Skógrækt ný

Skógrækt

Hraður hraði loftslagsbreytinga getur sigrast á náttúrulegri getu skógarvistkerfa til að aðlagast. Það leiðir til aukinnar hættu á truflunum vegna storma, elds, skaðvalda og sjúkdóma sem hafa áhrif á vöxt og framleiðslu skóga. Efnahagslegur lífvænleiki skógræktar verður fyrir áhrifum, einkum í suðurhluta Evrópu, auk getu skóga til að veita umhverfisþjónustu, þ.m.t. breytingar á kolefnisviðtaka. Árið 2013 samþykkti framkvæmdastjórnin nýja áætlun ESB um skóga sem bregst við nýjum áskorunum sem standa frammi fyrir skógum og skógargeiranum.

Loftslagsbreytingar eru skilgreindar sem eitt af helstu forgangssviðum þeirra. Aðgerðir til að viðhalda og efla viðnámsþol og aðlögunarhæfni skóga eru meðal þeirra ráðstafana sem eru tilgreindar til að tryggja sjálfbæra skógarstjórnun.

Stefnurammi

Skógstefna ESB (2013) bregst við nýjum áskorunum um sjálfbæra skógvörslu og margþætt hlutverk skóga sem lykilatriði. Þar er minnst á mikilvægi aðgerða til að viðhalda og auka viðnámsþrótt og aðlögunarhæfni skóga. Með henni er lagður grunnur að sameiginlegum aðgerðum ESB og aðildarríkjanna til að styðja við og efla sjálfbæra skógarstjórnun og margþætt hlutverk skóga, þ.m.t. aðlögun að loftslagsbreytingum og draga úr þeim. Dreifbýlisþróunarstefna ESB, önnur stoð sameiginlegrar landbúnaðarstefnu (CAP), er ein helsta leiðin til að fjármagna skógræktarráðstafanir á vettvangi ESB. Áætlunin hvetur til aðgerða til að nota skógarauðlindir á þann hátt sem lágmarkar áhrif á umhverfi og loftslag og forgangsraðar þeim skógarframleiðslum sem hafa meiri virðisauka.

Framkvæmdaáætlun skóga 2015 (Forest MAP) inniheldur markvissan lista yfir aðgerðir fyrir tímabilið 2015-2020, aðila og tímasetningu mismunandi starfsemi auk væntanlegra niðurstaðna. Sérstaklega verður fjallað um aukna aðlögunargetu og viðnámsþrótt skóga með traustu fjölgunarefni í skógrækt, innleiðingu náttúrulegra lausna sem byggjast á skógum og framlag skóga til aðlögunar annarra geira.

Áætlun framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um aðlögun að loftslagsbreytingum inniheldur vinnuskjal starfsfólks sem veitir meginreglur og tilmæli til að samþætta aðlögun að loftslagsbreytingum samkvæmt áætlunum um dreifbýlisþróun 2014-2020.

Stefna ESB um líffræðilega fjölbreytni er, ásamt sameiginlegu landbúnaðarstefnunni, hin evrópska stefnustoðin um sjálfbæra verndun og stjórnun skóga.

Með tilliti til dreifstýrðs eðlis skóga og sérstöðu eigna í skógum og stjórnun skóga í Evrópusambandinu eru skógarstjórnunaráætlanir taldar lykiltæki fyrir sjálfbærni skóga með stefnu í dreifbýlisþróun og líffræðilegri fjölbreytni og gætu einnig verið mikilvæg tæki til aðlögunar skóga.

Aðlögunarmöguleikar til að viðhalda lífvænlegum skógum og samfelldni í allri starfsemi skóga eru allt frá mannlegri íhlutun að því er varðar val á tegundum og uppruna, aðlögun stjórnunartækni, efla tengingu landslags, bætt eldvarnarkerfi, aðferðir til að vernda skóga gegn skaðvöldum, aukin stjórnkerfi, aukin vöktun o.s.frv.

Að bæta þekkingargrunninn

Munurinn á milli 2 °C og 1,5 °C hefur verið metinn í sérstakri skýrslu IPCC um hlýnun jarðar sem nemur 1,5 °C.

Nauðsynlegt er að styrkja þekkingargrunninn til að stjórna skógum á sjálfbæran hátt. Þörf er á öflugu samstarfi milli aðildarríkjanna og ESB til að stuðla að nýsköpunarrannsóknum og þýðingu niðurstaðna yfir í aðgerðir.

Til að fullnægja brýnni þörf á að deila og safna saman samræmdum upplýsingum um skóga um alla Evrópu hefur upplýsingakerfi Evrópu um skóga (FISE) verið komið á fót til að safna af fúsum og frjálsum vilja saman upplýsingum um skóga um alla Evrópu og til að samþætta fyrrum evrópsk upplýsingakerfi, s.s. evrópskt upplýsingakerfi fyrir skógarelda (EFFIS) og gagnavettvanga, s.s. Evrópsku skógargagnamiðstöðina (EFDAC), sem tekur til allra landupplýsinga sem safnað hefur verið samkvæmt fyrri reglugerðum ESB og niðurstöðum fyrri verkefna ESB sem fjármögnuð hafa verið. FISE mun innihalda sérstaka einingu fyrir loftslagsbreytingar.

Árlegar hagskýrslur um framleiðslu og viðskipti með viðarvörur fyrir ESB og EFTA-löndin, sem Hagstofa Evrópusambandsins lætur í té, veita einnig upplýsingar um hugsanleg áhrif loftslagsbreytinga á viðarframleiðsluna.

Árið 2015 gaf Umhverfisstofnun Evrópu út tæknilega skýrslu um vatnseyðingarmöguleika skóga í Evrópu, sem samanstendur af sjálfbærum aðferðum sem byggjast á vistkerfum, sem byggja á sjálfbærri stjórnun, þar sem fjallað er um rannsóknir á tilfellum skóga.

EEA gaf einnig út samantekt um skóga innan Umhverfis- og Outlook-skýrslunnar 2015. Skógar falla einnig undir skýrslur EEA um líffræðilega fjölbreytni, t.d. 2010 skýrsluna "Mat á líffræðilegri fjölbreytni í Evrópu" og í riti framkvæmdastjórnarinnar um Natura 2000 og skóga.

Markmið sameiginlegs áætlunarverkefnis um landbúnaðar-, matvælaöryggi og loftslagsbreytingar (FACCE-JPI) milli 21 landa er að skilgreina og stuðla að ráðstöfunum sem veita sameiginlegan ávinning af því að draga úr losun og auka viðnámsþol búskapar, skógræktar og líffræðilegrar fjölbreytni gagnvart loftslagsbreytingum.

Árið 2012 var evrópskt samstarfsverkefni um nýsköpun á sviði framleiðni og sjálfbærni í landbúnaði (EIP-AGRI) hleypt af stokkunum til að stuðla að áætlun Evrópusambandsins „Evrópa 2020“um snjallhagvöxt, sjálfbæran hagvöxt og hagvöxt fyrir alla. EIP-AGRI vinnur að því að stuðla að samkeppnishæfum og sjálfbærum landbúnaði og skógrækt sem stuðlar að því að tryggja stöðugt framboð á matvælum, fóðri og lífefnum og þróa vinnu sína í samræmi við nauðsynlegar náttúruauðlindir sem landbúnaður byggist á.

Til að deila þekkingu og tengja skógræktarsamtök og starfsmenn hafa nokkur tengslanet verið stofnuð: Evrópunet nýsköpunarsvæða Evrópu (e. European Regions for Innovation) ( @ERIAFF_Network), Samband evrópskra skóga og Evrópska skógræktarhúsið. Húsið var stofnað í mars 2007 af Samtökum evrópskra skógaeigenda (CEPF)og European State Forest Association (EUSTAFOR). Síðan þá hefur það boðið upp á lifandi og áberandi vinnu- og fundarstað fyrir ýmsar evrópskar stofnanir sem tengjast skógum. Auk þess hefur Evrópska skógarstofnunin (EFI) komið á fót af Evrópuríkjum til að stunda rannsóknir og veita stuðning við stefnumótun varðandi málefni tengd skógum og tengja þekkingu við aðgerðir.

Stuðningur við fjárfestingar og fjármögnun

Fjármögnun ESB á aðlögun sem nær yfir aðlögun að loftslagsbreytingum í skógræktargeiranum er fáanleg í gegnum LIFE Climate Action og Dreifbýlisþróunarsjóði.

Samkvæmt áætlun ESB um skóga telur framkvæmdastjórnin að nota skuli dreifbýlisþróunarsjóðina til að styðja við framkvæmd sjálfbærrar skógarstjórnunar, þ.m.t. aðlögun að loftslagsbreytingum. Aðrir uppbyggingar- og fjárfestingarsjóðir Evrópu (ESI), einkum Byggðaþróunarsjóður Evrópu (ERDF), þ.m.t. INTERREG-áætlunin, geta bætt við þá.

Rannsóknar- og nýsköpunaráætlun ESB Horizon 2020 fyrir tímabilið 2014 til 2020 beinist aðallega að þekkingu á aðlögun að loftslagsbreytingum í skógrækt í samfélagslegri áskorun 2 „Matvælaöryggi, sjálfbær landbúnaður og skógrækt, sjávar-, haf- og vatnarannsóknir og lífhagkerfið“.