Ný skógrækt

Skógrækt

Hraður hraði loftslagsbreytinga getur sigrast á náttúrulegri getu skógarvistkerfa til að aðlagast. Það leiðir til aukinnar hættu á truflunum vegna storma, eldsvoða, skaðvalda og sjúkdóma sem hafa áhrif á vöxt og framleiðslu skóga. Efnahagslegur lífvænleiki skógræktar verður fyrir áhrifum, einkum á suðursvæðum Evrópu, sem og geta skóga til að veita umhverfisþjónustu, þ.m.t. breytingar á starfsemi kolefnisvasksins. Árið 2013 samþykkti framkvæmdastjórnin nýja skógræktaráætlun ESB sem bregst við nýjum áskorunum sem skógar og skógargeirinn standa frammi fyrir.

Loftslagsbreytingar eru eitt af forgangssviðum þeirra. Aðgerðir til að viðhalda og efla viðnámsþol skóga og aðlögunarhæfni eru meðal þeirra ráðstafana sem tilgreindar eru til að tryggja sjálfbæra skógarstjórnun.

Rammi um stefnumótun

Skógaráætlun ESB (2013) bregst við nýjum áskorunum um sjálfbæra skógarstjórnun og fjölnota hlutverk skóga sem lykilþátta. Það nefnir mikilvægi aðgerða til að viðhalda og auka seiglu skóga og aðlögunarhæfni getu. Hún myndar grunn fyrir sameiginlegar aðgerðir ESB og aðildarríkjanna til að styðja við og efla sjálfbæra skógarstjórnun og hið fjölþætta hlutverk skóga, þ.m.t. aðlögun að loftslagsbreytingum og mildun þeirra. Dreifbýlisþróunarstefna ESB, önnur stoð sameiginlegu landbúnaðarstefnunnar (CAP), er ein helsta leiðin til fjármögnunar ESB á skógræktarráðstöfunum. Áætlunin hvetur til aðgerða til að nýta skógarauðlindir á þann hátt sem lágmarkar áhrif á umhverfi og loftslag og forgangsraðar skógarframleiðslu sem hefur meiri virðisauka

Áætlunin um margra ára framkvæmd skógræktar 2015 (Forest MAP) inniheldur áþreifanlegan lista yfir aðgerðir fyrir tímabilið 2015-2020, leikara og tímasetningu mismunandi starfsemi sem og væntanlegan árangur. Sérstaklega verður fjallað um eflingu aðlögunargetu skóga ´ og seiglu með öflugu fjölgunarefni í skógum, innleiðingu náttúrulegra lausna í skógum og framlag skóga til aðlögunar annarra geira.

Áætlun framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um aðlögun að loftslagsbreytingum felur í sér vinnuskjal starfsfólks sem veitir meginreglur og tilmæli um samþættingu sjónarmiða um aðlögun að loftslagsbreytingum innan áætlananna um dreifbýlisþróun 2014-2020.

Stefna ESB varðandi líffræðilega fjölbreytni er, ásamt sameiginlegu landbúnaðarstefnunni, önnur Evrópustefna um sjálfbæra skógarvernd og -stjórnun.

Með hliðsjón af dreifðu eðli skóga og sérstöðu skógareignar og skógarstjórnunar í ESB eru skógarstjórnunaráætlanir talin lykiltæki fyrir sjálfbærni skóga með dreifbýlisþróun og stefnu um líffræðilega fjölbreytni og gætu einnig verið mikilvæg tæki til aðlögunar skóga.

Aðlögunarmöguleikar til að viðhalda lífvænlegri skógarþekju og samfelldni í allri starfsemi skóga eru allt frá mannlegri íhlutun að því er varðar val á tegundum og uppruna, aðlögun stjórnunaraðferða, hlúa að tengingu landslags, auknum eldvarnarkerfum, fyrirkomulagi til að vernda skóga gegn skaðvöldum, bættum stjórnunarkerfum, aukinni vöktun o.s.frv.

Að bæta þekkingargrunninn

Mismunur á milli 2°C og 1,5°C á áhrifum hnattrænnar hlýnunar á mismunandi tegundir skóga hefur verið metinn í sérstakri skýrslu milliríkjanefndarinnar um loftslagsbreytingar um 1,5°C hlýnun.

Nauðsynlegt er talið að styrkja þekkingargrunninn til að stjórna skógum á sjálfbæran hátt. Þörf er á öflugu samstarfi milli aðildarríkjanna og ESB til að stuðla að nýstárlegum rannsóknum og þýðingu niðurstaðna í aðgerðir.

Til að fullnægja brýnni þörf á að deila og safna samræmdum upplýsingum um skóga í allri Evrópu hefur upplýsingakerfinu um skóga í Evrópu (FISE) verið komið á fót til að safna af fúsum og frjálsum vilja og samræma upplýsingar um skóga í Evrópu og til að samþætta fyrrum evrópsk upplýsingakerfi á borð við upplýsingakerfi um skógarelda í Evrópu (EFFIS) og gagnapalla, s.s. evrópsku gagnamiðstöðina um skóga (EFDAC), sem inniheldur öll landfræðilega ítarleg gögn sem safnað var samkvæmt fyrri reglugerðum ESB og niðurstöður fyrri verkefna sem fjármögnuð voru af ESB. FISE mun innihalda sérstaka loftslagsbreytingareiningu.

Árlegar hagskýrslur um framleiðslu og viðskipti með við og viðarvörur fyrir ESB- og EFTA-löndin, sem Hagstofa Evrópubandalaganna lætur í té, veita einnig upplýsingar um möguleg áhrif loftslagsbreytinga á viðarframleiðsluna.

Árið 2015 gaf Umhverfisstofnun Evrópu út tæknilega skýrslu um vatnsheldni skóga í Evrópu, sem samanstóð af vistkerfamiðuðum sjálfbærum stjórnunaraðferðum sem skilja tilfellarannsóknir í skógum.

EEA gaf einnig út samantekt um skóga innan skýrslunnar State of the Environment and Outlook 2015. Fjallað er um skóga í skýrslum EEA um líffræðilega fjölbreytni, t.d. skýrslunni frá 2010 "Mat á líffræðilegri fjölbreytni í Evrópu"og í riti framkvæmdastjórnarinnar um Evrópunet verndarsvæða og skóga.

Markmiðið með sameiginlegu átaksverkefni um landbúnað, matvælaöryggi og loftslagsbreytingar (FACCE-JPI) milli 21 lands er að greina og stuðla að ráðstöfunum sem veita sameiginlegan ávinning af því að draga úr losun og auka viðnámsþrótt landbúnaðar, skógræktar og líffræðilegrar fjölbreytni gagnvart loftslagsbreytingum.

Árið 2012 var evrópska nýsköpunarsamstarfinu um framleiðni og sjálfbærni í landbúnaði (EIP-AGRI) hleypt af stokkunum til að stuðla að áætlun Evrópusambandsins "Evrópa 2020" um snjallhagvöxt, sjálfbæran hagvöxt og hagvöxt fyrir alla. EIP-AGRI vinnur að því að hlúa að samkeppnishæfum og sjálfbærum búskap og skógrækt sem stuðlar að því að tryggja stöðugt framboð matvæla, fóðurs og lífefna og þróa vinnu sína í samræmi við nauðsynlegar náttúruauðlindir sem búskapur er háður.

Til að miðla þekkingu og tengja saman skógræktarsamtök og starfsmenn hefur nokkrum netkerfum og samtökum verið komið á fót: ERIAFF Network of the European Regions for Innovation (@ERIAFF_Network), the Union of European Foresters, og European Forestry House. Húsið var stofnað í mars 2007 af Samtökum evrópskra skógaeigenda (CEPF) og Samtökum evrópskra skógasamtaka (EUSTAFOR). Síðan þá hefur það boðið upp á lifandi og áberandi vinnu- og fundarstað fyrir ýmsar evrópskar skógartengdar stofnanir. Auk þess hefur Skógræktarstofnun Evrópu (EFI) verið komið á fót af evrópskum ríkjum til að stunda rannsóknir og veita stefnumótandi stuðning varðandi málefni tengd skógum og tengja þekkingu við aðgerðir.

Stuðningur við fjárfestingar og fjármögnun

Fjármögnun ESB á aðlögun sem nær til aðlögunar að loftslagsbreytingum í skógræktargeiranum er fáanleg í gegnum LIFE Climate Action og Dreifbýlisþróunarsjóðina.

Samkvæmt skógræktaráætlun ESB telur framkvæmdastjórnin að nota ætti dreifbýlisþróunarsjóði til að styðja við framkvæmd sjálfbærrar skógarstjórnunar, þ.m.t. aðlögun að loftslagsbreytingum. Aðrir uppbyggingar- og fjárfestingarsjóðir Evrópu (ESI), einkum Byggðaþróunarsjóður Evrópu (ERDF), þ.m.t. INTERREG-áætlunin í Evrópu, geta komið til fyllingar þeim.

Horizon 2020 áætlun ESB um rannsóknir og nýsköpun fyrir tímabilið 2014 til 2020 beinist aðallega að þekkingu á aðlögun að loftslagsbreytingum í skógrækt í samfélagslegu áskoruninni 2 "Food security, sustainable agriculture and forestry, marine, maritime and inland water research, and the bio-economy".