Choroby przenoszone przez wektory

Obserwowane efekty

Ciepłe temperatury pozwoliły wielu nosicielom chorób rozszerzyć ich dystrybucję na północ i na wyższe wysokości w Europie. Lokalnie przenoszone ogniska dengi, chikungunya, gorączki Zachodniego Nilu, a nawet malarii wystąpiły w południowej i południowo-wschodniej Europie w ostatnich latach (głównie od 2010 r.). Do wystąpienia tych ognisk przyczyniła się lepsza przydatność czynników chorobotwórczych pod względem klimatu.

Denga prowadzi głównie do choroby gorączkowej, ale ciężkie formy obejmują gorączkę krwotoczną i śmierć. Lokalnie przenoszone przypadki dengi w Europie kontynentalnej, gdzie występuje A. albopictus, nadal występują z większą częstotliwością. Do 2010 roku Europa była wolna od autochtonicznego przenoszenia dengi od wybuchu epidemii 1927/28 w Grecji 82 lata wcześniej. Pierwsze doniesienia o lokalnych przypadkach zachorowań na dengę w ostatnim czasie pojawiły się w Chorwacji i Francji w 2010 r. Od tego czasu sporadyczne ogniska choroby wystąpiły w latach 2013, 2014, 2015, 2018, 2019 i 2020 we Francji, Hiszpanii i Włoszech. Jedną z hipotez dotyczących tego, dlaczego częstotliwość występowania tych ognisk wydaje się rosnąć, jest to, że zmiany klimatu w południowej Europie poprawiły przydatność klimatyczną A. albopictus. Chociaż średnia przydatność do dengi pozostała niska w Europie, rok 2018 był najbardziej odpowiednim rokiem dla obu gatunków-wektorów w tym regionie, ze zmianą w stosunku do poziomu wyjściowego z lat 50. wynoszącą 25 % dla A. aegypti i 60 % dla A. albopictus. Rosnące tendencje można zaobserwować we wszystkich krajach UE.

Climate Suitability for the transmission of Dengue – Change in the vectorial capacity for the transmission of dengue from a 1950-1959 baseline, by vector [Zmiana zdolności wektorowej do transmisji dengi z linii podstawowej 1950–1959, według wektora].
_{Źródło: Watts, N. i in., 2021 r.
Uwaga: Dane odnoszą się do europejskiego regionu WHO}

Kleszczowe zapalenie mózgu (TBE) i borelioza (choroba z Lyme) to dwie najważniejsze choroby przenoszone przez kleszcze w Europie, które są przenoszone głównie przez Ixodes ricinus. Kilka krajów europejskich poinformowało, że Ixodes ricinus migrował na północ i na wyższe wysokości. Zgłaszana częstość występowania boreliozy wynosi około 65 000 przypadków rocznie w UE. W ciągu ostatnich 30 lat średnia roczna sprawozdawczość w zakresie przypadków TBE wzrosła o około 400 % na europejskich obszarach endemicznych, chociaż prawie na pewno jest to wynikiem bardziej solidnych metod wykrywania i diagnostyki. Wysoka częstość występowania obu chorób jest skorelowana z łagodnymi zimami i ciepłymi, wilgotnymi latami.

Przewidywane efekty

Przewiduje się, że ocieplenie klimatu rozszerzy obszar odpowiedni do przenoszenia chorób przenoszonych przez wektory w Europie, głównie na północ. Szczegółowe analizy zakażeń wirusem Zachodniego Nilu, dengi i chikungunya sugerują, że ekspansja nastąpiłaby głównie na obrzeżach obecnych regionów transmisji. Jednak w scenariuszu wysokich emisji w XXI^wieku duża część południowej Europy może zostać zaatakowana przez Aedes aegypti, które przenoszą dengę.

Reakcje polityczne

Poprawa publicznych usług zdrowotnych może przeciwdziałać ekspansji wektorów chorób, takich jak wektory komarów Aedes, w perspektywie krótko- i średnioterminowej, ale zmiana klimatu sprawi, że takie wysiłki staną się coraz trudniejsze i bardziej kosztowne. Obecność skutecznych systemów opieki zdrowotnej i zmiany w użytkowaniu gruntów powinny być wystarczające, aby zapobiec przywróceniu malarii w Europie pomimo rosnącej adekwatności klimatycznej.