Επιχειρήσεις και Βιομηχανία

Βασικά μηνύματα

• Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δύο βασικούς τύπους κινδύνων που σχετίζονται με το κλίμα: άμεσους φυσικούς κινδύνους και κινδύνους μετάβασης που προκύπτουν από την αντίδραση της κοινωνίας στην κλιματική αλλαγή.

• Εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι χώρες του Νότου είναι πιθανό να αναφέρουν υψηλότερους φυσικούς κινδύνους για τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων από ό,τι άλλες περιοχές. Ακολουθούν οι επιχειρήσεις στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, οι οποίες αναφέρουν μεγαλύτερη ευπάθεια στους φυσικούς κλιματικούς κινδύνους από ό,τι οι επιχειρήσεις στη Δυτική και Βόρεια Ευρώπη. Οι κίνδυνοι μετάβασης είναι λιγότερο προφανείς, καθώς εξαρτώνται από τις παγκόσμιες δεσμεύσεις για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.

• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από κοινού με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, δρομολόγησε το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη. Στόχος του σχεδίου είναι η κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης και τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Ένα μέρος αυτού του σχεδίου είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων, το οποίο αντιμετωπίζει επίσης το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής.

Επιπτώσεις, τρωτά σημεία και κίνδυνοι

Οι φυσικοί κίνδυνοι προκύπτουν από την έκθεση σε οξέα συμβάντα ή χρόνιο μετασχηματισμό. Η κλιματική αλλαγή μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στα κτίρια, την παραγωγή, τις αλυσίδες εφοδιασμού, τη διανομή και τη ζήτηση των καταναλωτών με διάφορους τρόπους. Η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε συχνότερα και σοβαρότερα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως ακραία ζέστη, πλημμύρες και ξηρασίες. Αυτά τα γεγονότα μπορούν να μειώσουν την παραγωγικότητα λόγω των επιπτώσεων θερμότητας στους εργαζομένους, το εσωτερικό και υπαίθριο περιβάλλον.

Ακραίες καιρικές συνθήκες όπως ξηρασίες, καύσωνες, δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες και μεγάλες καταιγίδες οδήγησαν σε αιχμές στις τιμές των βασικών προϊόντων, καθυστέρησαν τις αποστολές αυτοκινήτων και ηλεκτρονικών ειδών και οδήγησαν σε ελλείψεις ημιαγωγών. Επιπλέον, η ΕΕ αντιμετωπίζει σοβαρές απειλές από τις διαταραχές της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού λόγω παραγόντων όπως η ευπάθεια των εμπορικών εταίρων, η συγκέντρωση βασικών βιομηχανιών σε συγκεκριμένους τομείς, η ευαισθησία σημαντικών δικτύων μεταφορών και οι τρέχουσες επιχειρηματικές πρακτικές. Οι εσωτερικές κρίσεις, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι ανεπαρκείς αποφάσεις πολιτικής θα μπορούσαν να επιδεινώσουν αυτούς τους κινδύνους.

Οι μη κλιματικοί παράγοντες, όπως ο αυξανόμενος εθνικισμός και η επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, θα μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά την επισιτιστική κρίση. Εάν οι τάσεις αυτές συνεχιστούν, ενδέχεται να αυξήσουν την ευπάθεια της ΕΕ στους κινδύνους της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων.

Η ευρωπαϊκή εκτίμηση κλιματικών κινδύνων εντόπισε και αξιολόγησε διάφορους κλιματικούς κινδύνους που αφορούν τις επιχειρήσεις:

• κίνδυνος για τις αλυσίδες εφοδιασμού·
• κίνδυνος για τις υποδομές μεταφορών·
• κίνδυνοι για την υγεία των εργαζομένων κατά τη διάρκεια των κυμάτων καύσωνα.

Πλαίσιο πολιτικής

Το πλαίσιο πολιτικής για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή για τις επιχειρήσεις και τις βιομηχανίες στην ΕΕ θεσπίζεται πρωτίστως μέσω της στρατηγικής της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Η στρατηγική καθορίζει ένα πλαίσιο δράσης και προσδιορίζει μια σειρά μέτρων που πρέπει να ληφθούν τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο.

Ειδικότερα, η στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή τονίζει την ανάγκη προσαρμογής των επιχειρήσεων και των βιομηχανιών στην κλιματική αλλαγή, προκειμένου να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και ανθεκτικότητά τους. Αναγνωρίζει ότι οι επιχειρήσεις και οι βιομηχανίες θα επηρεαστούν από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Επιπλέον, η ΕΕ έχει εκδώσει διάφορους κανονισμούς και οδηγίες που απαιτούν από τις επιχειρήσεις και τις βιομηχανίες να λάβουν μέτρα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Για παράδειγμα, η οδηγία της ΕΕ για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών απαιτεί από ορισμένες μεγάλες εταιρείες να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιδόσεις τους, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων και των ευκαιριών τους όσον αφορά την κλιματική αλλαγή.

Η ταξινομία της ΕΕ είναι ένα σύστημα ταξινόμησης που καταρτίζει κατάλογο περιβαλλοντικά βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο βοηθώντας την ΕΕ να αυξήσει τις βιώσιμες επενδύσεις και να εφαρμόσει την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Η ταξινομία της ΕΕ θα παρέχει στις εταιρείες, τους επενδυτές και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής κατάλληλους ορισμούς για τους οποίους οι οικονομικές δραστηριότητες μπορούν να θεωρηθούν περιβαλλοντικά βιώσιμες, συμπεριλαμβανομένων των κριτηρίων που πρέπει να πληρούν οι οικονομικές δραστηριότητες για να συμβάλουν σημαντικά στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Με τον τρόπο αυτό, θα πρέπει να δημιουργήσει ασφάλεια για τους επενδυτές, να προστατεύσει τους ιδιώτες επενδυτές από την προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας, να βοηθήσει τις εταιρείες να καταστούν πιο φιλικές προς το κλίμα, να μετριάσει τον κατακερματισμό της αγοράς και να συμβάλει στη μετατόπιση των επενδύσεων εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαίες.

Για το συγκεκριμένο ζήτημα του χρηματοπιστωτικού τομέα, ανατρέξτε εδώ.

Βελτίωση της βάσης γνώσεων

Η ευρωπαϊκή εκτίμηση κλιματικών κινδύνων 2024 παρέχει ολοκληρωμένη αξιολόγηση των σημαντικών κλιματικών κινδύνων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σήμερα και στο μέλλον. Εντοπίζει 36 σημαντικούς κλιματικούς κινδύνους που απειλούν την ενεργειακή και επισιτιστική μας ασφάλεια, τα οικοσυστήματα, τις υποδομές, τους υδάτινους πόρους, τα χρηματοπιστωτικά συστήματα και την υγεία των ανθρώπων, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τον κίνδυνο για τους επιχειρηματικούς τομείς και τους τομείς των φαρμάκων.

Το έργο CERES, το οποίο σημαίνει «Κλιματική Αλλαγή και Ευρωπαϊκοί Υδάτινοι Πόροι», είναι ένα ερευνητικό έργο που αποσκοπεί στη βελτίωση της κατανόησης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην ευρωπαϊκή αλιεία και υδατοκαλλιέργεια και στην ανάπτυξη στρατηγικών προσαρμογής για αυτές τις βιομηχανίες. Το έργο περιλαμβάνει περιπτωσιολογικές μελέτες σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης και επικεντρώνεται στη βελτίωση της ανθεκτικότητας των κλάδων της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Επιπλέον, ο διάλογος για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή αποσκοπεί στον περιορισμό αυτού του χάσματος προστασίας του κλίματος—του χάσματος μεταξύ του ποσού που χάνεται και του ποσού που ασφαλίζεται— και στην εξεύρεση τρόπων για την τόνωση των επενδύσεων στην καλή προσαρμογή. Πρωταρχικό καθήκον του διαλόγου για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή είναι η ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των απωλειών που προκύπτουν από καταστροφές που σχετίζονται με το κλίμα και ο προσδιορισμός του τρόπου με τον οποίο ο ασφαλιστικός κλάδος μπορεί να συμβάλει περισσότερο στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, από δράσεις που αυξάνουν τη διείσδυση της ασφάλισης έναντι του κλιματικού κινδύνου για τη βιομηχανία και το σύνολο της κοινωνίας, έως τη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για περισσότερες επενδύσεις σε καλές λύσεις προσαρμογής.

Στήριξη των επενδύσεων και της χρηματοδότησης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από κοινού με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, δρομολόγησε το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη. Στόχος του σχεδίου είναι η κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης και τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Ένα μέρος αυτού του σχεδίου είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων.

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), ο Ευρωπαϊκός Κόμβος Επενδυτικών Συμβουλών και η Ευρωπαϊκή Πύλη Επενδυτικών Έργων δημιουργήθηκαν για την κινητοποίηση επενδύσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το ΕΤΣΕ θα πρέπει να στηρίζει έργα σύμφωνα με τους στόχους της Ένωσης για την ενέργεια, το κλίμα και την απόδοση που ορίζονται στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» και στο πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030, τα οποία αποσκοπούν στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Το ΕΤΣΕ αποσκοπεί στη στήριξη στρατηγικών επενδύσεων σε βασικούς τομείς, όπως οι υποδομές, η ενεργειακή απόδοση, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η έρευνα και η καινοτομία, και στην αύξηση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση για οντότητες με έως 3000 εργαζομένους, με ιδιαίτερη έμφαση στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και τις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης.

Το «Ταμείο για το Κλίμα και τις Υποδομές» είναι ένας νέος επιχειρηματικός τομέας στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤΕ). Το ΕΤΕ είναι θεσμικό όργανο της ΕΕ που ιδρύθηκε το 1994 για τη στήριξη των ΜΜΕ, παρέχοντάς τους πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Κύριος στόχος του ΕΤΕ είναι η προώθηση της οικονομικής μεγέθυνσης και της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης μέσω της στήριξης της ανάπτυξης και της μεγέθυνσης των ΜΜΕ, οι οποίες θεωρούνται η κινητήρια δύναμη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Για να επιτευχθεί αυτό, το ΕΤΕ παρέχει μια σειρά χρηματοπιστωτικών προϊόντων και υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων εγγυήσεων, επενδύσεων μετοχικού κεφαλαίου και άλλων μορφών χρηματοδότησης με επιμερισμό του κινδύνου. Ο μηχανισμός του ΕΤΕ αποτελείται επί του παρόντος από δύο πηγές χρηματοδότησης με συνολική επενδυτική ικανότητα 400-600 εκατ. EUR ετησίως έως το 2027. Περαιτέρω πηγές χρηματοδότησης είναι πιθανό να ακολουθήσουν στο εγγύς μέλλον. Οι επενδύσεις του Ταμείου για το Κλίμα και τις Υποδομές του ΕΤΕ επικεντρώνονται πρωτίστως στη δράση για το κλίμα και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

Στήριξη της εφαρμογής της προσαρμογής

• COSME, το πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
• Οι υπηρεσίες της ΕΕ για το κλίμα, οι οποίες παρέχουν υπηρεσίες που ωφελούν εκατομμύρια ανθρώπους και επιχειρήσεις.
• Το Oasis Hub είναι ένας ανεξάρτητος, παγκόσμιος φορέας συγκέντρωσης δεδομένων, εργαλείων και υπηρεσιών για καταστροφές, ακραία καιρικά φαινόμενα, κλιματική αλλαγή και περιβαλλοντικούς κινδύνους, καθώς και παροχής υπηρεσιών για τη βελτίωση των συνόλων δεδομένων, τη συγκέντρωση δεδομένων και την εμπορευματοποίηση. Αποσκοπεί στη δημιουργία μιας ανοικτής και διαφανούς πλατφόρμας δεδομένων που συμβάλλει στην παροχή πληροφοριών για το περιβάλλον, την κλιματική αλλαγή, τις καταστροφές και τους κινδύνους στη βιομηχανία και στον δημόσιο τομέα.

Η ΕΕ προσφέρει επίσης στις επιχειρήσεις ορισμένες υπηρεσίες στήριξης μέσω του δικτύου «Enterprise Europe Network» για την ανθεκτικότητα, με σκοπό την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ΜΜΕ στις μελλοντικές προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, και του προγράμματος Erasmus για νέους επιχειρηματίες.