Λειτουργία και κατασκευή σιδηροδρομικών υποδομών ανθεκτικών στην κλιματική αλλαγή

Οι σιδηροδρομικές μεταφορές είναι ένας ενεργειακά αποδοτικός τρόπος μεταφοράς με σχετικά χαμηλό περιβαλλοντικό αντίκτυπο και πιο συγκεκριμένα χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Το τελευταίο το καθιστά βασικό παράγοντα για την εφαρμογή μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής μεταφορών με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα στην Ευρώπη. Ωστόσο, το δυναμικό αυτό μπορεί να αξιοποιηθεί μόνο εάν οι σιδηρόδρομοι προσαρμοστούν ώστε να αντέχουν στις επιπτώσεις που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.

Ένα από τα πλέον κρίσιμα τρωτά σημεία του συστήματος σιδηροδρομικών μεταφορών είναι η χαμηλή ευελιξία τόσο των υποδομών όσο και των λειτουργιών σε περίπτωση διαταραχών. Το σύστημα σιδηροδρομικών μεταφορών εξαρτάται επίσης από άλλους τύπους υποδομών. Για παράδειγμα, οι διαταραχές στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργικότητα του συστήματος σιδηροδρομικών μεταφορών. Λόγω της μακράς διάρκειας ζωής της σιδηροδρομικής υποδομής, η οποία αναμένεται να λειτουργεί με πλήρη δυναμικότητα για περισσότερα από 50 έτη (και ακόμη περισσότερο, για ορισμένες εγκαταστάσεις), είναι σκόπιμο να ενσωματωθούν οι πτυχές της κλιματικής αλλαγής στη μακροπρόθεσμη διαδικασία σχεδιασμού, σχεδιασμού και διαχείρισης των σιδηροδρόμων. Επιπλέον, πολλοί σιδηρόδρομοι σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν στο παρελθόν με αναφορά σε ιστορικές κλιματικές συνθήκες που μπορεί να διαφέρουν από τις τρέχουσες και τις μελλοντικές συνθήκες, λόγω της κλιματικής αλλαγής. Το όραμα της έκθεσης για την προσαρμογή των σιδηροδρόμων (UIC, 2017) θεωρεί τη διαδικασία προσαρμογής των σιδηροδρόμων ως μέρος του σεναρίου ανάπτυξης της υφιστάμενης κατάστασης. Ως εκ τούτου, το κόστος προσαρμογής έχει οριακό μόνο αντίκτυπο στις οικονομικές επιδόσεις μιας σιδηροδρομικής εταιρείας. Οι κίνδυνοι της κλιματικής αλλαγής για τη σιδηροδρομική βιομηχανία έχουν περιγραφεί διεξοδικά από το έργο ARISCC (Προσαρμογή της σιδηροδρομικής υποδομής στην κλιματική αλλαγή), το οποίο υλοποιείται από την κοινοπραξία υπό την ηγεσία της UIC (Διεθνής Ένωση Σιδηροδρόμων). Τα αποτελέσματα της ARISCC περιλαμβάνουν χάρτες φυσικών κινδύνων και έγγραφο καθοδήγησης σχετικά με την ολοκληρωμένη διαχείριση των φυσικών κινδύνων στους σιδηροδρόμους.

Μια πιο πρόσφατη επανεξέταση (Haghighi et al., 2025) επιβεβαίωσε ότι οι κλιματικοί κίνδυνοι μπορούν να προκαλέσουν ευρύ φάσμα επιπτώσεων στους σιδηροδρόμους. Οι εν λόγω επιπτώσεις μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε δύο βασικούς τύπους, τις φυσικές και τις επιχειρησιακές επιπτώσεις. Οι φυσικές επιπτώσεις συνεπάγονται άμεσες ζημίες στη σιδηροδρομική υποδομή. Μπορούν να είναι δομικές (π.χ. ζημιές σε σιδηροτροχιές και στρωτήρες), γεωτεχνικές (π.χ. ζημιές σε υλικό έρματος και σε πλαγιές) και υδρολογικές (αποτυχία στα συστήματα αποστράγγισης, πλημμύρες). Οι επιχειρησιακές επιπτώσεις περιλαμβάνουν διαταραχές και καθυστερήσεις στην παροχή υπηρεσιών. Μια εκτενής βιβλιογραφία δείχνει ότι οι επιπτώσεις των κλιματικών κινδύνων στις σιδηροδρομικές υποδομές και τη λειτουργία αυξάνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Η ίδια μελέτη αποκάλυψε ότι τόσο τα ακραία καιρικά φαινόμενα (βαριές βροχοπτώσεις, ακραίοι άνεμοι, πλημμύρες και καταιγίδες) όσο και οι διαδικασίες αργής έναρξης (υψηλότερες μέσες θερμοκρασίες) συγκαταλέγονται στους πιο συχνά μελετημένους κλιματικούς κινδύνους. Οι πιο αναφερόμενες επιπτώσεις για τους σιδηροδρόμους είναι η θερμική καταπόνηση, ο λυγισμός των σιδηροδρόμων, οι πλημμυρισμένες τροχιές, οι κατολισθήσεις σε αναχώματα, η διακοπή των υπηρεσιών και οι αυξημένες απαιτήσεις συντήρησης.

Οι προσεγγίσεις προσαρμογής μπορούν να επιδιώξουν την αύξηση της ευρωστίας της σιδηροδρομικής υποδομής μειώνοντας την ευπάθεια των στοιχείων ενεργητικού στους κινδύνους και, ως εκ τούτου, επιτρέποντας τη λειτουργία και σε αντίξοες συνθήκες. Αυτό μπορεί να συνεπάγεται, για παράδειγμα, την αύξηση των ηλεκτρικών συστημάτων πάνω από τα προβλεπόμενα επίπεδα πλημμύρας. Η προσαρμογή μπορεί επίσης να αποσκοπεί στην παροχή πλεονασμού στο σύστημα, ώστε να καθίσταται δυνατή η συνέχεια των λειτουργιών σε περίπτωση βλάβης του συστήματος. Περιλαμβάνει τη δημιουργία πρόσθετων ή εναλλακτικών υπηρεσιών. Τέλος, η προσαρμογή μπορεί να περιλαμβάνει μέτρα που καθιστούν δυνατή την ταχεία ανάκαμψη για την ταχεία αποκατάσταση των υποδομών και των υπηρεσιών (Palin et al., 2021).

Η επιλογή του μέτρου προσαρμογής εξαρτάται από το τοπικό πλαίσιο, την έκθεση σε ιδιαίτερους κινδύνους, την παρουσία άλλων κινδύνων που δεν σχετίζονται με το κλίμα, τις επιθυμητές δαπάνες και τον επιθυμητό στόχο προσαρμογής και τη διάρκεια ζωής των υποδομών.

Η αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να προκαλέσει λυγισμό των σιδηροτροχιών, αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών βλάστησης, αυξανόμενη ανάγκη εγκατάστασης συστημάτων ψύξης και άλλων συστημάτων για την άνεση των επιβατών. Οι αντίστοιχες αποκρίσεις προσαρμογής θα πρέπει να συνδυάζουν τεχνικές λύσεις (π.χ. αυξημένη αντοχή των διακοπτών στη θερμότητα και το σύστημα ασφάλειας) με λύσεις που βασίζονται στη φύση (π.χ. φύτευση βλάστησης για την προστασία των διαδρομών από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία).  

Οι έντονες βροχοπτώσεις, οι καταιγίδες και οι άνεμοι μπορούν να μειώσουν τη σταθερότητα του εδάφους, να προκαλέσουν κατολισθήσεις, πτώσεις βράχων ή χιονοστιβάδες, επηρεάζοντας κυρίως ορεινές περιοχές. Πρέπει να εφαρμοστούν διαρθρωτικά μέτρα προστασίας, όπως αναχώματα και αναχώματα. Τα μέτρα αυτά μπορεί να έχουν πολλαπλά οφέλη, καθώς ενδέχεται να προστατεύουν επίσης οικισμούς ή άλλες υποδομές, όπως δρόμους ή δίκτυα ενεργειακού εφοδιασμού. Για να βελτιωθεί η ανθεκτικότητα των ιστών αλυσοειδούς στον άνεμο, η προσαρμογή μπορεί να περιλαμβάνει τη διατήρηση περιοχών κοντά σε τροχιές και αλυσοειδείς απαλλαγμένων από επικίνδυνα αντικείμενα. Οι λύσεις που βασίζονται στη φύση μπορούν να περιλαμβάνουν τη φύτευση βλάστησης για τη μείωση της διάβρωσης του εδάφους και την ενίσχυση των κλίσεων.

Η βλάστηση χρησιμοποιείται συχνά ως ζώνη ασφαλείας για τον θόρυβο και τη ρύπανση κατά μήκος των σιδηροδρομικών γραμμών, καθώς και για την προστασία της τροχιάς από την άμεση έκθεση στον ήλιο. Μπορούν να δημιουργηθούν πράσινοι σιδηροδρομικοί διάδρομοι παράλληλα με σιδηροδρομικές γραμμές για την προώθηση της μετακίνησης ειδών άγριας πανίδας. Για να αποφευχθούν λειτουργικές αστοχίες που προκαλούνται από δέντρα που πέφτουν πάνω από τις γραμμές ή από δασικές πυρκαγιές, η φύτευση και η συντήρηση της βλάστησης θα πρέπει να σχεδιάζονται προσεκτικά. Πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις τοπικές κλιματικές συνθήκες και τις προβλέψεις για την κλιματική αλλαγή. Για παράδειγμα, η χρήση φυτών με σχετικά υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία και χαμηλά επίπεδα πτητικών ελαίων μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη δασικών πυρκαγιών. Η επιλογή ειδών δένδρων για την αντοχή σε υψηλότερους ανέμους θα πρέπει να εξεταστεί σε περιοχές επιρρεπείς σε καταιγίδες (Blackwood et al., 2022).

Η εφαρμογή διαρθρωτικών μέτρων για ολόκληρο το σιδηροδρομικό σύστημα συχνά δεν είναι εφικτή τόσο για οικονομικούς λόγους όσο και για πτυχές της προστασίας της φύσης και του τοπίου. Ως εκ τούτου, υπάρχει μεγάλη ανάγκη για πρόσθετα (μη διαρθρωτικά) μέτρα μείωσης του κινδύνου, όπως η παροχή συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, ο αναπροσανατολισμός της κυκλοφορίας, τα εναλλακτικά χρονοδιαγράμματα, η έξυπνη αντικατάσταση των υπηρεσιών (π.χ. μεταφορές με λεωφορεία), η ενισχυμένη διασυνδεσιμότητα μεταξύ των διαφόρων τρόπων μεταφοράς (πολυτροπικότητα).  Επιπλέον, η παροχή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο στους επιβάτες είναι θεμελιώδους σημασίας. 

Η προσαρμογή των σιδηροδρομικών υποδομών αποτελεί επίσης μέρος των λύσεων για τη διασφάλιση της συνέχειας των αλυσίδων εφοδιασμού για τον επιχειρηματικό και τον βιομηχανικό τομέα. Οι κοινοί κίνδυνοι που απειλούν τη συνέχεια της αλυσίδας εφοδιασμού που σχετίζονται με τις μεταφορές περιλαμβάνουν καθυστερήσεις ή διακοπές βασικών υπηρεσιών μεταφορών που προκαλούνται από ακραία καιρικά φαινόμενα, λυγισμό των σιδηροδρόμων και ατυχήματα. Η διακοπή της αλυσίδας εφοδιασμού μπορεί τελικά να δημιουργήσει αυξημένο κόστος. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τον αγοραστή, τον προμηθευτή ή ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. Η διασφάλιση της ανθεκτικότητας των σιδηροδρόμων είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της συνδεσιμότητας των προορισμών στις τουριστικές περιφέρειες, συμβάλλοντας έτσι στην οικονομική ανάπτυξη του εν λόγω τομέα. 

Κανονικά, οι σιδηροδρομικές εταιρείες που εργάζονται σε εθνικό επίπεδο διαχειρίζονται την εφαρμογή μέτρων που αποσκοπούν στην αύξηση της ανθεκτικότητας των σιδηροδρομικών μεταφορών.  Οι φορείς αυτοί υποστηρίζονται από δημόσιες διοικήσεις που δραστηριοποιούνται σε περιφερειακό, εθνικό ή ακόμη και ευρωπαϊκό επίπεδο (π.χ. ΓΔ MOVE της Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Τα προγράμματα αυτά παρέχουν νομοθετική, διοικητική και οικονομική στήριξη για δραστηριότητες προσαρμογής. Οι εταιρείες που ειδικεύονται στον σχεδιασμό και την κατασκευή των μεταφορών εκτελούν την τεχνική εφαρμογή των μέτρων. . Όλα αυτά τα ενδιαφερόμενα μέρη υποστηρίζονται από ερευνητικά ιδρύματα και συμβουλευτικές υπηρεσίες που παρέχουν αξιολόγηση τρωτότητας, ιεράρχηση μέτρων, μελέτες σκοπιμότητας και ανάλυση κόστους-οφέλους. Οι φορείς που παρέχουν συστήματα πρόγνωσης καιρού και έγκαιρης προειδοποίησης (π.χ. UBIMET στην Αυστρία) είναι επίσης σημαντικοί ενδιαφερόμενοι φορείς που πρέπει να συμμετέχουν. Ορισμένες μελέτες αποκάλυψαν χαμηλό επίπεδο ευαισθητοποίησης των διαχειριστών σιδηροδρόμων και των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με ζητήματα κλιματικής αλλαγής, γεγονός που μπορεί να παρεμποδίσει την προσαρμογή.

Λόγω της μεγάλης διάρκειας ζωής της σιδηροδρομικής υποδομής, η εφαρμογή μέτρων προσαρμογής αποτελεί μέρος της συνολικής διαδικασίας ανάπτυξης και/ή εκσυγχρονισμού των σιδηροδρόμων. Γενικότερα, θα πρέπει να ενσωματωθεί σε μακροπρόθεσμες στρατηγικές μεταφορών, ενώ ο σιδηροδρομικός τομέας αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να διασφαλιστεί η διαθεσιμότητα των αναγκαίων χρηματοδοτικών πόρων. Εκτός από την έλλειψη κονδυλίων, άλλοι παράγοντες που μπορούν να παρεμποδίσουν την ανάπτυξη και την προσαρμογή των σιδηροδρόμων σχετίζονται με πιθανές συγκρούσεις με τους στόχους προστασίας του περιβάλλοντος, κυρίως σε σχέση με τον κατακερματισμό του τοπίου, και πιθανές συγκρούσεις με τις τοπικές κοινότητες που ανησυχούν για την αυξημένη ηχορύπανση και την κατάληψη γης.

Τα πλέον επωφελή μέτρα προσαρμογής είναι εκείνα που παρέχουν συνέργειες με άλλα μέτρα που οδηγούν σε πρόσθετα οφέλη, για παράδειγμα, συμβάλλοντας στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, προωθώντας τη βιώσιμη ανάπτυξη και βελτιώνοντας την προστασία της βιοποικιλότητας. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν λύσεις που βασίζονται στη φύση για την προσαρμογή του σιδηροδρομικού συστήματος με διάφορους τρόπους. Ορισμένα δέντρα αντέχουν σε υψηλότερες ταχύτητες ανέμου από άλλα, μικρά υδάτινα ρεύματα θα μπορούσαν να ρυθμίσουν τα υψηλά επίπεδα νερού καλύτερα από τα τεχνητά συστήματα αποστράγγισης και η επιλογή κατάλληλης βλάστησης κοντά στον σιδηροδρομικό διάδρομο θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο πυρκαγιών.

Τα μέτρα που οδηγούν σε δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, εκτός εάν απαιτείται από τους κανονισμούς ασφαλείας. Για παράδειγμα, η αύξηση της χρήσης συστημάτων κλιματισμού για την ψύξη εσωτερικών χώρων θα πρέπει να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο, ώστε να περιοριστεί η παραγωγή στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Τα μέτρα για τη μείωση της ευπάθειας στην πτώση δέντρων με τη δημιουργία ευρύτερων σιδηροδρομικών διαδρόμων μπορεί να είναι αντιπαραγωγικά για ορισμένους άλλους στόχους. Ένας ευρύτερος διάδρομος μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερες διαφορές θερμοκρασίας στη ζώνη τροχιάς. Αυτό μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση τους μελλοντικούς στόχους για τη μείωση της ευπάθειας σε πυρκαγιές ή λυγισμό των σιδηροδρόμων, εκτός εάν αντιμετωπιστούν τα προβλήματα αυτά.

Το κύριο όφελος των μέτρων προσαρμογής είναι η ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή σιδηροδρομική υποδομή και λειτουργία, η οποία διασφαλίζει τη συνδεσιμότητα του δικτύου μεταφορών με επιπτώσεις στην οικονομική ευημερία και ευζωία. Επιπλέον, τα βοηθητικά οφέλη των μέτρων προσαρμογής είναι η συμβολή στη βιώσιμη ανάπτυξη και στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής (η στροφή προς τις σιδηροδρομικές μεταφορές οδηγεί σε μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου). Επίσης, εκτός από τις περιβαλλοντικές συνέργειες και τα παράλληλα οφέλη των μέτρων προσαρμογής είναι επιθυμητά. Για παράδειγμα, τα μέτρα διαρθρωτικής προστασίας μπορούν, εκτός από την προστασία της σιδηροδρομικής γραμμής, να προστατεύσουν επίσης οικισμούς ή άλλες υποδομές, όπως δρόμους ή ενεργειακό εφοδιασμό. Από οικονομική άποψη, οι σιδηρόδρομοι αποτελούν βασικές υποδομές μεταφορών όχι μόνο για την κινητικότητα των κατοίκων και των τουριστών της ΕΕ, αλλά και για τη μεταφορά εμπορευμάτων εντός και μεταξύ των χωρών με βιώσιμο τρόπο. Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από τις σιδηροδρομικές μεταφορές αποτελούν μόνο ένα κλάσμα των εκπομπών από άλλες επιλογές εμπορευματικών μεταφορών (EEA, 2021). Ως εκ τούτου, οι δράσεις προσαρμογής που αποσκοπούν στη διατήρηση της μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης λειτουργικότητας του ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού δικτύου είναι ζωτικής σημασίας και για τη ζωτικότητα και τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού τομέα εμπορευματικών συναλλαγών και για τις βιομηχανίες που μεταφέρουν τα εμπορεύματά τους σιδηροδρομικώς.

Το κόστος ποικίλλει με συνέπεια ανάλογα με τα επιλεγμένα μέτρα, τον ειδικό σχεδιασμό τους, την κλίμακα εφαρμογής, τις ειδικές συνθήκες της τοποθεσίας στην οποία εφαρμόζονται τα μέτρα, τις κλιματικές προκλήσεις που αντιμετωπίζονται και πολλούς άλλους παράγοντες. Το οικονομικό κόστος περιλαμβάνει το κόστος των άμεσων επιπτώσεων στα περιουσιακά στοιχεία των υποδομών, το κόστος των καθυστερήσεων στις μεταφορές και των ακυρώσεων λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων, καθώς και το κόστος των δράσεων προσαρμογής. Αρκετές μελέτες ποσοτικοποιούν το οικονομικό κόστος της κλιματικής αλλαγής στους σιδηροδρόμους. Η σύγκριση αυτών των αποτελεσμάτων βρέθηκε αρκετά δύσκολη. Αυτό οφείλεται στη χρήση διαφορετικών κλιματικών μοντέλων, κλιματικών σεναρίων, μελλοντικών χρονικών περιόδων, μεθοδολογιών αξιολόγησης, γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής κ.λπ.

Επιπλέον, το ευρύτερο κοινωνικοοικονομικό κόστος της διαταραχής των μεταφορών σπανίως προσδιορίζεται ποσοτικά. Μπορεί να περιλαμβάνει μειωμένη ικανότητα μεταφοράς βασικών αγαθών και μειωμένη τουριστική ελκυστικότητα των προορισμών (Palin et al., 2021). Με την αύξηση των συμβάντων και των κινδύνων που σχετίζονται με το κλίμα, είναι εύλογο να αναμένεται αυξημένο κόστος για τη διατήρηση ενός ασφαλούς και εξυπηρετήσιμου δικτύου, την ανοικοδόμηση κατεστραμμένων ή κατεστραμμένων υποδομών και την κάλυψη της αυξημένης διαχείρισης των επιχειρήσεων (Οργανισμός Σιδηροδρόμων της ΕΕ, 2024).

Οι δαπάνες καλύπτονται κατά κύριο λόγο από τη σιδηροδρομική εταιρεία· Η συγχρηματοδότηση μπορεί να παρέχεται από τον δημόσιο προϋπολογισμό, τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά μέσα και άλλες πηγές. Οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο στη χρηματοδότηση μέτρων προσαρμογής των σιδηροδρομικών υποδομών και υπηρεσιών. Για παράδειγμα, η αυστριακή σιδηροδρομική εταιρεία ÖBB υιοθέτησε στρατηγική μείωσης των κινδύνων με βάση την προηγμένη παρακολούθηση των καιρικών συνθηκών και ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης (infra:wetter).Τηρείται από κοινού από την ÖBB και την ιδιωτική μετεωρολογική υπηρεσία UBIMET GmbH (βλ. την περιπτωσιολογική μελέτη Building rail transport resilience to Alpine hazards).

Οι διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές διέπονται από διάφορες διακυβερνητικές συμβάσεις και, εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από διάφορους κανονισμούς και οδηγίες της ΕΕ.

Σε επίπεδο ΕΕ, ένα σημαντικό έγγραφο πολιτικής, η Λευκή Βίβλος του 2011 (Χάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών), πρότεινε μια φιλόδοξη προσέγγιση για την αντιμετώπιση των ελλείψεων που εντοπίστηκαν όσον αφορά την κινητικότητα στην ΕΕ. Μεταξύ των διαφόρων δράσεων, αναγνώρισε επίσης την ανάγκη αντιμετώπισης των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής μέσω της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή για το σύνολο των υποδομών.

Από το 2020, η στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα, σε συνδυασμό με ένα σχέδιο δράσης 82 μέτρων, διέπει το μέλλον των μεταφορών της ΕΕ σύμφωνα με τη φιλοδοξία της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και τους στόχους της ψηφιακής στρατηγικής της ΕΕ. Η ανθεκτική κινητικότητα αποτελεί βασικό στόχο της στρατηγικής της ΕΕ για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα. Για τη διασφάλιση της συνέχειας των μεταφορών, οι δράσεις περιλαμβάνουν την κατάρτιση σχεδίου(-ων) έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα των μεταφορών, την αναβάθμιση (θωράκιση έναντι της κλιματικής αλλαγής) των υλικών και ψηφιακών υποδομών μεταφορών, τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των διαφόρων τρόπων μεταφοράς και την ενίσχυση του δικτύου ΔΕΔ-Μ. Βασικός στόχος πολιτικής της ΕΕ είναι η ενίσχυση της πολυτροπικότητας, η διασφάλιση καλύτερης ενοποίησης των τρόπων μεταφοράς και η καθιέρωση διαλειτουργικότητας σε όλα τα επίπεδα του συστήματος μεταφορών (Οργανισμός Σιδηροδρόμων της ΕΕ, 2024). Ο κανονισμός ΔΕΔ-Μ ορίζει ότι τα έργα «κοινού ενδιαφέροντος» πρέπει να επιδεικνύουν ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή. Ειδικότερα, απαιτεί από τους διαχειριστές υποδομής να αξιολογούν την ευπάθεια στην κλιματική αλλαγή (πλημμύρες, καύσωνες) και να εφαρμόζουν μέτρα προσαρμογής για την προστασία των δημόσιων επενδύσεων.

Ο τυπικός χρόνος που απαιτείται για την εφαρμογή των τεχνικών μέτρων είναι αρκετά έτη (περίπου 2-5 έτη). Ωστόσο, η εφαρμογή των επιχειρησιακών μέτρων πρέπει να είναι ταχεία και να αντιδρά άμεσα στις διαταραχές που προκαλούνται από ακραία φαινόμενα. Η παροχή μετεωρολογικών προβλέψεων και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης είναι συνεχής.

Η διάρκεια ζωής των τεχνικών μέτρων θα πρέπει να είναι σύμφωνη με τη διάρκεια ζωής της ίδιας της σιδηροδρομικής υποδομής, η οποία είναι αρκετές δεκαετίες.