Przystosowanie się do suszy na terenach podmokłych w regionie Attyka w Grecji

Region Attyki jest wezwany do połączenia potrzeb wynikających z przeludnienia, różnych działań człowieka i często konkurencyjnego użytkowania gruntów poprzez właściwe i zrównoważone zarządzanie i ochronę środowiska naturalnego. Tereny podmokłe stanowią istotny element środowiska naturalnego. Są ważnymi ekosystemami dla ochrony różnych gatunków. Ponadto zapewniają kulturowe usługi ekosystemowe, jako obszary rekreacji, stanowiska archeologiczne i kulturalne. Zapewniają one również regulację usług ekosystemowych (poprzez łagodzenie susz i działanie jako bufor przed rosnącymi powodziami) oraz świadczenie usług ekosystemowych (poprzez magazynowanie wody i zapewnianie dostaw żywności). W ten sposób tereny podmokłe chronią życie ludzi i ich działalność gospodarczą (np. rolnictwo, turystyka, rybołówstwo). Na terytorium regionu Attyka nadal istnieje ponad 100 terenów podmokłych, w tym: strumienie i ich ujścia, przybrzeżne bagna i laguny, jeziora i zbudowane (stworzone przez człowieka) tereny podmokłe. Stanowią one obecnie „wyspy o wysokiej różnorodności biologicznej” w szeroko zdegradowanym środowisku i oferują mieszkańcom regionu Attyka . możliwość pozostania w kontakcie z przyrodą.

Oczekuje się, że zmiana klimatu nasili istniejące skutki działalności człowieka, wywierając dodatkową presję na te siedliska. Projekt OrientGate (2012–2014), współfinansowany z unijnego programu współpracy transnarodowej w Europie Południowo-Wschodniej, dostarczył pierwszych informacji na temat podatności tego regionu na suszę. Zgodnie z wynikami projektu przewiduje się, że podatność na suszę wzrośnie o 2100 r. z niskiego do umiarkowanego poziomu w ramach scenariusza emisji IPCC A1B (scenariusz średniej/wysokiej emisji, zbliżony do nowszego scenariusza RCP 6.0). Spadek opadów przewidywano również jesienią w całym regionie do 2100 r. w ramach tego samego scenariusza, natomiast na wiosnę przewidywano niewielki wzrost. Najnowsze dane sugerują, że poziom globalnego ocieplenia wyższy niż 1,5–2 °C spowoduje zwiększoną presję na zasoby wodne regionu Morza Śródziemnego. Prawdopodobieństwo bardziej ekstremalnych i częstych susz meteorologicznych, hydrologicznych i rolniczych prawdopodobnie znacznie wzrośnie, przy czym w wielu regionach Morza Śródziemnego susze będą 5–10 razy częstsze (pierwsze sprawozdanie oceniające dla regionu Morza Śródziemnego, 2020 r.). Oczekuje się, że zjawisko to będzie miało poważny wpływ na tereny podmokłe Attyki, ponieważ większość z nich jest zasilana deszczem. Ponadto, ze względu na synergię pogarszających się warunków suszy i interwencji antropogenicznych, oczekuje się, że większość terenów podmokłych Attyki odczuje umiarkowane lub duże skutki. Regionalny plan przystosowania się do zmiany klimatu (RePACC) obejmuje zaktualizowaną ocenę narażenia/analizę ryzyka w kilku sektorach, w tym w odniesieniu do różnorodności biologicznej/ekosystemów leśnych oraz zasobów wodnych/powodzi. Stosują scenariusze RCP4.5 i RCP8.5 na dwa przyszłe okresy (2031–2050 i 2081-2100), potwierdzając pilną potrzebę podjęcia działań w celu ratowania terenów podmokłych przed zmianą klimatu.

Jednocześnie z ustaleń wynika, że agencje zaangażowane w ochronę terenów wodno-błotnych Attyki mają zdolności adaptacyjne na średnim poziomie. W szczególności niewystarczająca jest wiedza na temat ekosystemów terenów podmokłych i ich usług, brak doświadczenia w zakresie wykorzystania i interpretacji parametrów klimatycznych, niski stopień tworzenia sieci kontaktów oraz wymiany doświadczeń i dobrych praktyk, średnie zdolności operacyjne właściwych agencji oraz dostępność środków finansowych na wdrażanie środków dostosowawczych. Równolegle jednak społeczeństwo obywatelskie w regionie Attyki zyskuje wysoki poziom zrozumienia roli odgrywanej przez tereny podmokłe w jakości życia.

W celu ochrony terenów podmokłych Attyki w ramach projektu OrientGate opracowano strategię adaptacyjną i plan działania. Oczekuje się, że te dokumenty programowe ograniczą wpływ połączonych skutków interwencji antropogenicznych i zmiany klimatu na tereny podmokłe. Oczekuje się również, że poprawią one zdolność różnych zainteresowanych stron do radzenia sobie ze zmianą klimatu.

W Attyce zarejestrowano ponad 100 terenów podmokłych, w tym strumienie i ujścia rzek, przybrzeżne bagna i laguny, jeziora i sztuczne tereny podmokłe. Ich znaczenie polega na wartościach ekologicznych i ochronnych, a także na usługach ekosystemowych dla dobrostanu człowieka. Priorytety strategiczne w zakresie poprawy stanu środowiska naturalnego i jakości życia obywateli to: zachowanie lub odtworzenie terenów podmokłych, poprawa ich łączności ekologicznej za pomocą „zielonego pasa” oraz wspieranie ich wykorzystania do celów rekreacyjnych. Celem projektu OrientGate było opracowanie strategii przystosowania się do zmiany klimatu oraz planu działania, który: (i) obejmują monitorowanie i ocenę jakości środowiska obszarów podmokłych w regionie Attyki, (ii) badanie pogorszenia się stanu suszy w przyszłości oraz (iii) wprowadzenie w życie szeregu środków zmniejszających podatność regionów podmokłych na zmianę klimatu.

Strategia przystosowania się do zmiany klimatu przygotowana w ramach projektu Orientgate opiera się na siedmiu osiach. W odniesieniu do każdego z nich w planie działania dotyczącym terenów podmokłych w Attyce ustanowiono szereg środków o różnych priorytetach. Główną koncepcją tych działań jest ochrona i rekultywacja terenów podmokłych przed skutkami zmiany klimatu. Zdrowe tereny podmokłe mogą z kolei pomóc w ochronie przed suszą i ekstremalnymi zdarzeniami, zapewniając ważny zasób do przystosowania się do zmiany klimatu.

• AXIS I – Poprawa stanu wiedzy na temat terenów podmokłych Attyki i skutków zmiany klimatu: Środek Ι-1: ciągłe wzbogacanie wiedzy na temat terenów podmokłych Attyki jako „wysp o wysokiej różnorodności biologicznej” oraz jako integralnych elementów (zielonej i niebieskiej infrastruktury) przestrzeni miejskiej i pozamiejskiej; Środek Ι-2: ocena i okresowa aktualizacja wskaźników klimatycznych dotyczących suszy/niedoboru wody i powodzi, wraz z modelami przewidywania klimatu, dla terytorium regionu Attyki, oraz badanie wpływu na różnorodność biologiczną; Środek I-3: Zapewnienie dostępu do danych i informacji na temat terenów podmokłych w Attyce i wskaźników klimatycznych oraz monitorowanie wdrażania strategii.
• AXIS II – Ochrona i odbudowa ekosystemów terenów podmokłych Attyki i ich usług oraz przystosowanie się do zmiany klimatu: Środek ΙΙ-1: wytyczają tereny podmokłe i wyznaczają obszary chronione; Środek ΙΙ-2: Chronić, strzec, konserwować i przywracać; Środek III-3: Ochrona i zrównoważone gospodarowanie terenami podmokłymi sieci Natura 2000.
• AXIS III – Zrównoważone wykorzystanie zasobów wodnych: Środek ΙΙΙ-1: Zapobieganie zanieczyszczeniom przemysłowym i ich ograniczanie.
• AXIS IV - Przepisy dotyczące użytkowania gruntów: Środek ΙV-1: Promowanie koncepcji miasta zwartego i niezanieczyszczającego.
• AXIS V - Informacja, świadomość i ekoturystyka: Środek V-1: Wzmocnienie publicznych programów informacyjnych i uświadamiających dotyczących terenów podmokłych w Attyce i przystosowania się do zmiany klimatu; Środek V-2: edukacja na rzecz terenów podmokłych i przystosowania się do zmiany klimatu; Środek V-3: Podkreśl bogactwo terenów podmokłych w Attyce, popraw możliwości rekreacji i ekoturystyki.
• Oś VI – Poprawa zdolności adaptacyjnych w odniesieniu do ochrony terenów podmokłych i zarządzania nimi: Środek VI-1: Wzmocnienie administracji publicznej i samorządu lokalnego w procesie decyzyjnym oraz we wdrażaniu polityk, środków i przepisów dotyczących terenów podmokłych.
• AXIS VII - Integracja ochrony terenów podmokłych w przedsiębiorstwach: Środek VIΙ-1: Promowanie innowacji i przedsiębiorczości w zakresie ochrony terenów podmokłych, zachęcanie przedsiębiorstw do przyjmowania praktyk i działań korzystnych dla ochrony terenów podmokłych oraz unikanie praktyk i działań, które mają negatywny wpływ na tereny podmokłe.

W okresie od września 2015 r. do kwietnia 2017 r. poczyniono pewne postępy w realizacji planu działania (środek I-I planu działania dotyczącego terenów podmokłych w Attyce) w ramach projektu „Poprawa wiedzy i zwiększenie świadomości na temat odbudowy terenów podmokłych w regionie Attyki”, finansowanego z programu EOG i funduszy norweskich na rzecz zintegrowanego zarządzania zasobami wód morskich i śródlądowych. Oczekuje się, że projekt zwiększy wiedzę i świadomość na temat terenów podmokłych Attyki jako ekosystemów związanych z wodą, które borykają się z poważnymi problemami środowiskowymi i utratą różnorodności biologicznej.

Głównymi rezultatami projektu były poprawa dostępu do informacji środowiskowych niezbędnych do ochrony i odtwarzania terenów podmokłych oraz zwiększenie wiedzy i świadomości na temat wartości terenów podmokłych dla przystosowania się do zmiany klimatu. W szczególności przygotowano dokumentację naukową na potrzeby identyfikacji i wyznaczenia 50 terenów podmokłych, której towarzyszyła analiza różnorodności biologicznej, głównych zagrożeń i propozycji rekultywacji.

Informacje o terenach podmokłych były przechowywane w ogólnodostępnej internetowej bazie danych. Opracowano platformę web-GIS, aby pokazać różne dane przestrzenne, a atlas internetowy wyświetla obrazy i historie terenów podmokłych Attyki, opisując ich wartość środowiskową i obowiązujące środki ochrony.

W przypadku czterech jednolitych części wód przygotowano szczegółową ocenę jakości wody, stanu ochrony terenów podmokłych i potrzeb w zakresie gospodarki wodnej: Vourkari (przybrzeżne tereny podmokłe w gminie Megara) i jezioro Koumoundourou (w gminie Aspropyrgos) w regionie Attyki Zachodniej, ujście strumienia Pikrodafni (w południowych Atenach) i Park Narodowy Schinias (przybrzeżne tereny podmokłe stanowiące część unijnej sieci Natura 2000) we wschodnim regionie Attyki.

Ponadto opracowano badanie w ramach projektu SWOS w ramach programu „Horyzont 2020” (Hatziiordanou i in. 2019). Ujawniła ona potencjał terenów podmokłych jako kluczowych elementów krajobrazu (tj. kamieni milowych), które mogą poprawić łączność i odporność na zmianę klimatu sieci Natura 2000 regionu Attyka. Wyniki badań mogłyby pomóc w nadaniu priorytetu ochronie i odbudowie w kontekście zapotrzebowania na spójną sieć Natura 2000 w ramach polityki UE w zakresie różnorodności biologicznej oraz w osiągnięciu zerowej utraty netto.

W ramach działań mających na celu wdrożenie środka II-1 planu działania dotyczącego terenów podmokłych w Attyce, zgodnie z charakterystyką środowiskową, tereny podmokłe Vourkari zostały zaprojektowane jako „park regionalny” dekretem prezydenckim w marcu 2017 r. Ponadto ukończono oficjalne wyznaczanie granic 15 terenów podmokłych i włączono je do ustawodawstwa krajowego (ustawa nr 4559 z sierpnia 2018 r.) o łącznej powierzchni ponad 460 ha. Prawo zakazuje wszelkich pozwoleń na budowę i wszelkiej działalności, która pogarsza stan ekologiczny terenów podmokłych, w tym odprowadzania wody. Wspiera to ochronę terenów podmokłych przed połączonymi skutkami zmiany klimatu i działalności człowieka.

Ponadto zorganizowano inicjatywy podnoszące świadomość ekologiczną i wydarzenia szkoleniowe w celu stworzenia przestrzeni współpracy, w której różne zainteresowane strony przyczyniają się do lepszego zarządzania terenami podmokłymi w przyszłości zdominowanej przez zmianę klimatu (zob. sekcja dotycząca zaangażowania zainteresowanych stron).

Od początku projektu OrientGate region Attyka angażował szerokie grono zainteresowanych stron i realizował szereg działań mających na celu zwiększenie świadomości na temat wartości terenów podmokłych, również w kontekście zmiany klimatu, za pośrednictwem mediów, warsztatów, seminariów szkoleniowych i spotkań informacyjnych. W związku z tym strategia i plan przystosowania się do zmiany klimatu na terenach podmokłych były realizowane w ramach szeroko zakrojonego procesu partycypacyjnego. Władze regionalne Attyki kierowały całym procesem i opracowały mapę drogową w celu promowania realizacji działań przewidzianych w planie, podczas gdy greckie centrum ds. terenów podmokłych Biotope zapewniło wsparcie naukowe. Współpraca rozszerzyła się na centralne, regionalne i lokalne służby i władze, agencje badawcze, organizacje ekologiczne i obywateli. Chociaż uczestniczyli w niewielkim stopniu, przekazywali swoją wiedzę, doświadczenie i praktyki w ramach procesu adaptacji.

Jeżeli chodzi o faktyczną realizację planu działania, właściwymi organami są rząd centralny odpowiedzialny za kwestie związane z prawodawstwem oraz administracja lokalna (region Attyka i jego gminy) odpowiedzialna za realizację interwencji. W przypadku niektórych terenów podmokłych Attyki, które są scharakteryzowane jako obszary Natura 2000, organem odpowiedzialnym za realizację planu działania jest również organ zarządzający Parkiem Narodowym Schinias Marathon, Hymettus i Attyką Południowo-Wschodnią.

Pod koniec 2014 r. odbyło się seminarium szkoleniowe pt. „Strategia adaptacji dla obszarów wodno-błotnych Attyki: ocena wskaźnika podatności na zagrożenia terenów podmokłych” oraz odbyło się otwarte wydarzenie upowszechniające. Podczas seminarium około 30 uczestników ze służb publicznych regionu Attyka, organizacji pozarządowych, instytutów badawczych i uczestników z innych krajów (Serbii i Rumunii) wzięło udział w praktycznym szkoleniu na temat metodologii oceny wskaźnika podatności terenów podmokłych. Podczas wydarzenia upowszechniającego około 80 uczestników otrzymało informacje na temat spodziewanego wzrostu podatności terenów podmokłych Attyki na suszę oraz na temat planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu. Uczestnicy pochodzili z władz lokalnych i krajowych, organizacji pozarządowych, instytucji badawczych i zainteresowanych stron z innych sektorów, takich jak archeolodzy.

W 2015 r. region Attyka przeprowadził wydarzenie satelitarne w ramach Zielonego Tygodnia 2015 „Zwiększenie wsparcia na rzecz odbudowy terenów podmokłych Brexizy w regionie Attyka w Grecji”. Podczas tego wydarzenia prawie 90 odwiedzających doświadczyło bioróżnorodności terenów podmokłych Brexiza i ważnego stanowiska archeologicznego rzymskiej wielkiej świątyni egipskich bogów. Wydarzenie to zapoczątkowało dialog na temat odbudowy terenów podmokłych Brexiza i ochrony różnorodności biologicznej oraz na temat realizacji planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu dla regionu Attyki.

Wszystkie te wydarzenia zostały zorganizowane przez region Attyka i naukowo wspierane przez greckie Biotope Wetland Centre. Uczestnicy byli bardzo zmotywowani i wykazali duże zainteresowanie zwiększeniem swojej wiedzy i zdolności, aby stać się w stanie podjąć działania na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu i ochrony terenów podmokłych.

Region Attyki był również jednym z głównych promotorów projektu finansowanego w ramach dotacji EOG i Norwegii (Poprawa wiedzy i zwiększenie świadomości na temat odbudowy terenów podmokłych w regionie Attyki). Rząd regionalny współpracował z innymi partnerami, takimi jak Muzeum Historii Naturalnej Goulandris - Greek Biotope / Wetland Centre, Organem Zarządzającym Parku Narodowego Schinias Marathon, a także partnerem-darczyńcą (Norweski Instytut Badań nad Biogospodarką -NIBIO). Zorganizowano kilka wydarzeń publicznych w celu zademonstrowania ustaleń i wyników projektu.

Inne działania z udziałem zainteresowanych stron przeprowadzono w celu przygotowania regionalnego planu przystosowania się do zmiany klimatu (RePACC) w Attyce, w którym oceniono podatność na zagrożenia i przeanalizowano zmianę klimatu w kilku sektorach (rolnictwo, rybołówstwo, leśnictwo, zasoby wodne itp.). Podczas wideokonferencji w lipcu 2020 r. skupiono się w szczególności na sektorze różnorodności biologicznej, w tym na terenach podmokłych Attyki, z udziałem głównych zainteresowanych stron z administracji publicznej i naukowców, którzy pracowali w tym obszarze. RePACC przedsiębiorstwa Attica i jego strategiczna ocena oddziaływania na środowisko zostały poddane konsultacjom publicznym i zatwierdzone przez władze.  RePACC uzyskało ostateczne zatwierdzenie przez Radę Regionalną Attyki w grudniu 2022 r.

Czynniki, które miały decydujące znaczenie dla pomyślnego opracowania strategii i planu w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, opierały się głównie na dużym zaangażowaniu regionalnych podmiotów zarządzających. Koordynatorem strategii i planu była Dyrekcja ds. Środowiska Regionu Attyka. Ten organ regionalny ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za przygotowanie wytycznych polityki ochrony środowiska na szczeblu regionalnym, koncentrujących się na zachowaniu i ochronie ekosystemów terenów podmokłych, również w kontekście zmiany klimatu.

Opracowanie strategii i planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu na terenach podmokłych odbywało się w ramach procesu partycypacyjnego. Zaangażowanie i ścisła współpraca z różnymi zainteresowanymi stronami miały miejsce na wczesnym etapie: służby centralne, regionalne i lokalne, inne organy, agencje badawcze, organizacje ekologiczne i zainteresowani obywatele. Zostali oni zachęceni do podjęcia działań w formie wywiadów, spotkań informacyjnych, warsztatów i seminariów szkoleniowych. Wymieniano się doświadczeniami; odnotowano niedociągnięcia i dobre/złe praktyki w zakresie zarządzania bogactwem różnorodności biologicznej terenów podmokłych Attyki i jego ochrony; oraz propagowano wartość ochrony terenów podmokłych i potrzebę przystosowania się do zmiany klimatu.

Finansowanie UE (pochodzące z programu współpracy transnarodowej na lata 2007–2013 dla Europy Południowo-Wschodniej w ramach projektu Orientgate oraz z dotacji EOG i Norwegii) miało decydujące znaczenie dla przygotowania strategii adaptacyjnej i planu działania dla regionu Attyki, a także dla jej stopniowej realizacji w kolejnych latach.

O powodzeniu planu działania dotyczącego terenów podmokłych w Attyce świadczy fakt, że został on wykorzystany jako dokument odniesienia dla nowego regionalnego okresu programowania w regionie Attyki. W rezultacie konkretne środki zostały włączone do Attica RePACC oraz do regionalnego programu operacyjnego regionu Attyka na lata 2021–2027.

Wszystkie regiony Grecji zostały wezwane do przygotowania swojego RePACC, niektóre z nich obejmują środki na rzecz ochrony terenów podmokłych. Dlatego doświadczenia Attyki mają duży potencjał do powielenia.

Kolejnym czynnikiem sukcesu jest ewolucja przepisów krajowych – ustawa nr 4559 (sierpień 2018 r.) obejmuje łączną powierzchnię ponad 460 ha. Prawo to zakazuje wszelkich pozwoleń na budowę, drenażu lub innych działań, które mogą pogorszyć stan ekologiczny terenów podmokłych.

Podczas opracowywania strategii i planu przystosowania się do zmiany klimatu nie wystąpiły żadne istotne czynniki utrudniające. Oczekuje się jednak, że realizacja planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu na terenach podmokłych napotka szereg barier. Dotyczą one dostępności funduszy, zdolności operacyjnej zaangażowanych służb i organów do podjęcia proponowanych środków dostosowawczych, regulacji użytkowania gruntów w celu ochrony i rekultywacji terenów podmokłych. Środki, które wymagają zmian instytucjonalnych lub przepisów regulacyjnych, mogą zostać wdrożone z dalszym opóźnieniem.

Oczekuje się, że wdrożenie planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu złagodzi wpływ połączonych skutków interwencji antropogenicznych i zmiany klimatu na tereny podmokłe Attyki. Oczekuje się również, że lepsza ochrona terenów podmokłych poprawi ich funkcje ekosystemowe, takie jak: ochrona wybrzeży poprzez ograniczenie wpływu fal i prądów; (ii) poprawa jakości wody poprzez odławianie osadów, składników odżywczych i substancji toksycznych; (iii) wspieranie działalności gospodarczej w zależności od zasobów terenów podmokłych. Inne pozytywne wyniki wynikające z realizacji planu działania obejmują: poprawa wiedzy na temat zmiany klimatu i jej wpływu na gatunki, siedliska i funkcje ekosystemów podmokłych; zwiększanie świadomości ekologicznej i rozwój ośrodków informacyjnych.

Opracowanie i wdrożenie strategii i planu działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu dla regionu Attyki przyczynia się również do koordynacji międzyagencyjnej i regionalnej, współpracy międzysektorowej i zdolności instytucjonalnych w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu.

Opracowanie strategii przystosowania się do zmiany klimatu i planu działania na rzecz terenów podmokłych w Attyce było współfinansowane z projektu OrientGate i funduszy krajowych na łączną kwotę 150 000 EUR. Kwota ta obejmowała koszty podróży i rozpowszechniania informacji.

Następujący projekt „Poprawa wiedzy i zwiększenie świadomości na temat odbudowy terenów podmokłych w regionie Attyki” był współfinansowany w 85 % z dotacji EOG i Norwegii oraz w 15 % z funduszy krajowych (grecki program inwestycji publicznych), a jego całkowity budżet wyniósł około 398 887 EUR.

W ramach wyżej wymienionego projektu opracowano m.in. mapę drogową (2017 r.) dotyczącą realizacji działań horyzontalnych na obszarach wodno-błotnych Attyki, a także środki dotyczące 4 jednolitych części wód. Te jednolite części wód to tereny podmokłe Vourkari (od 2017 r. są one scharakteryzowane jako park regionalny), jezioro Koumoundourou, ujście strumienia Pikrodafni i Park Narodowy Scinias. Zgodnie z wstępnymi szacunkami zawartymi w niniejszej mapie drogowej koszt realizacji tych działań/środków wyniósł prawie 10 mln EUR.

W planie działania dotyczącym terenów podmokłych w Attyce zintegrowano środki i działania priorytetowe przewidziane w obowiązującym prawodawstwie i wchodzące w zakres istniejących krajowych ram strategicznych, politycznych i programowych, w tym:

• Krajowy plan operacyjny na rzecz środowiska (2014–2020), który obejmuje cele i działania priorytetowe w zakresie: sektor gospodarki wodnej i wdrażanie planów gospodarki wodnej; ochrona przyrody i różnorodności biologicznej poprzez lepsze zarządzanie obszarami sieci Natura 2000 UE; promowanie usług ekosystemowych i zielonej infrastruktury na potrzeby przystosowania się do zmiany klimatu w oparciu o rozwiązania naturalne oraz zarządzania ryzykiem powodziowym.
• Krajowa strategia i program działania w zakresie różnorodności biologicznej, które podkreślają potrzebę ochrony terenów podmokłych i przystosowania się do zmiany klimatu oraz obejmują priorytety takie jak wytyczenie granic, odbudowa, badania nad wpływem zmiany klimatu na różnorodność biologiczną i ekosystemy oraz promowanie „wysp o wysokiej różnorodności biologicznej” w środowiskach miejskich jako zielonej infrastruktury.
• Prawo krajowe dotyczące różnorodności biologicznej, a w szczególności artykuły dotyczące wyznaczania terenów podmokłych jako obszarów chronionych.
• Główny plan Ateny/Attyki na 2021 r., w którym wymieniono tereny podmokłe Attyki (w tym jeziora, rzeki, strumienie i ich ujścia, źródła, laguny i przybrzeżne bagna) oraz uwzględniono działania na rzecz ich ochrony prawnej i promowania jako zielonej infrastruktury.
• Plan gospodarowania wodami w dorzeczu – okręg wodny Attyka (w kontekście wdrażania ramowej dyrektywy wodnej), który obejmuje szczególny środek na rzecz odbudowy i promowania terenów podmokłych Attyki.

Niedawno dwa konkretne środki przewidziane w planie działania na rzecz terenów podmokłych w Attyce włączono do regionalnego planu przystosowania się do zmiany klimatu w Attyce (RePACC, zatwierdzonego 14 grudnia 2022 r.) oraz do programu operacyjnego regionu Attyka na lata 2021–2027 (cel strategiczny nr 2 „Bardziej ekologiczne przejście na gospodarkę bezemisyjną”). RePACC ma być poddawany przeglądowi co 5 lat.

Gminy regionu Attyka są mobilizowane do podejmowania działań adaptacyjnych w kontekście lokalnych planów operacyjnych.

Strategia i plan działania zostały sformułowane podczas projektu OrientGate: 2012-2014. Pierwszy etap wdrażania planu działania dotyczącego terenów podmokłych w Attyce trwał pięć lat (2015–2020). Bieżący etap realizacji Planu odbywa się w nowych ramach polityki regionu Attyki, w ramach RePACC i Programu Operacyjnego Regionu Attyki na lata 2021–2027. Nowy RePACC jest uważany za kolejny etap planu działania. Zintegrowano w nim trzy działania bezpośrednio związane z obszarami wodno-błotnymi Attyki, których horyzont wdrażania obejmuje okres do 2018 r.

Pierwotna strategia i plan działania, sformułowane w ramach projektu Orientgate, trwały około sześciu lat (2014-2020). RePACC trwa 5 lat (2022–2027), po czym oczekuje się, że zostanie poddany przeglądowi. Środki wdrożone w celu ochrony terenów podmokłych mają nieokreślony czas trwania.

Eleni Fitoka
Greek Biotope Wetland Centre (EKBY)
14th kilometre Thessaloniki
Mihaniona, 57001 Thermi, Thessaloniki, Greece
Tel.: (30-231) 0473432
Email: helenf@ekby.gr

Antigoni Gkoufa
Attica Region
Polytechneiou 4, Athens, 104 33, Greece
Tel.: (30-231) 2101-133,-136
Email: antigoni.gkoufa@patt.gov.gr 

Plan działania dotyczący terenów podmokłych w Attyce

Hatziiordanou L, Fitoka E, Hadjicharalampous E, Votsi N, Palaskas D, Malak D (2019) Wskaźniki mapowania i oceny stanu ekosystemu oraz utrzymania siedlisk usług ekosystemowych na potrzeby unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r. Jeden ekosystem 4: e32704. https://doi.org/10.3897/oneeco.4.e32704