Leśnictwo nowe

Leśnictwo

Szybkie tempo zmian klimatu może przezwyciężyć naturalną zdolność ekosystemów leśnych do przystosowania się. Prowadzi to do zwiększonego ryzyka zakłóceń spowodowanych burzami, pożarami, szkodnikami i chorobami, co ma wpływ na wzrost i produkcję lasów. Wpływa to na rentowność leśnictwa, głównie na południowych obszarach Europy, a także na zdolność lasów do świadczenia usług środowiskowych, w tym na zmiany w funkcji pochłaniacza dwutlenku węgla. W 2013 r. Komisja przyjęła nową strategię leśną UE, która stanowi odpowiedź na nowe wyzwania stojące przed lasami i sektorem leśnym.

Zmiana klimatu została uznana za jeden z kluczowych obszarów priorytetowych. Działania mające na celu utrzymanie i zwiększenie odporności i zdolności adaptacyjnych lasów należą do środków określonych w celu zapewnienia zrównoważonej gospodarki leśnej.

Ramy polityki

Strategia leśna UE (2013) stanowi odpowiedź na nowe wyzwania związane ze zrównoważoną gospodarką leśną i wielofunkcyjną rolą lasów jako kluczowych aspektów. Wspomina się w nim o znaczeniu działań mających na celu utrzymanie i zwiększenie odporności lasów i ich zdolności przystosowawczych. Stanowi on podstawę wspólnych działań UE i państw członkowskich na rzecz wspierania i wzmacniania zrównoważonej gospodarki leśnej oraz wielofunkcyjnej roli lasów, w tym przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków. Unijna polityka rozwoju obszarów wiejskich, drugi filar wspólnej polityki rolnej (WPR), jest jednym z głównych środków finansowania działań w dziedzinie leśnictwa na szczeblu UE. W strategii zachęca się do działań na rzecz wykorzystywania zasobów leśnych w sposób minimalizujący wpływ na środowisko i klimat oraz priorytetowo traktuje się produkty leśne o wyższej wartości dodanej.

Wieloletni plan wdrażania dotyczący lasów z 2015 r. zawiera konkretny wykaz działań na lata 2015–2020, podmioty i harmonogram poszczególnych działań, a także oczekiwane wyniki. Szczególna uwaga zostanie poświęcona zwiększeniu zdolności adaptacyjnych i odporności lasów ´ dzięki solidnemu leśnemu materiałowi rozmnożeniowemu, wdrażaniu leśnych rozwiązań opartych na zasobach przyrody oraz wkładowi lasów w dostosowanie innych sektorów.

Strategia Komisji Europejskiej w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu obejmuje dokument roboczy służb Komisji, w którym przedstawiono zasady i zalecenia dotyczące uwzględniania kwestii przystosowania się do zmiany klimatu w programach rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014–2020.

Unijna polityka różnorodności biologicznej jest, wraz z WPR, drugim europejskim filarem polityki na rzecz zrównoważonej ochrony lasów i zrównoważonej gospodarki leśnej.

Biorąc pod uwagę zdecentralizowany charakter lasów oraz wyjątkowość własności lasów i gospodarki leśnej w UE, plany urządzenia lasu są uważane za kluczowe instrumenty zrównoważonego rozwoju lasów w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich i polityki różnorodności biologicznej, a także mogą być cennymi instrumentami przystosowania się do zmiany klimatu w lasach.

Warianty dostosowania mające na celu utrzymanie żywotnej pokrywy leśnej i ciągłości wszystkich funkcji lasu obejmują interwencję człowieka w odniesieniu do wyboru gatunków i pochodzenia, dostosowanie technik zarządzania, wspieranie łączności krajobrazowej, ulepszone systemy zapobiegania pożarom, mechanizmy ochrony lasów przed agrofagami, ulepszone systemy zarządzania, ulepszone monitorowanie itp.

Poprawa bazy wiedzy

Różnice między wpływem globalnego ocieplenia o 2 °C a 1,5 °C na różne typologie lasów zostały ocenione w sprawozdaniu specjalnym IPCC na temat globalnego ocieplenia o 1,5 °C.

Wzmocnienie bazy wiedzy uznaje się za niezbędne do zrównoważonego gospodarowania lasami. Konieczna jest ścisła współpraca między państwami członkowskimi a UE promująca innowacyjne badania i przekładanie wyników na działania.

Aby zaspokoić pilną potrzebę wymiany i gromadzenia zharmonizowanych w całej Europie informacji o lasach, utworzono Europejski System Informacji o Lasach (FISE) w celu dobrowolnego gromadzenia i harmonizacji ogólnoeuropejskich informacji o lasach oraz w celu zintegrowania dawnych europejskich systemów informacyjnych, takich jak europejski system informacji o pożarach lasów (EFFIS), oraz platform danych, takich jak Europejskie Centrum Danych o Lasach (EFDAC), które obejmują wszystkie szczegółowe dane przestrzenne zgromadzone na podstawie poprzednich rozporządzeń UE oraz wyniki wcześniejszych projektów finansowanych przez UE. FISE będzie zawierać specjalny moduł dotyczący zmian klimatu.

Dostarczone przez Eurostat roczne statystyki dotyczące produkcji i handlu drewnem i produktami z drewna dla państw UE i EFTA również dostarczają informacji na temat potencjalnego wpływu zmiany klimatu na produkcję drewna.

W 2015 r. Europejska Agencja Środowiska opublikowała sprawozdanie techniczne na temat potencjału europejskich lasów w zakresie zatrzymywania wody, w którym omówiono oparte na ekosystemie podejścia do zrównoważonego zarządzania obejmujące studia przypadków dotyczące lasów.

EEA opublikowała również briefing na temat lasów w sprawozdaniu na temat stanu środowiska i perspektyw na 2015 r. Lasy są również uwzględnione w sprawozdaniach EEA na temat różnorodności biologicznej, np. w sprawozdaniu z 2010 r. pt. „Ocena różnorodności biologicznej w Europie” oraz w publikacji Komisji na temat sieci Natura 2000 i lasów.

Celem inicjatywy w zakresie wspólnego planowania na rzecz rolnictwa, bezpieczeństwa żywnościowego i zmiany klimatu (FACCE-JPI) między 21 krajami jest określenie i promowanie środków zapewniających dodatkowe korzyści w postaci redukcji emisji i zwiększenia odporności rolnictwa, leśnictwa i różnorodności biologicznej na zmianę klimatu.

W 2012 r. uruchomiono europejskie partnerstwo innowacyjne na rzecz wydajnego i zrównoważonego rolnictwa (EPI-AGRI), aby przyczynić się do realizacji strategii Unii Europejskiej „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. EPI-AGRI działa na rzecz wspierania konkurencyjnego i zrównoważonego rolnictwa i leśnictwa, przyczyniając się do zapewnienia stałych dostaw żywności, paszy i biomateriałów, rozwijając swoją pracę w harmonii z podstawowymi zasobami naturalnymi, od których zależy rolnictwo.

Aby dzielić się wiedzą i łączyć stowarzyszenia leśne i pracowników, utworzono kilka sieci i stowarzyszeń: Sieć Europejskich Regionów na rzecz Innowacji ERIAFF (@ERIAFF_Network), Unia Europejskich Leśników i Europejski Dom Leśny. Dom został założony w marcu 2007 r. przez Konfederację Właścicieli Lasów Europejskich (CEPF) i Europejskie Stowarzyszenie Lasów Państwowych (EUSTAFOR). Od tego czasu oferuje tętniące życiem i głośne miejsce pracy i spotkań dla różnych europejskich organizacji związanych z lasami. Ponadto państwa europejskie ustanowiły Europejski Instytut Leśny (EFI) w celu prowadzenia badań i zapewniania wsparcia politycznego w kwestiach związanych z lasami, łącząc wiedzę z działaniem.

Wspieranie inwestycji i finansowania

Unijne finansowanie przystosowania się do zmiany klimatu w sektorze leśnym jest dostępne w ramach programu LIFE „Działania w dziedzinie klimatu” i funduszy rozwoju obszarów wiejskich.

Zgodnie ze strategią leśną UE Komisja uważa, że fundusze rozwoju obszarów wiejskich powinny być wykorzystywane do wspierania wdrażania zrównoważonej gospodarki leśnej, w tym przystosowania się do zmiany klimatu. Inne europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne, w szczególności Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), w tym program INTERREG Europa, mogą je uzupełniać.

Program UE ´s w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020” na lata 2014–2020 jest ukierunkowany głównie na wiedzę na temat przystosowania się do zmiany klimatu w leśnictwie w ramach wyzwania społecznego nr 2 „Bezpieczeństwo żywnościowe, zrównoważone rolnictwo i leśnictwo, badania mórz i wód śródlądowych oraz biogospodarka”.