Turisme

Hovudbodskap

• Turisme er ein tverrgåande sektor som er avhengig av flere andre sektorutviklingar. (t.d. vatn, landbruk) Tilpasning i denne sektoren krev derfor eit godt samband og tilknytning til desse andre sektorane.
• Turisme og natur er ofte nært forbunde. Naturvern er derfor eit viktig tilpasningstiltak som er viktigast for reiselivsnæringa.
• Auken av ekstreme hendingar vil ramma reiselivssektoren på ulike måtar: auka press på turisme infrastruktur, redusert tilgjengelegheit av visse turistattraksjonar, eller høgare risiko for gjestar for visse turisme aktivitetar som ski, fotturar, seiling.
• Flere turistområde kan òg ha nytte av klimaendringar, då gjestane oftare kan velje kjøligare område om sommaren eller årstidene kan utvidast på grunn av ein auke i gunstige vêrforhold.

Verknader, sårbarheiter og risiko

Roberto Bueno, Climate Change PIX /EEA

Sidan vêr og klima har ei avgjerande innflytelse på reisesesongen og val av feriedestinasjonar, er reiselivsnæringa svært avhengig av dei. Naturressursar (t.d. snø, reint vatn, skog) og turisme, samt kulturarv og turisme er sterkt knytte saman. Klimaendringar reduserer snødekke, aukar og forlengar varmebølgjer, aukar førekomsten av brannfellar og endrar nedbørsmønster. Turisme er òg ein av sektorane som påverkast av aukande vassmangel i Sør-Europa.

Vinterturisme er identifisert som ein stor risiko i den europeiske klimarisikovurderinga, spesielt for destinasjonar i låg høgde, og i Sentral- og Sør-Europa.

Varmestress kan redusere attraktiviteten til Sør-Europa som sommardestinasjon. Sesongskift er mogleg, men krev fleksibilitet frå både turistar og tenesteleverandørar. Stress for turisme kan òg skyldast ei endring i biologiske forhold, spesielt på grunn av ein auke i skadelege insektar eller algarvekst i oppvarmande vatn, og til spreiing av neofyttar og allergiframkallande plantar.

Turisme kan òg tene på klimaendringar. Til dømes kan høgare (og dermed kjøligare) område tene på aukande få turistar som unngår varme byar.

Rammeverk for politikk

EUs kompetanse innan turisme er ei støtte og koordinering for å supplere medlemslandas handlingar.

EU-kommisjonen vedtok i juni 2010 meldinga Europa, verdens fremste turistdestinasjon — eit nytt politisk rammeverk for turisme i Europa. Denne kommunikasjonen sette opp ein ny strategi og handlingsplan for EU-turisme. Det vart identifisert fire prioriteringar for tiltak:

• å stimulere konkurranseevna i den europeiske turistsektoren,
• å fremje utviklinga av berekraftig, ansvarleg og høg kvalitet turisme;
• å befeste Europas image som ei samling av berekraftige destinasjonar av høg kvalitet;
• å maksimere potensialet i EUs finanspolitikk for å utvikle turisme.

Det er utarbeidd ein løpande implementeringsplan som skisserer dei viktigaste tiltaka som skal gjennomførast som ein del av strategien, i samarbeid med offentlege styresmakter, reiselivsorganisasjonar og andre offentlege/private reiselivsaktørar.

Det er viktig å nemne at flere reiselivsaktivitetar eller attraksjonar styrast av andre EU-sektorpolitikkar som vassforvalting (til dømes å sikre reint badevatn), landbruk (til dømes å sikre visse landskapsfunksjonar), biologisk mangfald og flere flere.

Forbetre kunnskapsgrunnlaget

Den europeiske klimarisikovurderinga frå 2024 gjev ei omfattande vurdering av dei store klimarisikoane Europa står overfor i dag og i framtida. Den identifiserer 36 store klimarisikoar som trugar vår energi- og mattryggleik, økosystemar, infrastruktur, vassressursar, finansielle systemer og folks helse, òg med tanke på risikoen for reiselivssektoren.

Studien «Tid er essensielt: Tilpasning av etterspurnaden etter turisme til klimaendringar i Europa» analyserer dei potensielle verknadene av klimaendringar på etterspurnaden etter turisme i Den europeiske unionen (EU) og gjev langsiktige prognosar (2100) for klimatilpasning når det gjeld ferievarigheit og -hyppigheit.

Copernicus Service European Tourism er eit brukarstyrt klimainformasjonssystem for turistsektoren.  Ved å levere kritiske paneuropeiske klimaindikatorar (snøforhold, indeksar for klimaeigne for turisme, skogbrannindeks) har demonstranten som mål å legge til rette for kontinuerleg og langsiktig tilpasning av sektoren til eit klima i endring.  Demonstrasjonstenesta tilbyr interaktive verktøykasseapplikasjonar, og byggjer på kvalitetsdata og verktøy frå Climate Data Store (CDS). Desse er over forskjellige tidsskalaar, inkludert tidlegare klima (reanalysedata) og langsiktig (regionale klimaprognosar). Relevant informasjon er tilgjengeleg fritt på ulike måtar (kartlegging, nedlasting av indikatorar for klimapåverknad, nedlasting eller grafikk basert på etterbehandla informasjon), og tek omsyn til brukarspesifikke behov.

Interreg Euro-MED-programmet gjev midlar til prosjekter utvikla og forvalta av offentlege styresmakter, universiteter, private og sivile samfunnsorganisasjonar i Middelhavsområdet knytte til berekraftig turisme. Med-erklæringa er det endelege policydokumentet som er utarbeidd etter seks års arbeid og samarbeid for eit smartare og grønare berekraftig turismeøkosystem i Middelhavet.

Støtte investeringar og finansiering

Europakommisjonen har utvikla ein vegleiar som fokuserer på praktiske problemstillingar knytte til dei viktigaste EU-finansieringsprogramma for reiselivssektoren. Den rettar seg mellom anna mot føretak, fysiske personar, SMB-ar og offentlege styresmakter som opptrer i reiselivssektoren. Den kan bli funne her.

Likevel er det viktig å erkjenne at det meste av finansieringa til reiselivssektoren kjem frå nasjonalt eller regionalt nivå.

Støttar implementeringa

Turismesektoren kan absolutt ikkje tilpasse turismetilbod åleine, då andre organisasjonar ofte deler ansvaret for turismerelaterte aktivitetar. Som eit døme er vassforsyningsdelen av dei grunnleggjande tenestene til lokalsamfunn eller regjeringas flaumbeskyttingsoppgåve begge tilpasningsområde som er avgjerande for turisme. Det same gjeld eit reint og sunt miljø og økosystem, som er avgjerande for flere reiselivsaktivitetar. Dermed må turistsektoren kople til og kople seg til andre sektorar som biologisk mangfald, byplanlegging, katastroferisikostyring, vassforvalting, landbruk.

For å diversifisere EUs turismetilbod tilbyr EU-kommisjonen medfinansiering gjennom COSME-programmet til berekraftige transnasjonale turismeprodukter. Dette er tematiske reiselivsprodukter som transnasjonale reiseruter, ruter, stiar med fokus på ulike tema som: miljøvennleg turisme, sportsturisme, mat- og vinturisme, helse- og velværeturisme, naturturisme eller «langsam turisme» — reiser som gjer det mogleg for turistar å samhandle meir med lokalsamfunn langs ruta. Alle desse aktivitetane kan òg brukast til å tilpasse seg klimaendringane.