Hækkandi og vaxandi strandsvæði

Um aldir hafa strandsamfélög notað steina og jarðveg til að ala upp strandland sem vörn gegn stormum og hækkandi sjávarborði. Á sama hátt, strand framfarir á sér langa sögu um allan heim, sérstaklega í þéttbýlum svæðum, með takmarkað land framlengingu.

Í helstu strandborgum hefur hækkun og útvíkkun strandlands verið sérstaklega miðuð við að skapa ný hafnar- og hafnarsvæði og öruggari þéttbýliskjarna. Á náttúrulegum svæðum er hægt að stuðla að framþróun stranda með því að gróðursetja gróður með sérstakri fyrirætlun um að styðja við náttúrulega aðsókn lands og nærliggjandi lágsvæða. Framfarir á strandsvæðum geta einnig falið í sér útvíkkun stranda utan náttúrulegu strandlengjunnar og dregið úr strandáhættu fyrir upplandið. Í þessu tilfelli, fjara fyrirfram frábrugðið ströndinni næringu sem miðar að því að bæta fjöru rof með gervi staðsetningu sandi, viðhalda fyrirliggjandi fjara breidd.

Sögulegt dæmi um að hækka strandlandið má sjá á strandlengju Wadden Sea og hindrunareyjum (nú hluti af Danmörku, Þýskalandi og Hollandi): hér voru litlar byggðir byggðar á litlum manngerðum hæðum, sem kallast warften á þýsku og tierpen eða wierden á hollensku, til að vernda gegn stormbylgjum. Fyrstu gervi hæðirnar bentu til dagsetningar til bronsaldar. Sumir hæðir voru enn notuð í 1800s, en þá byggingu berggangar hafði að mestu komið í stað þessa formi strand vernd. Margir af þessum haugum eru eftir og sumir eru arfleifðarstaðir.

Í seinni tíð má finna nokkur dæmi um hækkun og eflingu strandlands á þéttbýlissvæðum:

• Bilbao (Spánn), sem hluti af þéttbýli endurnýjun verkefni, þar sem yfirborð Zorrotzaurre skaganum var áætlað að hækka um 1,5 metra, þannig að nýjar byggingar er hægt að byggja á hærra og öruggara stigi.
• Feneyjar, innan samþætt kerfi til að vernda borgina og lónið hennar gegn flóðum. Færanlegar hindranir sem starfa við lónið þrjú til að vernda borgina gegn flóðum eru samþættar staðbundnum varnarráðstöfunum. Þessar ráðstafanir miða að því að auka hækkun á fyllingum og gangstéttum lægri svæða í þéttbýli sem staðsett eru í lóninu og í Littorals. Þar sem því verður við komið voru fyllingar og götur hækkaðar upp í tilgreinda verndarhæð sem er 110 cm yfir staðbundnu viðmiðunarsjávarmáli. Þessi ráðstöfun dregur verulega úr fjölda sjávarfalla sem ná yfir götuna. Um 12% borgarinnar eru enn staðsett undir 110 cm öryggisstigi, þar á meðal helgimynda og lágliggjandi Markúsartorg. Víðtækari og liðskipt hönnun til að vernda allt torgið og nærliggjandi svæði hefur verið hugsuð (þ.mt hækkun á gangstéttum í þéttbýli sem og um endurskipulagningu alls skólp- og frárennsliskerfisins).

Önnur dæmi varða hafnarsvæði:

• Höfnin í Rotterdam, að mestu byggð utan flóðvarnarkerfisins í borginni og í opnum tengslum við Norðursjó. Þrátt fyrir að svæði séu nú þegar vel varin gegn flóðum og byggð vel ofan meðalsjávar eru fyrirbyggjandi aðlögunaráætlanir undir mati hafnaryfirvalda í samvinnu við sveitarfélög og einkafyrirtæki. Aðlögunaráætlanir fela í sér frekari hækkun á jarðhæð og að setja verðmætar eignir á hækkandi byggingu.
• Aðfangakeðja fyrir lífmassaeldsneyti í United Kingdom, með því að hækka búnað orkuvera upp í burðarvirki umfram hugsanlegt vatnsmagn í óveðri, til að tryggja orkuafhendingu án truflana til lengri tíma litið, einnig við óhagstæðar aðstæður.

Hækkandi og vaxandi strandland eru almennt hluti af víðtækari íhlutunaráætlunum til að vernda strendur, borgir og dýrmæta innviði gegn flóðum. Áætlanir geta falið í sér aðrar gráar (sjávarveggir, rofvötn, stormbylgjuhlið/flóðhindranir) eða grænar aðlögunarráðstafanir (sandöldusmíði og styrking, enduruppbygging og stjórnun votlendis við strendur). Einnig getur verið þörf á hærri landhæðarsvæðum þegar núverandi varnir tryggja ekki fullnægjandi vörn gegn flóðum, t.d. vegna kafa eða yfirfalls sjávarveggja vegna óveðurs.

Samræma skal framkvæmd þessa aðlögunarvalkosts á efri stigum stjórnvalda og fella hann inn í heildrænar strandstjórnunaráætlanir (aðlögun samþættra strandstjórnunaráætlana) til að tryggja að tengdur kostnaður útiloki ekki framkvæmd annarra ráðstafana sem eiga betur við.

Til að ná árangri til lengri tíma litið ætti að skipuleggja aðgerðir til að hækka og efla strandland með tilliti til sviðsmynda af loftslagsbreytingum, einkum staðbundinna spáa um hlutfallslega hækkun sjávarborðs og tíðni og styrkleiki storma og stormabylgna.

Þegar búist er við því að framþróun stranda dragi úr náttúrulegum svæðum og valdi tjóni á líffræðilegri fjölbreytni, skaði náttúrulegt vistkerfi, skal íhuga það vandlega með því að meta allt umfang fyrirhugaðra ráðstafana með tilliti til tíma og rýmis og helst forðast það. Að efla strandland getur krafist annarra líkamlegra verndarráðstafana. Reyndar getur hið nýja aflað land eða upphækkað land orðið fyrir flóðum til lengri tíma litið, vegna hækkunar sjávarborðs og tíðari storma.

Á undanförnum öldum hafði landuppgræðsla með því að fylla votlendi og nærri landi undir háflóðinu orðið önnur algeng tækni til að fá nýtt pláss, einnig til að byggja upp nýjar þéttbýli eða iðnaðarsvæði. Þessi aðlögunarmöguleiki felur ekki í sér slíka framkvæmd, mjög umbreytandi strandvistkerfi, sem veldur tapi á líffræðilegri fjölbreytni og aukinni viðkvæmni fyrir flóðum til langs tíma.

Þátttaka hagsmunaaðila er sérstaklega nauðsynleg ef hækkun eða hækkun strandlands er hluti af stærri strandáætlunum. Slíkar áætlanir, sem fela í sér varnarvirki, geta verið háðar mati á umhverfisáhrifum, allt eftir landslögum og reglugerðum. Þegar þessi ráðstöfun er framkvæmd á vernduðum svæðum, s.s. svæðum innan Evrópunets verndarsvæða (e. Natura 2000 sites) (samkvæmt tilskipunum ESB um fugla og búsvæði), þar sem krafist er nýs náttúrulegs lands, er venjulega gerð krafa um „viðeigandi mat“ sem felur nauðsynlega í sér þátttöku hagsmunaaðila í skipulögðu ferli fyrir þátttöku almennings. Á sama hátt kallar tilskipun ESB um flóð á ferli opinberrar þátttöku í áætlunum um áhættustjórnun. Þar að auki munu tillögur um að hækka þéttbýlisland líklega krefjast samráðs við almenning samkvæmt landslögum og staðbundnum lögum. 

Átök geta komið upp milli hagsmunaaðila sem geta beint eða óbeint notið góðs af stranduppbyggingu eða framþróun. Hagsmunaaðilar í ferðaþjónustu og hafnaryfirvöld geta notið góðs af stækkun stranda og byggingu nýrra hafnarsvæða. Hins vegar geta sveitarfélög haft áhyggjur af breytingum á strandlandslaginu, búsvæðum og tapi á líffræðilegri fjölbreytni og umhverfisáhrifum almennt. Slík átök kalla á virka þátttöku allra hagsmunaaðila, þ.m.t. staðaryfirvalda, strandsvæða, einkafyrirtækja, rannsóknarstofnana og/eða frjálsra félagasamtaka. 

Eins og aðrar gráar ráðstafanir til strandvarna getur hækkun og efling strandlands veitt fyrirsjáanlegt öryggisstig. Ef allt landsvæðið er alið upp yfir hæsta áætlaða sjávarmáli er enn lítil eftirstæða áhætta fyrir hendi. Þar að auki, samanborið við aðrar harðar verndarráðstafanir (svo sem sjávarveggi og stormbylgjuhindranir), er engin hætta á skelfilegum bilun. Með áætlaðri aukningu strandsvæðastofna getur öflun nýs lands haft áhrif á framþróun eða uppbyggingu strandsvæða og veitt ný tækifæri til strandþróunar. 

Eins og aðrir gráir valkostir er það illa sveigjanlegt að hækka og efla strandland og þarf reglubundið viðhald eða uppfærslu til að tryggja fullnægjandi verndarstig í ljósi loftslagsbreytinga og stigvaxandi hækkunar sjávarborðs. Það getur verið tæknilega krefjandi að ala upp strandland, sérstaklega á þéttbýlis- og iðnaðarsvæðum sem hýsa flókin eða mjög viðkvæm grunnvirki. Þetta á einnig við um brothætt söguleg svæði, svo sem Markúsartorg og alla Feneyjarborg. Í þessum tilvikum er aðeins hægt að ala upp land þar til ákveðið stig og tæknilegar hömlur af ólíkum toga (t.d. varðveisla listræns gildis sögulegra bygginga) geta verið ríkjandi. 

Að efla strandland getur breytt strandvistkerfum. Einnig getur verið þörf á öðrum efnislegum, fyrirbyggjandi ráðstöfunum til að koma í veg fyrir flóð á sjó, ásamt tilheyrandi byggingar- og viðhaldskostnaði, og áhrifum (t.d. breytingum á föstum strandflutningum). Þessi valkostur hentar sérstaklega vel fyrir smærri inngrip (t.d. til að draga úr varnarleysi lítilla hafna eða þéttbýlis eða fyrir sérstakan búnað sem setja á á öruggari svæði). Uppeldi eða efling stórra strandsvæða getur útheimt óhóflegan kostnað, verið tæknilega krefjandi og valdið margvíslegum umhverfisáhrifum. 

Helsti kosturinn við þennan möguleika er að draga úr flóðum, sérstaklega á svæðum eða innviðum sem hafa áhrif á hækkun sjávarborðs og aukinni tíðni stormbylgjuatburða. Það tryggir fulla vernd svæðisins við fyrirsjáanlegt öryggisstig án þess að hætta sé á bilun sem stundum tengist öðrum gráum verndarráðstöfunum. Með því að skapa nýtt nothæft land getur hækkun strandsvæða eða efling þeirra stuðlað að því að varðveita lykilatvinnurekstur (t.d. örugg hafnarsvæði), aukið notagildi lands af hálfu borgaranna (uppbygging þéttbýlis) og eflt ferðaþjónustu og tómstundastarfsemi (viðbygging hvors um sig). 

Kostnaðurinn fer mjög eftir sérstökum stað, aðlögunarþörfum og stækkun svæðanna sem á að hækka. Kostnaður getur einnig falið í sér kröfu um harðar verndarráðstafanir til að verja endurheimt land gegn strandflóðum og rofi. Kostnaðarmat ætti að taka til bæði byggingaráfanga og viðhaldskostnaðar á tilhlýðilegan hátt. Síðarnefndu getur smám saman aukið miðað við vaxandi þrýsting frá hækkun sjávarborðs og storma. Hámarka skal samvirkni við önnur varnarverk sem þegar eru til staðar til að draga úr kostnaði í tengslum við þennan aðlögunarvalkost, auka skilvirkni hans og auka heildarviðnámsþol strandsvæða. Samvirkni er einnig hægt að skapa með dýpkunaríhlutunum: að hækka eða efla land getur boðið upp á tækifæri til efnislosunar frá höfnum, höfnum og siglingaleiðum (eftir rétt mat á mengunarstigi). Þetta gæti dregið úr heildarkostnaði og útrýma þörfinni á að bera kennsl á förgunarstaði undan ströndum fyrir dýpkað efni. 

Bygging strandvirkja til að draga úr rofi og hörðum sjávarvörnum, sem geta breytt strandlengjunni, fellur undir II. viðauka við tilskipunina um umhverfisáhrif (EIA): aðildarríkin ákveða hvort framkvæmdir í II. viðauka skuli fara í matsferli fyrir mat á umhverfisáhrifum, annaðhvort í hverju tilviki fyrir sig eða með tilliti til viðmiðunarmarka og viðmiðana. Þessi krafa hefur þó ekki áhrif á viðhald og endurbyggingu þessara verka. 

Samkvæmt búsvæðatilskipun ESB er þörf á viðeigandi mati ef verk til að ala upp eða efla strandland hafa áhrif á verndaðar tegundir eða náttúruleg búsvæði.

Framkvæmd tími er mjög v ariable, eftir umfangi íhlutun. Minni háttar inngrip með takmörkuðum svæðum geta tekið takmarkaðan tíma (& lt; 1 ár), en stærri inngrip, sem hækka strandsvæði, sem hluti af víðtækari íhlutunaráætlunum, getur þurft miklu meiri tíma. Tæknilegar takmarkanir sem tengjast margbreytileika, viðkvæmni og gildi þéttbýliskerfisins (og bygginga) auka venjulega framkvæmdartímann. 

Gert er ráð fyrir meðalævi fyrir þennan valkost (meira en 15 ár). Hins vegar verður að tryggja reglubundið viðhald og endurmat á virkni, einkum til að laga sig smám saman að hækkun sjávarborðs og hugsanlegri aukningu storma og stormbylgna.