Aðlögun áætlana um stjórnun flóða

Framkvæmd flóðatilskipunar ESB krefst þess að komið verði á fyrirkomulagi fyrir þátttöku almennings til að tryggja þátttöku borgaranna í flóðastjórnunarferlinu. Öll möt, kort og áætlanir sem gerðar eru í samræmi við Floods og WFD tilskipanirnar verða að vera aðgengilegar almenningi og hlaðið upp í sameiginlega stafræna gagnasafnið WISE, sem Umhverfisstofnun Evrópu hefur umsjón með.

FRMPs kalla á inntak frá mismunandi stigum stofnana (lands- og svæðisbundin) og frá stórum hópi hæfni. Fjölbreyttar samráðsleiðir við almenning og hagsmunaaðila voru notaðar og í heildina tóku margir hagsmunaaðilar þátt í undirbúningi fyrstu FRMP (vegna 2015). Meðal viðkomandi hagsmunaaðila er þátttaka einkaviðfangsefna einnig mjög mikilvæg, þar sem mjög oft verða áhrif á einkaeignir, beint eða óbeint, af framkvæmd ráðstafananna sem FRMP-áætlunin gerir ráð fyrir.

Í sumum tilvikum hefur innleiðing matvælatilskipunarinnar verið gagnleg til að bæta og styrkja skort á samræmingu og samvinnu milli mismunandi geira (t.d. flóðavarna, neyðaráætlana, almannavarna, landskipulags, trygginga, endurreisnar ám), þeirra sem taka ákvarðanir og hagsmunaaðila sem starfa á mismunandi stað. Þrátt fyrir svo mikilvægt átak er skortur á samræmingu milli mismunandi viðfangsefna og sérstaklega milli landsbundinna aðlögunaráætlana eða -áætlana enn mikilvægur gjá í sameiginlegri stjórnun flóðaáhættunnar.

Vegna flóðakortlagningar var varnarleysi fjölmargra vatnsfalla og strandsvæða í Evrópu kortlagt og metið þannig mjög gagnlega þekkingu til að stjórna flóðasvæðum. Hins vegar var ekki talið jafnmikilvægt í fyrstu lotu flóðaáhættu (FMPs) (vegna mikillar úrkomu umfram ísíunargetu jarðvegs) og mat á henni var ekki eins ítarlegt ef það var borið saman við áhættumat á ár- og strandsvæðum.

Tiltækileiki gagna og mannauður og fjármagn sem þarf til að framkvæma kortlagningu og mat á flóðum, einnig með hliðsjón af spám um loftslagsbreytingar, eru meðal helstu takmarkana þegar fjallað er um FRMP.

Floodstilskipunin samþykkir ána-basínkvarðann sem stjórnunareiningu og tekur margþætta nálgun við markmið og staðlaða stillingu, sem er jákvæð eiginleiki fyrir aðlögunarhæfni, sérstaklega í ljósi loftslagsbreytinga. Skortur á viðeigandi gerningum, sem eru formlega felldir inn í réttarkerfi til stuðnings samstarfsfyrirkomulagi, gæti þó takmarkað samstarf yfir landamæri. Að auki getur mismunandi lagarammar, pólitísk sjónarmið um stjórnun flóðaáhættu og efnahagslegar, félagslegar og efnislegar aðstæður hindrað rétta samræmingu og samvinnu milli mælikvarða.

Undirbúningur áhættustýringaráætlunar vegna flóða fylgir að jafnaði 6 ára skipulagsferli, sem krefst þátttöku fjölmargra sérfræðinga, þar á meðal land- og strandsiglingafræðinga, vatnafræðinga, líkana, umhverfisvísindamanna, verkfræðinga o.s.frv. Í ljósi mikilvægis þess verður einnig að nota sérstök úrræði til þátttöku og samráðs hagsmunaaðila.

Í ESB flóðatilskipuninni er þess krafist að aðildarríkin meti hvort svæði nálægt vatnsföllum og strandlengjum séu í hættu vegna flóða, kortleggja umfang flóða, eignir og menn sem eru í hættu á þessum svæðum og grípa til fullnægjandi og samræmdra ráðstafana til að draga úr þessari flóðahættu. Í tilskipuninni er þess einnig krafist að aðildarríkin taki tillit til áhrifa loftslagsbreytinga á umfang, tíðni og staðsetningu flóða og fella slík áhrif því inn í mat á flóðaáhættu, vernd, forvarnir og viðbúnað.

Auk þess eru áhrif loftslagsbreytinga og langtímaþróun á flóð að hluta 2. hluti fyrir undanfarandi áætlunarferli og kröfur um skýrslugjöf: í bæði áhættumatinu fyrir undankomu á flóðum og flóðahættu og áhættukortum ættu að koma skýrt fram hvernig loftslagsbreytingar eru teknar með (eða ekki) í kortlögðu sviðsmyndunum.

Flóðtilskipunin skal fara fram í samræmi við rammatilskipunina um vatn, einkum með samræmdum áætlunum um stjórnun á flóðaáhættu og stjórnunaráætlunum fyrir vatnasviðaumdæmi og með samræmingu reglna um þátttöku almennings við undirbúning þessara áætlana. Báðar tilskipanirnar styrkja rétt almennings til að fá aðgang að þessum upplýsingum og að segja í skipulagsferlinu. Sérstakt leiðbeiningarskjal "River Basin Management in a changing climate" var útbúið til að styðja þessa samræmingu.

Undirbúningur áætlunar um stjórnun á flóðaáhættu byggist á þremur stórum skrefum á hverju tveggja ára tímabili: I) bráðabirgðamat á flóðaáhættu (PFRA), II) kortlagning flóðahættu og flóðaáhættu, iii. gerð áætlana um stjórnun á flóðaáhættu (FRMP). Framkvæmdartími áætlunarinnar er mjög háður settum almennum og sértækum markmiðum og tengdum tilgreindum ráðstöfunum.

Endurskoða þarf áætlanir um stjórnun flóðaáhættu á sex ára fresti samkvæmt flóðatilskipuninni. Að því er varðar framkvæmd fer líftími sértækra ráðstafana, sem eru hluti af áætlununum, eftir því hvaða mæliflokkun er breytileg frá mánuðum til áratuga.