All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.
See all EU institutions and bodiesBeschrijving
Kustwetlands (getijdenmoerassen of zoutmoerassen)zijn zoutwater-en brakwaterwetlands in kustgebieden. Kustwetlands omvatten ook zeewatergebieden waarvan de diepte bij eb niet meer dan zes meter bedraagt (VerdragvanRamsar). Zij omvatten permanent of periodiek ondergelopen ondiepwaterecosystemen en intergetijdenhabitats.
Het herstel van wetlands aan de kust wordt steeds meer beschouwd als een aanpassingsmaatregel. Herstel van wetlands verwijstnaar het herstel van eerder bestaande of beschadigde wetlands of het opnieuw maken van wetlands die eerder opnieuw zijn toegeëigend. Op sommige locaties (zie bijvoorbeeld de case studyover hetestuarium vanSchedlt) worden wetlands aan de kust gebruikt om stormvloedwater op te vangen en overstromingen te verzachten. Kustwetlands bieden natuurlijke bescherming tegen kustoverstromingen en stormvloeden. Ze verdrijven golfenergie en verminderen erosie door tehelpen kustsedimenten te stabiliseren. Hun andere grote voordeel is het behoud van belangrijke habitats en het verbeteren van de biodiversiteit.
Het herstel van wetlands is gericht op het herstel van natuurlijke functies van wetlands die zijn aangetast door natuurlijke processen en menselijke activiteiten en die ook worden bedreigd door de stijging van de zeespiegel.
Manieren om kustwetlands te herstellen zijn onder meer:
- Herstel van geomorfologische structuren (moerassen,wadden), door sedimenttoe te voegen om land bovenhet gemiddelde waterniveau te brengen en wetlandplanten toe te staan te koloniseren, of om erosieprocessen tecontrasterendieafbrekende wetlandgebieden zijn.
- Waterwegen afwisselen, sedimenten baggeren en natuurlijke kanalen in stand houden om water in een gunstig pad te laten stromen.
- Rewetting van wetlands aan de kust die in het verleden waren gedraineerd om land te winnen voor menselijke activiteiten. Deze optie omvat ook “beheerde afstemming” en “depoldering”: Deze maatregelen zijn erop gericht de lijn van harde waterkeringen terug te brengen naar een nieuwe lijn, verder landinwaarts en/of op stijgende grond om intergetijdenhabitats tussen de oude en de nieuwe verdediging te recreëren. Het wetland zal dienen als bufferzone waar stormvloeden worden afgezwakt. Depolderisatie verwijst naar het terugbrengen van teruggewonnen of gedraineerde grond (een “polder” in het Nederlands) naar zee. Beheerde herschikking kan inhouden dat een kustverdediging zoals een dijk opzettelijk wordt geschonden of volledig wordt verwijderd, of dat verdedigingswerken verder landinwaarts worden verplaatst. Zo worden in het polderproject Hedwige-Prosper in het Schelde-estuarium (België en Nederland) buitendijken verwijderd om teruggewonnen land om te vormen tot wetlands, terwijl binnendijken worden versterkt.
- Smaatregelen op schaal van het winkelcentrum gericht op het verminderen van de menselijke druk op wetlands en het verbeteren van de kwaliteit van habitats en landschappen. Het kan gaan om het kappen van bomen, veranderingen in landgebruik en landbouwpraktijken die de kwaliteit van habitats en landschappen verbeteren.
Aanvullende details
Aanpassingsdetails
IPCC-categorieën
Structureel en fysiek: op ecosystemen gebaseerde aanpassingsoptiesParticipatie van belanghebbenden
Voor succesop lange termijnis het belangrijk omde lokale gemeenschappen, milieugroepen, agentschappen, bedrijvenen geïnteresseerde personen te betrekkenbij het planningsproces en bij het toezicht open de verslaglegging over de voortgang en het succes van het project. Betrokkenheidvan belanghebbendenkan helpen om conflictenmet betrekkingtot landgebruik te beperken,aangezien het herstellenvan een kustlijn tot een natuurlijk wetland kan leiden tot verlies van eigendommen,verandering in landgebruik of blokkering vande toegang tot de kust. Het herstel van wetlands aan de kust kan deel uitmaken van de beheerplannenvan de Natura 2000-gebieden (die specifiekzijn aangewezenom kerngebieden te beschermen voor een subset van soorten of habitattypen die zijn opgenomen in de habitat- en de vogelrichtlijn). Omin aanmerking te komen als beschermd gebied in het kader van Natura 2000 isvoorde planning een proces van participatie vanbelanghebbenden vereist. Beheerde herschikking of boomruiming of aanpassing van de teelt vereist waarschijnlijk overleg met bewoners en landeigenaren die in of in de buurt van het overstroomde gebied wonen. Wanneer teruggewonnen land wordt teruggegeven aan wetlands door middel van herschikking van het beheer, zal dit gevolgen hebben voor alle inwoners en economische activiteiten op het gebied en kan dit leiden tot verzet. Fof bijvoorbeeld het projectHedwige-Prosper polder aan de Belgisch-Nederlandse grens zag protesten van boeren en omwonenden.
Succes en beperkende factoren
Interventies die het herstel van wetlands aan de kust en beheerde herschikking omvatten, kunnen over het algemeen helpen om meerdere doelen te bereiken, waardoor het succes van dergelijke initiatieven wordt bevorderd. Ze herscheppen belangrijke intergetijdenhabitats. Zij kunnen mogelijk ook personen omvatten die een waardevolle rol spelen (kinderdagverblijf, paai- of voedergebied) voor soorten van commercieel belang. Naast het behoud van de biodiversiteit kunnen herstelde wetlands of nieuwe wetlands worden gebruikt voor recreatie en ecotoerisme. Deze ecosystemen fungeren als vallen voor nutriënten en verontreinigingen en verminderen eutrofiëring en verontreiniging van kustwateren. Intergetijden- en ondergedompelde vegetatie (zeegras) fungeren ook als koolstofvastleggingshabitats, met belangrijke voordelen voor mitigatie.
De grootste moeilijkheid bij de uitvoering van beheerde herschikking is het veranderen van het landgebruik en vereist een hoge mate van coördinatie op verschillende bestuursniveaus. Het kan leiden tot de verplaatsing van gebouwen en activiteiten, mogelijk tegen hoge kosten (waaronder onteigening). Dit kan ook leiden tot het verlies van land dat wordt gebruikt voor recreatie en landbouw. Mogelijke zachte modderachtige bodems kunnen worden gecreëerd, die een verdrinkingsgevaar kunnen worden als te nabijgelegen door mensen bezochte gebieden. Deze projecten vereisen real-time monitoring om kritieke fasen van waterherverdeling, sediment en ecosysteemdynamiek te beheren. Gebrek aan behoorlijke monitoring en ontoereikende interventieplanning, samen met de steeds veranderende aard van deze ecosystemen, maakt het moeilijk om voorspelbare resultaten op lange termijn te krijgen. Kosten kunnen ook een beperkende factor zijn, aangezien grotere projecten aanzienlijke investeringen kunnen vergen.
Kosten en baten
De aankoop van het te overstromen land is meestal de belangrijkste kostenpost in geval van beheerde herschikking. Deverplaatsing van infrastructuur of activiteiten kan ook nodig zijnen kan zeer kostbaar zijn, afhankelijk van de lokale situatie. De totale kosten voor een geïntegreerd project kunnen bestaan uit logistiek, planning en uitvoering van omleidingswater, het verhogen of verlagen van de kustbodem, het afzetten van nieuw substraat en het aanplanten en creëren van nieuwe habitats. Voor het herstel van bestaande wetlands zijn de indirecte kosten over het algemeen lager, omdat de aankoop van grond niet nodig is. De kosten kunnen echter stijgen als de benodigde sedimenten niet gemakkelijk beschikbaar zijn. Deze ecosystemen veranderen voortdurend en moeten worden beheerd omerosie te voorkomen en de herstelde gebieden in stand te houden. Daarom zijn voor de monitoring van deze projecten en het behoud van de functionaliteit van wetlands aanzienlijke langetermijnbegrotingsplannen nodig. Omgekeerd hebben onjuiste onderhoudsbenaderingen het potentieel om meer schade dan voordelen te veroorzaken. Nieuwe veldstudies zullen naar verwachting nieuwe informatie opleveren over de doeltreffendheid van verschillende onderhoudswerkzaamheden aan wetlands.
Ondanks de kosten hebben het herstel van wetlands en beheerde herschikkingen veel voordelen in vergelijking met andere technieken op het gebied van aanpassing aan klimaatverandering en behoud van kustecosystemen. Over het algemeen kunnen wetlands aan de kust de energiedissipatie in de intergetijdenzone verbeteren door binnenkomende golf- en getijdenenergie te verminderen. Dit ondersteunt bescherming tegen stormvloeden en erosie. Gezonde wetlands kunnen ook helpen omgaan met een bepaalde mate van zeespiegelstijging. Een proces dat accretie wordt genoemd, waarbij planten sediment vangen, verhoogt de hoogte van het oppervlak van het wetland. Wetlands verminderen de behoefte aan harde kustverdediging. Zelfs in combinatie kunnen deze benaderingen de noodzaak om dijken te verhogen en te verbreden verminderen, wat leidt tot een positieve impact op de esthetische waarde van het landschap.
Sedimenten in de wetlands slaan of vertragen waterafvoer op en filteren verontreinigende stoffen op dezelfde manier als oeverbuffers. Ze beschermen en creëren belangrijke habitats, herbergen en beschermen de biodiversiteit. Vispopulaties profiteren van wetlands die paai- of voederhabitats bieden, terwijl de micronutriënten en microfauna in wetlands substraat perfecte voedingsgronden zijn voor vogels. Dit biedt ook esthetische en culturele waarde.
Tot slot dragen wetlands bij tot de mitigatie van klimaatverandering door de absorptie en retentie van CO2 in wetlandsediment en vegetatie. Op deze manier dragen inspanningen voorhet herstel van wetland r bij aan het verminderen van de door de mens veroorzaakte koolstofvoetafdruk.
Hoewel de kosten van het herstel van wetlands zeer hoog kunnen zijn, zou de waterschade als gevolg van ernstige watergebeurtenissen als gevolg van klimaatverandering aanzienlijk hoger zijn. De waarde van herstel kan veel geld besparen op het gebied van watervoorziening, luchtkwaliteit, klimaat- en waterstroomregulering, erosiepreventie, nutriëntenkringloop, waterzuivering, matiging van extreme gebeurtenissen zoals overstromingen of stormen, habitat- en culturele diensten.
Juridische aspecten
Kustwetlandse habitats, zoals verschillende soorten kwelders, worden op grond van bijlage 1 bij dehabitatrichtlijn van de EU beschouwd als habitats van EU-belang, en sommige daarvan zijn prioritaire habitats. De vogelrichtlijn van de EUerkent de noodzaak van de bescherming van wetlands als een vitale habitat voor watervogels. Projecten voor het herstel van wetlands aan de kust moeten worden uitgevoerd met inachtneming van de doelstellingen en vereisten van beide richtlijnen. Ropslag van wetlands aan de kust kan ook deel uitmaken van het beheersplan voor gebieden die beschermd zijn in het kader van hetNatura 2000-netwerk van de EU, of kan een nieuw Natura 2000-gebied creëren. Indien een project aanzienlijke gevolgen heeft voor een gebied dat tot hetNatura 2000-netwerk behoort, moet het worden onderworpen aan een “passende beoordeling van de gevolgen ervan voor het gebied” om te bepalen of het de natuurlijke kenmerken van het gebied zal aantasten. Herstelacties kunnen ook vereist zijn in het kader van Natura 2000 als compensatie voor andere interventies. Het herstel van wetlands aan de kust kan worden ondersteund door eisen inzake habitatcompensatie uit hoofde van de habitatrichtlijnvan de EU. Fof bijvoorbeeld in het Schelde-estuarium (België) werden habitats die door havenuitbreiding werden vernietigd, gecompenseerd door het herstel van wetlands die beschermingbiedentegen stormvloeden.
Implementatie tijd
De uitvoeringstijd zalsterk variëren op basisvan de omvang van de locatie en de specifieke omstandigheden en omvang van het herstel. De uitvoeringstermijn kan zowel betrekking hebben op werkzaamheden als op daarmee verband houdende communicatie en juridische acties, bijvoorbeeld onteigening van grond. Dit kan vaak minstens 5 jaar of langer duren. Onderhouds- en monitoringacties moeten oplange termijnworden voortgezet.
Levensduur
De levensduur van herstelinterventies inwetlands aan dekust zal afhangen van de lokale omstandigheden, met name erosie- en sedimentatieprocessen, en van de uitgevoerde strategie. Regelmatig onderhoud kan nodigzijn omde wetlands instand te houden, aangezien deze van nature onstabielzijn en steeds veranderende ecosystemenzijn.
Referentie-informatie
Websites:
Referenties:
Linham, M.M; Nicholls, R.J;.Technologies for Climate Change Adaptation – Coastal Erosion and Flooding (Technologieën voor aanpassing aan de klimaatverandering – kusterosie en overstromingen). 2010. UNEP Risø Centre on Energy, Climate and Sustainable Development Risø DTU Nationaal Laboratorium voor Duurzame Energie; Magnum Custom Publishing. ISBN: 978-87-550-3855-4 https://tech-action.unepdtu.org/publicaties/technologieën-voor-klimaatverandering-aanpassing-kusterosie-en-overstroming/
Laure Kuhfuss, Hélène Rey-Valette, Emmanuelle Sourisseau, Hugues Heurtefeux, Xavier Rufray, Evaluatie van de effecten van de stijging van de zeespiegel op wetlands aan de kust in Languedoc-Roussillon, Frankrijk, Environmental Science & Beleid. 2016. Deel 59:26-34, ISSN 1462-9011, https://doi.org/10.1016/j.envsci.2016.02.002.
Appelquist, L.; Rosendahl; B.; Thomas; H., K. 2016. Beheersing van de gevaren van klimaatverandering in kustgebieden. 2016. Milieuprogramma van de Verenigde Naties. 48 blz. ISBN/ISSN/DOI 978-92-807-3593-2 (ISBN) https://www.coastalhazardwheel.org/media/1391/catalogue_coastal-hazard-wheel.pdf
Xiuzhen Li, Richard Bellerby, Christopher Craft en Sarah E. Widney. Kust wetland verlies, gevolgen en uitdagingen voor herstel. Antropoceen kusten. 2018. 1: 1-15 dx.doi.org/10.1139/anc-2017-0001
Gepubliceerd in Climate-ADAPT: Apr 17, 2025
Language preference detected
Do you want to see the page translated into ?