłych przed połączonymi skutkami zmiany klimatu i działalności człowieka.

Ponadto zorganizowano inicjatywy na rzecz podnoszenia świadomości ekologicznej i wydarzenia szkoleniowe w celu stworzenia przestrzeni współpracy, w której różne zainteresowane strony przyczyniają się do lepszego zarządzania terenami podmokłymi w przyszłościowej perspektywie zdominowanej przez zmianę klimatu (zob. sekcja dotycząca zaangażowania zainteresowanych stron).

Od początku projektu OrientGate region Attyka zaangażował szerokie grono zainteresowanych stron i wdrożył szereg działań mających na celu zwiększenie świadomości na temat wartości terenów podmokłych, również w kontekście zmiany klimatu, za pośrednictwem mediów, warsztatów, seminariów szkoleniowych i spotkań informacyjnych. W związku z tym strategia i plan adaptacji terenów podmokłych opierały się na szeroko zakrojonym procesie partycypacyjnym. Władze regionalne Attyki przeprowadziły cały proces i opracowały mapę drogową w celu promowania realizacji działań przewidzianych w planie, podczas gdy greckie centrum biotopów wodno-błotnych zapewniło wsparcie naukowe. Współpraca rozszerzyła się na centralne, regionalne i lokalne służby i władze, agencje badawcze, organizacje ekologiczne i obywateli. Chociaż w niewielkim stopniu uczestniczyli, przekazali swoją wiedzę, doświadczenie i praktyki w ramach procesu adaptacji.

Jeżeli chodzi o faktyczną realizację planu działania, właściwymi organami są rząd centralny odpowiedzialny za kwestie związane z prawodawstwem oraz administracje lokalne (region Attyka i jego gminy) odpowiedzialne za realizację interwencji. W przypadku niektórych terenów podmokłych Attyki, które są określane jako obszary Natura 2000, Organ Zarządzający Parku Narodowego Schinias Marathon, Hymettus i Attyki Południowo-Wschodniej jest również właściwym organem do realizacji planu działania.

Pod koniec 2014 r. odbyło się seminarium szkoleniowe pt. „Strategia adaptacyjna dla terenów podmokłych Attyki: Ocena wskaźnika podatności terenów podmokłych na zagrożenia” oraz zorganizowano otwarte wydarzenie upowszechniające. Podczas seminarium około 30 uczestników ze służb publicznych regionu Attyka, organizacji pozarządowych, instytutów badawczych i uczestników z innych krajów (Serbii i Rumunii) wzięło udział w praktycznym szkoleniu na temat metodyki oceny wskaźnika podatności terenów podmokłych. Podczas wydarzenia upowszechniającego informacje około 80 uczestników otrzymało informacje na temat spodziewanego wzrostu podatności terenów podmokłych Attyki na suszę oraz na temat planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu. Uczestnicy pochodzili z władz lokalnych i krajowych, organizacji pozarządowych, instytucji badawczych i zainteresowanych stron z innych sektorów, takich jak archeolodzy.

W 2015 r. region Attyki zorganizował wydarzenie satelitarne Zielonego Tygodnia 2015 „Zwiększenie wsparcia na rzecz odtworzenia terenów podmokłych Brexizy w regionie Attyki w Grecji”. Podczas tego wydarzenia prawie 90 odwiedzających doświadczyło różnorodności biologicznej terenów podmokłych Brexiza i ważnego stanowiska archeologicznego rzymskiej wielkiej świątyni egipskich towarów. Wydarzenie to zapoczątkowało dialog na temat odbudowy terenów podmokłych w Brexizie i ochrony różnorodności biologicznej oraz na temat realizacji planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu dla regionu Attyki.

Wszystkie te wydarzenia zostały zorganizowane przez region Attyka i naukowo wspierane przez greckie Biotope Wetland Centre. Uczestnicy byli bardzo zmotywowani i wykazali duże zainteresowanie poszerzeniem swojej wiedzy i zdolności, aby stać się zdolnymi do podejmowania działań na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu i ochrony terenów podmokłych.

Region Attyki był również jednym z głównych promotorów projektu finansowanego w ramach dotacji EOG i Norwegii (Poprawa wiedzy i zwiększenie świadomości na temat rekultywacji terenów podmokłych w regionie Attyki). Rząd regionalny współpracował z innymi partnerami, takimi jak Muzeum Historii Naturalnej Goulandris - Greckie Centrum Biotopów / Mokradeł, Organ Zarządzający Parku Narodowego Schinias Marathon, a także z partnerem-darczyńcą (Norweski Instytut Badań nad Biogospodarką - NIBIO). Zorganizowano kilka wydarzeń publicznych w celu zademonstrowania ustaleń i rezultatów projektu.

Inne działania z udziałem zainteresowanych stron przeprowadzono w celu przygotowania regionalnego planu w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu (RePACC) w Attyce, w którym ocenia się podatność na zagrożenia i analizuje zmianę klimatu w kilku sektorach (rolnictwo, rybołówstwo, leśnictwo, zasoby wodne itp.). W lipcu 2020 r. odbyła się wideokonferencja poświęcona w szczególności sektorowi różnorodności biologicznej, w tym terenom podmokłym w Attyce, z udziałem głównych zainteresowanych stron z administracji publicznej i naukowców, którzy pracowali w tym obszarze. RePACC Attyki i jej strategiczna ocena oddziaływania na środowisko zostały poddane konsultacjom publicznym i zatwierdzone przez władze. RePACC uzyskało ostateczne zatwierdzenie Rady Regionalnej Attyki w grudniu 2022 r.

Czynniki, które miały decydujące znaczenie dla pomyślnego opracowania strategii i planu w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, opierały się głównie na wysokim zaangażowaniu regionalnych podmiotów sprawujących rządy. Koordynatorem strategii i planu była Dyrekcja ds. Środowiska Regionu Attyka. Ten organ regionalny ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za przygotowanie wytycznych polityki ochrony środowiska na szczeblu regionalnym, koncentrujących się na zachowaniu i ochronie ekosystemów terenów podmokłych, również w związku ze zmianą klimatu.

Sformułowanie strategii i planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu na terenach podmokłych nastąpiło w wyniku procesu partycypacyjnego. Odnotowano wczesne zaangażowanie i ścisłą współpracę z różnymi zainteresowanymi stronami: służbami centralnymi, regionalnymi i lokalnymi, innymi organami, agencjami badawczymi, organizacjami ochrony środowiska i zainteresowanymi obywatelami. Zachęcono ich do podjęcia działań poprzez wywiady, spotkania informacyjne, warsztaty i seminaria szkoleniowe. Wymieniono doświadczenia; odnotowano słabe punkty i dobre/złe praktyki w zakresie zarządzania bogactwem różnorodności biologicznej terenów podmokłych Attyki i jego ochrony; promowano również wartość ochrony terenów podmokłych i potrzebę przystosowania się do zmiany klimatu.

Finansowanie UE (pochodzące z programu współpracy transnarodowej na lata 2007–2013 dla Europy Południowo-Wschodniej na rzecz projektu Orientgate oraz z dotacji EOG i Norwegii) miało decydujące znaczenie dla przygotowania strategii i planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu dla regionu Attyki, a także dla jego stopniowego wdrażania w kolejnych latach.

O powodzeniu planu działania na rzecz terenów podmokłych Attyki świadczy fakt, że został on wykorzystany jako dokument bazowy dla nowego regionalnego okresu programowania regionu Attyki. W rezultacie w Attyce RePACC i regionalnym programie operacyjnym regionu Attyka na lata 2021–2027 uwzględniono konkretne środki.

Wszystkie regiony Grecji zostały wezwane do przygotowania RePACC, a niektóre z nich obejmują środki ochrony terenów podmokłych. Dlatego doświadczenia Attyki mają duży potencjał do powielenia.

Kolejny czynnik sukcesu związany jest z ewolucją przepisów krajowych, przy czym ustawa nr 4559 (sierpień 2018 r.) obejmuje łączną powierzchnię ponad 460 ha. Ustawa ta zakazuje wszelkich pozwoleń na budowę, odwadniania lub innych działań, które mogą pogorszyć stan ekologiczny terenów podmokłych.

Podczas opracowywania strategii i planu w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu nie stwierdzono żadnych istotnych czynników utrudniających. Oczekuje się jednak, że wdrożenie planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu na terenach podmokłych napotka szereg barier. Odnoszą się one do dostępności środków finansowych, zdolności operacyjnej zaangażowanych służb i organów do podjęcia proponowanych środków dostosowawczych, regulacji użytkowania gruntów w celu ochrony i rekultywacji terenów podmokłych. Środki, które wymagają zmian instytucjonalnych lub przepisów regulacyjnych, mogą być wdrażane z dalszymi opóźnieniami.

Oczekuje się, że wdrożenie planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu złagodzi wpływ połączonych skutków interwencji antropogenicznych i zmiany klimatu na tereny podmokłe Attyki. Oczekuje się również, że lepsza ochrona terenów podmokłych poprawi ich funkcje ekosystemowe, takie jak: i) ochronę wybrzeży poprzez zmniejszenie wpływu fal i prądów; (ii) poprawa jakości wody poprzez odławianie osadów, składników odżywczych i substancji toksycznych; (iii) wspieranie działalności gospodarczej zależnej od zasobów terenów podmokłych. Inne pozytywne wyniki, które wynikają z realizacji planu działania, obejmują: poprawę wiedzy na temat zmiany klimatu i jej wpływu na gatunki, siedliska i funkcje ekosystemu terenów podmokłych; podnoszenie świadomości ekologicznej i rozwój ośrodków informacyjnych.

Opracowanie i wdrożenie strategii i planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu w regionie Attyki przyczynia się również do koordynacji międzyagencyjnej i regionalnej, współpracy międzysektorowej i zdolności instytucjonalnych w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu.

Opracowanie strategii przystosowania się do zmiany klimatu i planu działania na rzecz terenów podmokłych w Attyce było współfinansowane z projektu OrientGate i funduszy krajowych na łączną kwotę 150 000 EUR. Kwota ta obejmowała koszty podróży i upowszechniania.

Następujący projekt „Poprawa wiedzy i zwiększenie świadomości na temat rekultywacji terenów podmokłych w regionie Attyki” był współfinansowany w 85 % z dotacji EOG i Norwegii oraz w 15 % ze środków krajowych (grecki program inwestycji publicznych), a jego łączny budżet wyniósł około 398 887 EUR.

W ramach wyżej wymienionego projektu opracowano między innymi mapę drogową (2017 r.) dotyczącą realizacji działań horyzontalnych na rzecz terenów podmokłych w Attyce, a także środków dotyczących czterech jednolitych części wód. Te jednolite części wód to tereny podmokłe Vourkari (od 2017 r. scharakteryzowano je jako Park Regionalny), jezioro Koumoundourou, ujście potoku Pikrodafni i Park Narodowy Scinias Według wstępnych szacunków zawartych w niniejszej mapie drogowej koszt realizacji tych działań/środków wyniósł prawie 10 mln EUR.

W planie działania na rzecz terenów podmokłych w Attyce uwzględniono środki i działania priorytetowe przewidziane w obowiązującym prawodawstwie i wchodzące w zakres istniejących krajowych ram strategicznych, politycznych i programowych, w tym:

• Krajowy Plan Operacyjny dla Środowiska (2014-2020), który obejmuje cele i działania priorytetowe dla: sektora gospodarki wodnej i realizacji Planów Gospodarki Wodnej; ochrona przyrody i różnorodności biologicznej poprzez lepsze zarządzanie obszarami unijnej sieci Natura 2000; promowanie usług ekosystemowych i zielonej infrastruktury na potrzeby przystosowania się do zmiany klimatu w oparciu o naturalne rozwiązania oraz na potrzeby zarządzania ryzykiem powodziowym.
• Krajowa strategia i program działania w zakresie różnorodności biologicznej, w których podkreślono potrzebę ochrony terenów podmokłych i przystosowania się do zmiany klimatu oraz uwzględniono priorytety takie jak rozgraniczenie, odbudowa, badania nad wpływem zmiany klimatu na różnorodność biologiczną i ekosystemy oraz promowanie „wysp o wysokiej różnorodności biologicznej” w środowiskach miejskich jako zielonej infrastruktury.
• Ustawa krajowa o różnorodności biologicznej, a w szczególności artykuły dotyczące wyznaczania terenów podmokłych jako obszarów chronionych.
• Plan centralny Aten/Attyki z 2021 r., w którym wymieniono tereny podmokłe Attyki (w tym jeziora, rzeki, strumienie i ich ujścia, źródła, laguny i bagna przybrzeżne) oraz uwzględniono działania na rzecz ich ochrony prawnej i promowania jako zielonej infrastruktury.
• Plan gospodarowania wodami w dorzeczu – okręg wodny Attyka (w kontekście wdrażania ramowej dyrektywy wodnej), który obejmuje szczególny środek na rzecz odbudowy i promowania terenów podmokłych Attyki.

Niedawno dwa konkretne środki przewidziane w planie działania na rzecz terenów podmokłych w Attyce zostały włączone do regionalnego planu w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu w Attyce (RePACC, zatwierdzonego 14 grudnia 2022 r.) oraz do programu operacyjnego regionu Attyki na lata 2021–2027 (cel polityki 2 „Bardziej ekologiczne przejście na gospodarkę niskoemisyjną w kierunku gospodarki bezemisyjnej netto”). RePACC ma być poddawany przeglądowi co 5 lat.

Gminy regionu Attyka są mobilizowane do podejmowania działań przystosowawczych w kontekście swoich lokalnych planów operacyjnych.

Strategia i plan działania zostały sformułowane podczas projektu OrientGate: 2012-2014. Pierwszy etap realizacji planu działania na rzecz terenów podmokłych Attyki trwał pięć lat (2015–2020). Trwający etap realizacji planu odbywa się w nowych ramach polityki regionu Attyki, w ramach RePACC i programu operacyjnego regionu Attyki na lata 2021–2027. Nowy RePACC uznaje się za kolejny etap planu działania. Zintegrowano w nim trzy środki bezpośrednio związane z obszarami wodno-błotnymi Attyki z horyzontem wdrażania do 2018 r.

Pierwotna strategia i plan działania, sformułowane w ramach projektu Orientgate, trwały około sześciu lat (2014–2020). Okres obowiązywania RePACC wynosi 5 lat (2022–2027), po czym oczekuje się, że zostanie on zmieniony. Środki wdrożone w celu ochrony terenów podmokłych mają nieokreślony okres użytkowania.

Eleni Fitoka
Greek Biotope Wetland Centre (EKBY)
14th kilometre Thessaloniki
Mihaniona, 57001 Thermi, Thessaloniki, Greece
Tel.: (30-231) 0473432
Email: helenf@ekby.gr

Antigoni Gkoufa
Attica Region
Polytechneiou 4, Athens, 104 33, Greece
Tel.: (30-231) 2101-133,-136
Email: antigoni.gkoufa@patt.gov.gr 

Plan działania dotyczący terenów podmokłych w Attyce

Hatziiordanou L, Fitoka E, Hadjicharalampous E, Votsi N, Palaskas D, Malak D (2019) Wskaźniki mapowania i oceny stanu ekosystemu oraz utrzymania siedlisk usług ekosystemowych na potrzeby unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r. Jeden ekosystem 4: e32704. https://doi.org/10.3897/oneeco.4.e32704