Żoni kostali

Żoni kostali

Messaġġi ewlenin

• It-tibdil fil-klima huwa mistenni li jkollu impatti severi fuq iż-żoni kostali b’mod partikolari minħabba ż-żieda fil-livell tal-baħar, il-maltempati u ż-żidiet fil-maltempati, iżda wkoll fuq l-intrużjoni tal-ilma mielaħ fl-ekosistemi kostali, iż-żieda fit-temperaturi tal-ilma u l-aċidifikazzjoni tal-oċeani. Fl-aħħar mill-aħħar, dawn l-effetti jistgħu jikkawżaw it-telf ta’ diversi servizzi tal-ekosistema pprovduti miż-żoni kostali, ta’ valur ambjentali, ekonomiku, soċjali u kulturali għal ħafna partijiet ikkonċernati u setturi ekonomiċi.
• Il-qafas ta’ Politika tal-UE fis-seħħ biex jiġu indirizzati l-impatti tat-tibdil fil-klima fuq iż-żoni kostali jinkludi strumenti trasversali, bħall-Ġestjoni Integrata taż-Żoni Kostali u l-Ippjanar Spazjali Marittimu. Direttivi oħra tal-UE direttament rilevanti biex iż-żoni kostali jsiru reżiljenti għall-klima, huma d-Direttiva dwar l-Għargħar, u d-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina.
• Il-Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma jistgħu potenzjalment joffru għażliet futuri biex jitkejjel il-progress tal-adattament fiż-żoni kostali fil-livelli tal-UE.

Impatti u vulnerabbiltajiet

It-tibdil fil-klima huwa mistenni li jkollu impatti severi fuq iż-żoni kostali b’mod partikolari minħabba ż-żieda fil-livell tal-baħar u l-bidliet fil-frekwenza u d-daqs tal-maltempati severi u ż-żieda relatata fil-maltempati. Dan jista’ jikkawża għargħar, erożjoni kostali u t-telf ta’ żoni baxxi li jospitaw ħabitats ta’ valur ambjentali għoli kif ukoll insedjamenti umani u infrastrutturi. Iż-żieda fil-livell tal-baħar se twassal ukoll għal jew iżżid ir-riskju ta’ intrużjoni tal-ilma mielaħ, u b’hekk tkompli tipperikola l-ekosistemi kostali. Barra minn hekk, iż-żidiet mistennija fit-temperaturi tal-ilma u fl-aċidifikazzjoni tal-oċeani se jikkontribwixxu għal ristrutturar tal-ekosistemi kostali, b’effetti fuq iċ-ċirkolazzjoni tal-oċeani u ċ-ċikli bijoġeokimiċi. Fl-aħħar mill-aħħar, dawn l-effetti jistgħu jikkawżaw it-telf ta’ diversi servizzi tal-ekosistema pprovduti miż-żoni kostali, ta’ valur ambjentali, ekonomiku, soċjali u kulturali għal ħafna partijiet ikkonċernati u setturi ekonomiċi.

L-impatti tat-tibdil fil-klima jaggravaw il-problemi li ż-żoni kostali diġà qed jiffaċċjaw, minħabba ż-żieda fl-urbanizzazzjoni tal-kosti u l-preżenza ta’ infrastrutturi u diversi attivitajiet tal-bniedem, kemm fuq l-art kif ukoll fuq il-baħar. Tali forzi xprunaturi mhux relatati mal-klima jinteraġixxu ma’ xprunaturi relatati mal-klima li jiddeterminaw il-vulnerabbiltà ġenerali tas-sistemi naturali u umani taż-żoni kostali.

Qafas ta' politika

L-Istrateġija tal-UE dwar l-Adattament għat-Tibdil fil-Klima tal-2021, sabiex il-proċess ta’ adattament isir aktar intelliġenti, tirrikonoxxi l-importanza li jitnaqqas id-distakk dwar l-impatti klimatiċi u r-reżiljenza fis-setturi kollha, inklużi ż-żoni kostali. Fi ħdan l-objettiv li l-adattament isir aktar sistemiku, l-Istrateġija ta’ Adattament tippromwovi Soluzzjonijiet Ibbażati fuq in-Natura (NbS) u approċċi bbażati fuq l-ekosistema bħala miżuri essenzjali biex isostnu ekosistemi b’saħħithom kontra t-theddid tat-tibdil fil-klima. Għaż-żoni kostali, dan jimplika, pereżempju, ir-restawr tal-artijiet mistagħdra u tal-ekosistemi kostali. Dawk l-approċċi jagħmlu użu minn infrastrutturi ekoloġiċi blu bħala soluzzjonijiet bi skopijiet multipli, u “mingħajr dispjaċir” effettivi li jsaħħu d-difiża kostali kontra l-impatti tat-tibdil fil-klima. Il-benefiċċji tal-assorbiment tal-karbonju offruti mill-ekosistemi kostali u tal-baħar restawrati huma rikonoxxuti wkoll fl-Istrateġija. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tippromwovi mekkaniżmi ġodda ta’ ċertifikazzjoni li se jippermettu monitoraġġ u kwantifikazzjoni robusti tal-benefiċċji klimatiċi tal-assorbiment tal-karbonju offruti minn ħafna NbS fiż-żoni kostali.

Il-politiki u l-istrumenti transsettorjali tal-UE rilevanti għar-reżiljenza għall-klima taż-żoni kostali jinkludu l-Ġestjoni Integrata taż-Żoni Kostali (ICZM) u l-Ippjanar Spazjali Marittimu (MSP).

L-ICZM tippromwovi approċċ strateġiku u integrat għall-ġestjoni taż-żoni kostali li għandu l-għan li jibbenefika minn sinerġiji u jnaqqas l-inkonsistenzi fil-politiki u s-setturi differenti. L-approċċ strateġiku meħtieġ mir-Rakkomandazzjoni tal-UE tal-2002 dwar l-ICZM jinkludi l-prinċipju ġenerali tal-approċċ tal-ekosistema biex jiġu ppreservati l-integrità u l-funzjonament kostali, kontra t-theddid mit-tibdil fil-klima. Id-Direttiva tal-UE tal-2014 dwar l-MSP tirrakkomanda lill-Istati Membri biex iqisu l-interazzjonijiet bejn l-art u l-baħar fl-iżvilupp tal-MSP tagħhom u biex iqisu l-bidliet fit-tul minħabba t-tibdil fil-klima fil-proċess ġenerali tal-ippjanar.

Direttivi oħra tal-UE rilevanti għall-ġestjoni sostenibbli taż-żoni kostali fid-dawl tal-adattament għat-tibdil fil-klima huma:

• Id-Direttiva dwar l-Għargħar, li tindirizza l-valutazzjoni u l-ġestjoni tar-riskju ta’ għargħar tal-mogħdijiet tal-ilma u tal-kosti fir-rigward tal-varjabbiltà tal-klima u t-tibdil fil-klima;
• Id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija Marina li tistabbilixxi qafas komuni li fih l-Istati Membri huma meħtieġa jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jiksbu u jżommu Status Ambjentali Tajjeb tal-ilmijiet kostali u tal-baħar tal-UE sal-2020 u biex jipproteġu l-bażi tar-riżorsi li fuqha jiddependu l-attivitajiet ekonomiċi u soċjali relatati mal-baħar.

Dawn id-direttivi jridu jiġu implimentati b’mod koerenti mar-rekwiżiti tad-Direttiva Qafas dwar l-Ilma, li tistabbilixxi qafas komuni għall-protezzjoni tal-ilmijiet tal-wiċċ interni, l-ilmijiet tranżizzjonali, l-ilmijiet kostali u l-ilma ta’ taħt l-art.

It-titjib tal-bażi tal-għarfien

Ir-rapport tal-Grupp ta’ Ħidma II tal-AR6 tal-IPCC dwar it-Tibdil fil-Klima 2022: L-Impatti, l-Adattament u l-Vulnerabbiltà jiddeskrivu l-fehim attwali tal-impatti tat-tibdil fil-klima fuq iż-żoni kostali, l-ekosistemi u l-bijodiversità tagħhom, kif ukoll l-għażliet possibbli ta’ adattament, il-fattibbiltà u l-limiti tagħhom.

Preċedentement, ir-Rapport Speċjali dwar l-Oċean u l-Krijosfera fi Klima li qed Tinbidel u r-rapport  speċjali tal-IPCC dwar it-tisħin globali ta’ 1,5 °C ivvalutaw kif l-oċean u l-krijosfera huma mistennija li jinbidlu bit-tisħin globali kontinwu, ir-riskji u l-opportunitajiet li dawn il-bidliet iġibu għall-ekosistemi u n-nies, u l-għażliet ta’ mitigazzjoni, adattament u governanza biex jitnaqqsu r-riskji futuri.

L-Atlas Ewropew tal-Ibħra Ewropej huwa għodda bbażata fuq il-web, li tipprovdi informazzjoni interattiva u diversifikata dwar karatteristiċi naturali u soċjoekonomiċi fir-reġjuni kostali u tal-baħar tal-Ewropa. Tinkludi wkoll informazzjoni dwar proġetti tal-ICZM involuti fl-inizjattiva preċedenti OURCOAST.

Id-data u l-mudelli tal-Livell Globali tal-Baħar Estrem li jappoġġaw is-sejbiet tal-aktar studji reċenti dwar l-għargħar kostali huma disponibbli fir-repożitorju LISCoAsT (Għodda Integrata għall-Valutazzjoni tal-Livell tal-Baħar u tal-Kosta fuq skala kbira) tal-katalgu tad-data taċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka. Il-JRC mexxa wkoll il-proġetti PESETA, fejn l-impatt tat-tibdil fil-klima fuq is-sistemi kostali kien ilu fil-kamp ta’ applikazzjoni minn PESETA I fl-2009.

Is-Servizz dwar it-Tibdil fil-Klima ta’ Copernicus (C3S) jappoġġa l-politiki ta’ adattament u mitigazzjoni tal-Unjoni Ewropea billi jipprovdi informazzjoni konsistenti u awtorevoli dwar it-tibdil fil-klima. Is-servizz jippermetti lill-utenti jaċċessaw eżempji ta’ applikazzjonijiet reali tal-Maħżen tad-Data dwar il-Klima tiegħu għal diversi setturi, inklużi ż-żoni kostali, li juru kif id-data dwar il-klima tista’ tiġi aċċessata, ittrasformata u ssir rilevanti biex jiġu indirizzati sfidi klimatiċi speċifiċi u t-teħid ta’ deċiżjonijiet relatati mal-klima.

L-indikatur tal-EEA Livelli estremi tal-baħar u għargħar kostali juri l-bidla mbassra fil-frekwenza ta’ avvenimenti ta’ għargħar fl-Ewropa skont żewġ xenarji differenti, li jirrikjedu li l-protezzjoni kostali tiġi ppjanata fil-livell lokali jew reġjonali.

Barra minn hekk, għadd ta’ proġetti ta’ riċerka appoġġati minn programmi differenti tal-UE kkontribwew b’għarfien dwar iż-żoni kostali (bħal pereżempju FAIR). Skont iż-Żona Ewropea tar-Riċerka għas-Servizzi tal-Klima, l-ECLISEA għandu l-għan li javvanza x-xjenza tal-klima kostali dwar id-dinamika tas-superfiċje tal-baħar fuq il-kosti u l-ibħra Ewropej, filwaqt li jipproduċirakkomandazzjonijiet u l-aħjar prattiki dwar il-klima kostali u l-aspetti tal-impatt kostali. INSeaPTION għandu l-għan li jfassal u jiżviluppa b’mod konġunt, flimkien mal-utenti, servizzi klimatiċi kostali bbażati fuq iż-żieda, l-impatt, l-adattament u x-xjenza transdixxiplinari l-aktar avvanzati fil-livell tal-baħar.

Diversi proġetti ffinanzjati mill-UE kkontribwew biex juru l-potenzjal tal-NbS għall-mitigazzjoni tal-għargħar u r-reżiljenza kostali (eż. SARCC, ADAPTA BLUES, ADAPTO), filwaqt li pprovdew bażi konsiderevoli ta’ għarfien u evidenza dwar dan is-suġġett, bi sforzi ta’ riċerka ffukati b’mod speċjali fuq interventi fuq skala żgħira. RECONECT għandu l-għan li jtejjeb malajr il-qafas ta’ referenza Ewropew dwar l-NbS għat-tnaqqis tar-riskju idrometeoroloġiku billi juri, jirreferenzja, iżid u jisfrutta l-NbS fuq skala kbira f’żoni rurali u naturali, inklużi żoni kostali.

Appoġġ għall-investiment u l-finanzjament

Il-qafas finanzjarju pluriennali (QFP) tal-UE għall-2021-27 jammonta għal EUR 1,21 triljun b’EUR 807 biljun addizzjonali mill-istrument għall-irkupru tal-UE tal-ġenerazzjoni li jmiss. 30 % ta’ dan il-baġit huwa allokat għal attivitajiet li jikkontribwixxu għall-objettivi klimatiċi.

L-istrumenti ewlenin tal-UE disponibbli għall-appoġġ tal-adattament huma:

• Il-programm LIFE jappoġġa kemm il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima kif ukoll il-proġetti ta’ adattament għat-tibdil fil-klima, li jkopru wkoll kwistjonijiet taż-żoni kostali.
• Orizzont Ewropa jinkludi l-Missjonijiet: “Adattamentgħall-Bidlafil-Klima”biex jiġu appoġġati mill-inqas 150 reġjun u komunità Ewropej biex isiru reżiljenti għall-klima sal-2030” u “Nirrestawrawl-Oċean u l-Ilmijiet tagħna sal-2030”.

Ħarsa ġenerali komprensiva tista’ tinstab fuq il-paġna dwar il-finanzjament tal-UE għall-miżuri ta’ adattament.

Appoġġ għall-implimentazzjoni

Il-bliet kostali u l-gvernijiet lokali għandhom awtorità sinifikanti fuq il-politiki u r-regolamenti dwar l-użu tal-art sabiex l-inizjattivi tal-UE u dawk globali (pjattaformi u networks) li jgħaqqdu l-gvernijiet lokali jkunu jistgħu jagħtu appoġġ fl-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ adattament. Inizjattivi bħall-Patt tas-Sindki għall-Enerġija u l-Klima u C40 (inklużi bliet kostali u delta) jgħaqqdu l-awtoritajiet lokali madwar id-dinja biex jikkollaboraw lejn azzjoni sostenibbli dwar it-tibdil fil-klima.

Il-pjattaforma Ewropea ta’ Miżuri għaż-Żamma Naturali tal-Ilma (NWRM) tappoġġa l-implimentazzjoni tal-Politika Ambjentali Ewropea dwar l-infrastruttura ekoloġika bħala mod kif tikkontribwixxi għal għanijiet integrati li jittrattaw il-konservazzjoni u r-restawr tan-natura u tal-bijodiversità. Il-pjattaforma tal-NWRM tkopri firxa wiesgħa ta’ soluzzjonijiet u studji ta’ każijiet, uħud minnhom huma rilevanti wkoll għaż-żoni kostali.

MRE ta' adattament

Id-Direttiva dwar l-Għargħar tissottolinja li t-tibdil fil-klima jwassal għal probabbiltà akbar u impatti negattivi ta’ avvenimenti ta’ għargħar li jitolbu lill-Istati Membri jindirizzaw it-tibdil fil-klima fil-Valutazzjonijiet Preliminari tar-Riskju ta’ Għargħar u fil-Pjanijiet għall-Ġestjoni tar-Riskju ta’ Għargħar (FRMPs) tagħhom u jindirizzaw l-impatti probabbli tat-tibdil fil-klima fuq l-okkorrenza ta’ għargħar fir-rieżamijiet tal-FRMPs tagħhom. Meta wieħed iqis iż-żieda fil-livell tal-baħar u r-riskju li x’aktarx jiżdied ta’ maltempati qawwija, l-għargħar huwa mistenni li jkollu impatti dejjem akbar fiż-żoni kostali. Skont l-aħħar Ħarsa Ġenerali Ewropea lejn il-Pjanijiet għall-Ġestjoni tar-Riskju ta’ Għargħar, 24 minn 26 Stat Membru qiesu mill-inqas xi aspetti tat-tibdil fil-klima fl-FRMPs tagħhom u għaxra pprovdew evidenza qawwija li tqiesu l-impatti tat-tibdil fil-klima. Madankollu, ftit Stati Membri biss iddeskrivew metodi biex jivverifikaw l-effettività tal-miżuri fid-dawl tax-xenarji tat-tibdil fil-klima, filwaqt li diversi Stati Membri identifikaw miżuri li jindirizzaw it-tibdil fil-klima b’approċċ mingħajr dispjaċir.

It-tibdil fil-klima, b'kunsiderazzjoni għall-għargħar, huwa inkluż ukoll fil-Pjanijiet ta' Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara (RBMPs) tad-WFD - li jħaddnu wkoll l-ilmijiet kostali - flimkien mal-valutazzjoni tal-pressjonijiet mit-tibdil fil-klima. F’Ħarsa Ġenerali Ewropea lejn it-tieni Pjanijiet ta’ Mmaniġġjar tal-Baċin tax-Xmara, terz biss tal-Istati Membri jissemmew li applikaw miżuri speċifiċi biex jadattaw għat-tibdil fil-klima.