1.4 Faisnéis a bhailiú

1.4 Faisnéis a bhailiú

Ba cheart forbairt an bheartais oiriúnúcháin a bheith bunaithe ar fhianaise agus ar fhaisnéis agus eolas láidir. Agus tús á chur le pleanáil le haghaidh oiriúnú, ba cheart bailiúchán den fhaisnéis uile a d’fhéadfadh a bheith ábhartha a dhéanamh. Áirítear leis sin:

• obair atá ann cheana ar thionchair agus rioscaí a bhaineann leis an aeráid atá ann faoi láthair agus a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo a shainaithint,
• gníomhaíochtaí leanúnacha atá ábhartha don oiriúnú
• Samplaí dea-chleachtais laistigh nó lasmuigh den tír.

I. An obair atá ann cheana ar thionchair agus rioscaí a bhaineann leis an aeráid atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo a shainaithint

Ba cheart an chéad scagadh a dhéanamh ar an obair atá á déanamh cheana maidir le héifeachtaí a d’fhéadfadh a bheith ag baint leis an athrú aeráide sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma. Ar an leibhéal domhanda, dhréachtaigh IPCC AR6 lena dtugtar aghaidh ar an tuiscint fhisiciúil is cothroime le dáta ar an gcóras aeráide agus ar an athrú aeráide, lena dtugtar le chéile an dul chun cinn is déanaí san eolaíocht aeráide. Is éard atá sa chéad Mheasúnú Eorpach ar Rioscaí Aeráide (EUCRA)measúnú cuimsitheach ar na mórrioscaí aeráide atá os comhair na hEorpa sa lá atá inniu ann agus amach anseo. Sainaithnítear ann 36 riosca aeráide a chuireann ár slándáil fuinnimh agus bia, ár n-éiceachórais, ár mbonneagar, ár n-acmhainní uisce, ár gcórais airgeadais agus sláinte daoine i mbaol.

Táirgeann EEA go leor táscairí a thugann tuairisc ar athrú aeráide breathnaithe agus réamh-mheasta agus ar a thionchair san Eoraip. Thairis sin, i dTuarascáil EEA dar teideal Europe's changing climate hazards — an index-based interactive EEA report [Guaiseacha aeráide athraitheacha na hEorpa — tuarascáil idirghníomhach innéacsbhunaithe de chuid EEA], tugtar forléargas úsáideach ar tháscairí EEA chomh maith le faisnéis bhreise ar an gcomhthéacs beartais. Soláthraí seirbhísí aeráide atá iontaofa agus dírithe ar an úsáideoir is ea Seirbhís Copernicus um an Athrú Aeráide (C3S). Tugann C3S rochtain ar fhaisnéis maidir le staid na haeráide san Eoraip san am atá thart, sa lá atá inniu ann agus sa todhchaí; go háirithe, cuireann an Stór Sonraí Aeráide (CDS) seirbhísí saincheaptha ar fáil do riachtanais shonracha phoiblí nó tráchtála. Léiríonn Tairseach EEA um Thionchar ar an Aeráid agus um Ullmhacht trí léarscáileanna agus cairteacha idirghníomhacha conas atá tonnta teasa, tuilte, triomaigh agus falscaithe ag dul i bhfeidhm níos mó agus níos mó ar an Eoraip agus léiríonn sí samplaí maidir le hullmhacht. Is comhéadan grafach úsáideora é an European Climate Data Explorer a sholáthraíonn rochtain idirghníomhach ar go leor innéacsanna aeráide ó Shiopa Sonraí Aeráide an C3S ar bhealach atá éasca le húsáid. Ina theannta sin, cuireann C3S tuarascálacha bliantúla aeráide, feasacháin aeráide chomh maith le treoirstaidéir ar mheasúnú tionchair aeráide ar fáil d’earnáil roghnaithe trína Chóras Faisnéise Earnála (SIS). Go sonrach i gcás tionchair aeráide ar shláinte agus ar fholláine an duine, comhthiomsaíonn an grúpa saibhreas acmhainní ábhartha.

Is ardán é Mol Sonraí Riosca (RDH) an Lárionaid Eolais um Bainistiú Riosca Tubaistí (DRMKC) atá deartha chun sonraí riosca, damáiste agus caillteanais a lárú agus a chaighdeánú ar leibhéal uile-Eorpach.

Is féidir leis an bhFaireachlann Eorpach um Shláinte Aeráide tacú le faisnéis le linn céimeanna éagsúla den timthriall beartais, lena n-áirítear straitéisí agus pleananna oiriúnaithe a bhaineann leis an tsláinte a fhorbairt, a chur chun feidhme, faireachán a dhéanamh orthu agus meastóireacht a dhéanamh orthu.

Ina theannta sin, leis an tsraith tionscadal PESETA (PESETA I, II, III agus IV) de chuid an Airmheáin Chomhpháirtigh Taighde (JRC), déantar meastóireacht ar iarmhairtí bithfhisiciúla agus eacnamaíocha a d’fhéadfadh a bheith ag an athrú aeráide don Eoraip amach anseo.

Ba cheart a chur san áireamh sa chéim scagtha sin freisin torthaí tionscadal agus staidéar lena ndírítear ar earnálacha sonracha amhail talmhaíocht, foraoiseacht, bainistiú uisce, iascach, bithéagsúlacht agus seirbhísí éiceachórais, sláinte, fuinneamh, turasóireacht, iompar, tógáil/foirgnimh, geilleagar/tionscal, cosaint shibhialta/laghdú riosca tubaiste, pleanáil spásúlachta/pleanáil úsáide talún, agus saincheisteanna sóisialta. Déanfaidh comhlachais earnála, comhairleachtaí, nó eintitis phoiblí aonair anailísí earnála. Déantar teagmhais agus tubaistí nádúrtha, aimsire agus aeráide roimhe seo a dhoiciméadú i roinnt bunachar sonraí idirnáisiúnta, amhail EM-DAT nó DesInventar. Mar sin féin, mar gheall ar thairseacha maidir le tuairisciú, tá a dteorainneacha acu. Coinníonn an earnáil árachais, go háirithe na cuideachtaí athárachais, bunachair sonraí guaise agus riosca ar bun freisin. Coinníonn EEA táscaire agus deais bunaithe ar NatCatSERVICE agus CATDAT (RiskLayer) ar bhonn bliantúil.

Cuideoidh an chéad fhorbhreathnú leathan seo leis an bpróiseas a spreagadh agus cás a fhorbairt le haghaidh oiriúnú agus cuirfidh sé bonn ar fáil le haghaidh anailís níos doimhne ag céim níos déanaí. Ina theannta sin, tacaíonn sé leis an bplé a chothú maidir le gnéithe atá ábhartha don bheartas oiriúnúcháin amhail cuspóirí, earnálacha tosaíochta, grúpaí leochaileacha, etc.

II. Gníomhaíochtaí leanúnacha atá ábhartha don oiriúnú a shainaithint

Níor cheart an t-oiriúnú a dhéanamh ina aonar. Ba cheart ionstraimí ábhartha agus gníomhaíochtaí leanúnacha a bhaineann le hoiriúnú (cé go mb’fhéidir nach ndéantar iad faoi cheannlíne an ‘oiriúnaithe’) atá i bhfeidhm a shainaithint, amhail, mar shampla, rioscaí tubaiste a laghdú agus a bhainistiú, cosaint na bithéagsúlachta nó pleanáil úsáide talún/beartais pleanála spásúla. Ina theannta sin, ba cheart straitéisí/pleananna oiriúnaithe earnála nó réigiúnacha atá ann cheana sa tír chomh maith le gníomhaíochtaí oiriúnaithe agus oiriúnaithe trasnáisiúnta agus Eorpacha a shainaithint.

Is féidir é sin a dhéanamh i ndlúthchomhar le comhghleacaithe ó údaráis eile agus le páirtithe leasmhara dá ndéantar difear leis na ceisteanna treorach seo a leanas chun cuidiú le gníomhaíochtaí leanúnacha atá ábhartha don oiriúnú a shainaithint:

• Ar thug siad aghaidh cheana féin ar na hábhair a bhaineann leis an athrú aeráide nó leis an oiriúnú don athrú sin?
• An bhfuil siad ar an eolas faoi ardáin eolais ar líne, nuachtlitreacha rialta maidir le hoiriúnú, staidéir nó tionscadail maidir leis an athrú aeráide nó oiriúnú ó fhoinsí eile (ollscoileanna, institiúidí taighde eile, aireachtaí rialtais, tíortha eile, etc.) atá tábhachtach?
• An bhfuil bearta i bhfeidhm cheana féin a chuireann leis an oiriúnú, fiú mura sainaithnítear nó mura lipéadaítear go sonrach iad mar bhearta oiriúnúcháin?
• Ar cuireadh gníomhaíochtaí spriocdhírithe atá ábhartha don oiriúnú chun feidhme cheana féin?
• An bhfuil gníomhaíochtaí tuairiscithe, uirlisí, straitéisí, próisis, etc. ann cheana atá tábhachtach nó a d’fhéadfaí a úsáid chun oiriúnú don athrú aeráide?
• Cad iad na líonraí nó na tionscnaimh atá ann cheana a bhaineann leis an oiriúnú agus conas is féidir iad a úsáid nó a ghabháil lena n-oiriúnú?

Tá forléargas ar ghníomhaíochtaí tírshonracha i réimse an oiriúnaithe don athrú aeráide ar fáil ar leathanaigh tíre Climate-ADAPT.

III. Déan iniúchadh ar dhea-chleachtais laistigh nó lasmuigh den tír

D’fhéadfaí cleachtais oiriúnaithe a oibríonn go maith i réimse amháin a aistriú chun dul i ngleic le dúshláin chomhchosúla i réimsí eile agus comhthéacsanna sonracha á gcur san áireamh. Mar sin féin, d’fhéadfadh feidhmíocht beart aonair a bheith ag brath ar raon feidhme na faidhbe agus ar scála sonrach an chur chun feidhme. Trí úsáid a bhaint as an bhfaisnéis atá ann cheana maidir le cleachtais agus taithí oiriúnaithe úrscothacha (i.e. Cás-Staidéir Climate-ADAPT),is féidir acmhainní aonair agus bainistiú iarrachta a bharrfheabhsú freisin. Tá forléargas ar phunanna náisiúnta cás-staidéar ar líne ar fáil freisin ar Climate-ADAPT.

Acmhainní breise

• Taiscéalaí Sonraí Aeráide na hEorpa
• Measúnú Eorpach ar Riosca Aeráide
• Seirbhís Copernicus um an Athrú Aeráide (C3S)
• An Stór Sonraí Aeráide (CDS)
• Staidéar ar shamhaltú oiriúnaithe
• Mol Sonraí Riosca (RDH)
• Faisnéis faoin Aeráid