Foraoiseacht

Foraoiseacht

Príomhtheachtaireachtaí

• Is éiceachórais chasta iad foraoisí agus bíonn tionchar ag an athrú aeráide orthu cibé an bhfuil sé ag athrú teochta, frasaíochta, tiúchan CO₂ san atmaisféar, minicíocht stoirmeacha nó dóiteáin foraoise. Tá athrú aeráide ag athrú ní amháin na coinníollacha do chrainn ach an chuid eile den éiceachóras freisin. D’fhéadfadh athruithe ar fhad séasúir agus ar theochtaí a bheith ina gcúis le lotnaidí agus galair ionracha a bheith ag tarlú níos mó agus le cur isteach ar shaolré roinnt mhaith speiceas foraoise dúchasach.
• Tá ról tábhachtach ag foraoisí inár ngeilleagar agus inár sochaí, rud a chruthaíonn poist, a sholáthraíonn bia, cógais, ábhair, uisce glan agus tuilleadh nach iad. Óstálann foraoisí bithéagsúlacht shaibhir, agus táimid ag brath ar a gcumas CO₂ a bhaint as an atmaisféar sa chomhrac i gcoinne an athraithe aeráide. Bíonn tionchar ag an athrú aeráide ar sholáthar na bhfeidhmeanna agus na seirbhísí sin, agus i mórán cásanna, tá sé faoi bhagairt ag an athrú aeráide trí bhásmhaireacht crann a mhéadú, fás fás fásra a laghdú, agus stoirmeacha níos déine agus dóiteáin níos minice a chruthú.
• Tá creat beartais cuimsitheach bunaithe ag an Aontas chun foraoisí atá athléimneach ó thaobh an athraithe aeráide de a chur chun cinn, ar foraoisí iad atá in ann an iliomad seirbhísí éiceachórais a iarrann an tsochaí a sholáthar. Is éard atá ann Straitéis an Aontais Eorpaigh maidir le hOiriúnú don Athrú Aeráide, Straitéis Bhithéagsúlachta an Aontais Eorpaigh go dtí 2030, Straitéis Foraoise nua an Aontais Eorpaigh go dtí 2030, agus Straitéis Ithreach an Aontais Eorpaigh go dtí 2030. Ina theannta sin, áirítear ann reachtaíocht amhail an Rialachán maidir le hÚsáid Talún, Athrú ar Úsáid Talún agus Foraoiseacht, Dlí an Aontais maidir le hAthchóiriú an Dúlra, Dlí an Aontais atá beartaithe maidir le Faireachán ar Fhoraoisí, agus Rialachán an Aontais atá beartaithe maidir le hábhar atáirgthe foraoise.

Tionchair agus leochaileachtaí

Tá thart ar 160 milliún heicteár (39 % de thalamh an Aontais) clúdaithe le foraoisí nó coillearnach eile (féach míniú ar fhoraoiseacht an Aontais). Is limistéar foraoise faoi chosaint é leath de líonra Natura 2000, lena gcumhdaítear 38 milliún heicteár.

Tá ráta an athraithe aeráide níos tapúla ná cumas na n-éiceachóras foraoise oiriúnú go nádúrtha. Tá minicíocht agus déine adhaimsire agus aeráide ag dul i méid, rud is cúis le teagmhais nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo, amhail dóiteáin foraoise sa Chiorcal Artach, triomaigh thromchúiseacha i réigiún na Meánmhara agus i Lár na hEorpa, ráigeanna de chiaróga coirte nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo i Lár agus in Oirthear na hEorpa, a mbíonn éifeachtaí tubaisteacha acu ar fhoraoisí na hEorpa. Mar thoradh air sin, déanfar difear d’inmharthanacht eacnamaíoch foraoisí, chomh maith le hacmhainneacht foraoisí seirbhísí comhshaoil a sholáthar amhail uisce agus aer glan, bia agus snáithín, baint CO2, stoc carbóin, rialú creimthe agus gnáthóg a sholáthar don bhithéagsúlacht foraoise. Tugtar le fios i staidéar a rinneadh le déanaí gur tháinig méadú faoi dhó ar ráta básmhaireachta cheannbhrat na gcrann san Eoraip ó dheireadh an 20ú haois, rud a dhéanann difear do choibhéis 1 % de limistéar foraoise 27 mBallstát an Aontais gach bliain.

Creat beartais

Is é is aidhm do Straitéis Foraoise nua an Aontais do 2030 foraoisí san Aontas Eorpach a chosaint agus a athbhunú. Is é is aidhm dó tacú le feidhmeanna socheacnamaíocha na bhforaoisí, limistéar foraoise an Aontais a chosaint agus a athbhunú chun an t-athrú aeráide a chomhrac agus cailliúint na bithéagsúlachta a aisiompú. Dírítear sa Straitéis ar an méid seo a leanas: faireachán éifeachtach a dhéanamh tríd an dlí atá beartaithe maidir le faireachán ar fhoraoisí, dreasachtaí airgeadais d’úinéirí foraoise chun feabhas a chur ar chainníocht agus ar cháilíocht fhoraoisí an Aontais, úsáid inbhuanaithe foraoisí a chur chun cinn, scileanna a fhorbairt agus daoine a chumhachtú chun bainistiú inbhuanaithe foraoisí a chleachtadh, foraoisí bithéagsúla a athfhoraoisiú agus a fhoraoisiú trí 3 bhilliún crann a chur faoi 2030. Tá an ceann deireanach mar chuid den ghealltanas chun an dúlra a chosaint agus a athbhunú mar aon le Dlí nua an Aontais maidir le hAthchóiriú an Dúlra a comhaontaíodh go déanach in 2023.

Mar chuid den Chomhaontú Glas don Eoraip, agus de Straitéis nua Bhithéagsúlachta an Aontais go dtí 2030, áirítear sa Straitéis nua Foraoiseachta bearta chun cosaint agus athbhunú foraoisí a neartú, bainistiú inbhuanaithe foraoisí a fheabhsú, agus feabhas a chur ar an bhfaireachán agus ar an bpleanáil dhíláraithe éifeachtach maidir le foraoisí san Aontas, lena gcuirtear a ról ilfheidhmeach chun cinn agus lena rannchuidítear le ceanglais oiriúnaithe.

Ina theannta sin, tá gealltanas ceangailteach ag Rialachán LULUCF maidir le hastaíochtaí a laghdú, chun cuntasaíocht a áirithiú ní hamháin ó fhoraoisí ach ó gach úsáid talún (lena n-áirítear bogaigh faoi 2026). Tacóidh sé sin le foraoiseoirí trí infheictheacht níos fearr maidir leis na tairbhí aeráide a bhaineann le táirgí adhmaid, ar féidir leo carbón a cheaptar ón atmaisféar a stóráil agus ionadú a dhéanamh ar ábhair atá dian ar astaíochtaí.

An bonn eolais a fheabhsú

An fhianaise a ndearnadh achoimre uirthi le déanaí i dtuarascáil AR6 WG II IPCC maidir leis an Athrú Aeráide 2022: Léiríonn Tionchair, Oiriúnú agus Leochaileacht go ndéanann cleachtais neamh-inbhuanaithe úsáide talún atá ag dul i méid dochar don bhithéagsúlacht agus do chumas na n-éiceachóras oiriúnú don athrú aeráide. Beidh an t-athrú aeráide réamh-mheasta mar aon le cleachtais neamh-inbhuanaithe maidir le bainistiú foraoisí ina gcúis le caillteanas agus díghrádú fhoraoisí an domhain. Tá na rioscaí do chailliúint na bithéagsúlachta idir measartha agus ard in éiceachórais foraoise. Áirítear ar an oiriúnú d’fhoraoisí caomhnú, cosaint, athchóiriú chomh maith le cleachtais inbhuanaithe maidir le bainistiú foraoisí. Meastar go bhfuil sé ríthábhachtach an bonn eolais a neartú chun foraoisí a bhainistiú ar bhealach inbhuanaithe leis na dúshláin bhreise a bhaineann leis an athrú aeráide. I dtuarascálacha speisialta eile ón bPainéal Idir-Rialtasach ar an AthrúAeráide (An tAthrú Aeráide agus Talamh) agus sa tuarascáil maidir le Téamh Domhanda 1.5 °C,léirítear tionchair thromchúiseacha do chineálacha éagsúla foraoisí agus déantar measúnú ar roghanna maidir le húsáid inbhuanaithe talún agus bainistiú foraoisí.

Is é an Córas Faisnéise Foraoise don Eoraip (FISE) an pointe iontrála aonair le haghaidh sonraí agus faisnéise chun tacú le beartais a bhaineann le foraoisí san Eoraip. Tá naisc, uirlisí agus acmhainní eile ann atá ábhartha chun feabhas a chur ar an mbonn eolais maidir le stádas agus sláinte foraoisí, agus chun athléimneacht foraoisí a fheabhsú, lena n-áirítear oiriúnú don athrú aeráide in earnáil na foraoiseachta. Leis an roinn maidir le hoiriúnú in earnáil na foraoiseachta de Climate-ADAPT, soláthraítear pointe iontrála chuig an eolas, na sonraí, na huirlisí agus an treoraíocht is ábhartha chun gníomhaíocht oiriúnúcháin a chur chun feidhme ar an láthair. Is tairseach agus acmhainn thábhachtach éForest Europe freisin maidir leis na próisis uile-Eorpacha le haghaidh idirphlé agus comhair, maidir le beartais foraoise san Eoraip lena n-áirítear faisnéis maidir le bainistiú inbhuanaithe foraoisí, maidir leis an tsaoráid uile-Eorpach um riosca dóiteáin, agus maidir le poist ghlasa agus oideachas foraoise. Tá a lán staitisticí foraoise uile-Eorpacha ar fáil in aghaidh na tíre ag EUROSTAT freisin.

Forbraíodh an feidhmchlár Forest Forward freisin chun úinéirí gnó agus foireann theicniúil a chur ar an eolas faoi thionchair an athraithe aeráide ar dháileadh speiceas a bhfuil luach ag baint leo ar thionscal na foraoiseachta. Úsáideann sé sonraí ó Sheirbhís Copernicus um an Athrú Aeráide (C3S) agus is féidir seirbhísí eile Copernicus a úsáid chun feidhmchláir atá dírithe ar fhoraoisí a fhorbairt chun bainistíocht foraoisí agus gníomhaíochtaí eacnamaíocha gaolmhara a bharrfheabhsú.

Foilsíodh roinnt cás-staidéar agus míreanna tuarascála le déanaí maidir le Climate-ADAPT chun cuidiú le tuairisc a thabhairt ar roinnt oiriúnuithe foraoisí i réigiúin éagsúla na hEorpa (e.g. le haghaidh foraoisí in imchuach na Meánmhara, agus i bhforaois Shónach na Beilge). Féach freisin an fhianaise is déanaí maidir le cumas fhoraoisí na hEorpa tacú leis an mbithéagsúlacht agus carbón á bhaint agus á stóráil ón atmaisféar nó treoirlínte maidir le foraoisí níos gaire don dúlra a bhainistiú

Bunaíodh roinnt líonraí agus comhlachas chun eolas a roinnt agus chun comhlachais agus oibrithe foraoiseachta a nascadh: Líonra ERIAFF Réigiúin na hEorpa um Nuálaíocht, Aontas na bhForaoiseoirí Eorpacha, Teach Foraoiseachta na hEorpa (ag Cónaidhm Úinéirí Foraoisí na hEorpa), Comhlachas Foraoise Stáit na hEorpa, agus Cónaidhm Agrafhoraoiseachta na hEorpa. Ina theannta sin, déanann an Institiúid Eorpach um Fhoraoisí agus Forest Europe taighde agus cuireann siad tacaíocht bheartais ar fáil maidir le saincheisteanna a bhaineann le foraoisí, rud a nascann eolas le gníomhaíocht.

Tacú le hinfheistíocht agus maoiniú

Is é an Creat Airgeadais Ilbhliantúil (CAI) 2021-2027 an buiséad fadtéarmach is mó de chuid an Aontais a maoiníodh riamh, agus in éineacht le Next Generation EU, is fiú EUR 1.8 trilliún é. Tá sé d’aidhm ag CAI an méid seo a leanas a dhéanamh: (i) tacú le nuachóiriú an Aontais Eorpaigh trí thaighde agus nuálaíocht, (ii) aistrithe aeráide agus digiteacha a chur chun cinn, (iii) ullmhacht, téarnamh agus athléimneacht a fheabhsú. Caithfear 30 % de bhuiséad an Aontais chun an t-athrú aeráide a chomhrac, agus aird ar leith á tabhairt ar chosaint na bithéagsúlachta. Tá tacaíocht airgeadais ann don fhoraoiseacht in CBT, mar shampla, chun coillearnach a fhoraoisiú, chun damáiste d’fhoraoisí de dheasca dóiteán a chosc nó chun foraoisí a ndearnadh damáiste dóibh a athchóiriú. Tá doiciméad tacaíochta agus treoraíocht ann le déanaí freisin maidir le scéimeanna íocaíochta poiblí agus príobháideacha le haghaidh éicisheirbhísí foraoise.

Tá foinsí cistiúcháin eile de chuid an Aontais le haghaidh oiriúnú don athrú aeráide in earnáil na foraoiseachta ar fáil trí Chlár LIFE um Ghníomhú ar son na hAeráide agus trí na Cistí Forbartha Tuaithe leis an dara colún den Chomhbheartas Talmhaíochta. Is féidir le Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta eile na hEorpa (ESI), go háirithe Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE), lena n-áirítear clár INTERREG na hEorpa, iad a chomhlánú.

Is féidir forléargas cuimsitheach a fháil ar an leathanach maidir le maoiniú ón Aontas le haghaidh bearta oiriúnúcháin.

MRE an oiriúnaithe

Le faireachán níos fearr ar fhoraoisí ar fud na hEorpa, beifear in ann gníomhaíochtaí a dhéanamh i gcoinne bagairtí trasteorann lotnaidí, triomaigh agus falscaithe atá níos measa mar gheall ar an athrú aeráide agus tacófar le comhlíonadh reachtaíocht chomhaontaithe an Aontais. Ar an gcúis sin, tá Dlí nua AE maidir le Faireachán ar Fhoraoisí molta ag an gCoimisiún.  Leis sin, beifear in ann sonraí foraoise cuimsitheacha, tráthúla agus inchomparáide a bhailiú agus a chomhroinnt, ar sonraí iad a fhaightear ó theicneolaíocht um Fhaire na Cruinne agus ó thomhais ar an talamh chun tacú le cinnteoireacht agus le cur chun feidhme beartais.