Προσαρμοστική διαχείριση φυσικών οικοτόπων

Η βιοποικιλότητα παρέχει ένα ευρύ φάσμα οικοσυστημικών υπηρεσιών (παροχή, ρύθμιση και συντήρηση, πολιτιστικές υπηρεσίες) που είναι απαραίτητες για την ανθρώπινη ευημερία. Μεταξύ άλλων, οι υπηρεσίες αυτές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση του κλίματος, συμβάλλοντας έτσι καθοριστικά στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και στην προσαρμογή σε αυτήν. Ωστόσο, οι ανθρώπινες δραστηριότητες ευθύνονται για τις αυξανόμενες πιέσεις και επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα, και η κλιματική αλλαγή αναμένεται να εντείνει μαζικά αυτές τις απειλές που οδηγούν σε:

• Αλλαγές στην αφθονία και την κατανομή των ειδών, μεταξύ άλλων ως συνέπεια της τροποποίησης και της απώλειας (π.χ. λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας) των οικοτόπων·
• Αλλαγές στη φαινολογία που μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια του συγχρονισμού μεταξύ των ειδών·
• Αλλαγές στη σύνθεση της κοινότητας (αλλαγές στους τύπους και την αφθονία των ειδών σε ένα οικοσύστημα λόγω της ποικίλης ικανότητάς τους να προσαρμόζονται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή)·
• Αλλαγές στις διαδικασίες, τις λειτουργίες και τις υπηρεσίες του οικοσυστήματος·

Η διατήρηση της βιοποικιλότητας και η διατήρηση της ικανότητας της φύσης να παρέχει αγαθά και υπηρεσίες αποτελεί παγκόσμια προτεραιότητα. Δεδομένης της διασύνδεσης της βιοποικιλότητας, των οικοσυστημάτων και της κλιματικής αλλαγής, η αντιμετώπιση των επιπτώσεών τους με ολιστικό τρόπο είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική διατήρηση. Μια κρίσιμη πτυχή είναι η υιοθέτηση μιας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η ενσωμάτωση λύσεων που βασίζονται στη φύση στις πολιτικές ανάπτυξης και διατήρησης.

Τα ανθεκτικά οικοσυστήματα και οι συναφείς υπηρεσίες τους εξαρτώνται από τις πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις μεταξύ των ειδών και του περιβάλλοντος. Αυτές οι αλληλεπιδράσεις είναι πολύ δυναμικές και συχνά περιλαμβάνουν μη γραμμικές διαδικασίες. Η διαχείριση της βιοποικιλότητας και των οικοτόπων απαιτεί επίσης τη συνεκτίμηση διαφόρων παραγόντων επιρροής, όπως οι δυνητικές κλιματικές επιπτώσεις, οι εξελισσόμενες κοινωνικοοικονομικές πιέσεις και οι συναφείς αβεβαιότητες. Αυτή η μετάβαση από μια στατική προοπτική διατήρησης σε μια προσαρμοστική προσέγγιση διαχείρισης τονίζεται στις «Κατευθυντήριες γραμμές για την κλιματική αλλαγή και το δίκτυο Natura 2000». Το δίκτυο Natura 2000, το οποίο περιλαμβάνει πάνω από 27.000 τόπους και πάνω από 1 εκατομμύριο km ^2, υπογραμμίζει τη σημασία της προσαρμοστικής διαχείρισης των φυσικών οικοτόπων για τις εν λόγω προστατευόμενες περιοχές και το έδαφος στο οποίο ανήκουν.

Η προσαρμοστική διαχείριση των οικοσυστημάτων και των κοινωνικοοικολογικών συστημάτων είναι μια επαναληπτική διαδικασία που συνδυάζει τις δράσεις διαχείρισης με τη στοχευμένη παρακολούθηση. Αυτή η συνεχιζόμενη μαθησιακή προσέγγιση αποσκοπεί στην ενίσχυση της προσαρμοστικής ικανότητας των επηρεαζόμενων οικοτόπων και των απειλούμενων ειδών φυτών και ζώων. Στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, η προσαρμοστική διαχείριση περιλαμβάνει: i) την ανάλυση των γνώσεων σχετικά με τις δυνητικές κλιματικές επιπτώσεις και τη σχετική αβεβαιότητα, ii) τον σχεδιασμό δράσεων για την αντιμετώπιση των εν λόγω επιπτώσεων, iii) την παρακολούθηση των ευαίσθητων στην κλιματική αλλαγή ειδών, οικοτόπων, οικοσυστημικών υπηρεσιών και διαδικασιών για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της διαχείρισης και iv) τον επανασχεδιασμό και την εφαρμογή βελτιωμένων (ή νέων) δράσεων διαχείρισης. Για την αποτελεσματική προσαρμοστική διαχείριση των φυσικών συστημάτων υπό συνθήκες κλιματικής αλλαγής, λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθες στρατηγικές:

• Κατανοήστε τις φυσικές διεργασίες: Κατανοήστε ότι οι φυσικές διεργασίες είναι δυναμικές και ότι τα είδη αναμένεται να ανταποκριθούν μεμονωμένα στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Ως εκ τούτου, η διαχείριση των οικοτόπων πρέπει να είναι ευέλικτη, προσαρμοστική και συγκεκριμένη.
• Προσαρμογή των προτεραιοτήτων διατήρησης: Ανταπόκριση στις μεταβαλλόμενες προτεραιότητες διατήρησης (λόγω της κλιματικής αλλαγής) και άντληση διδαγμάτων από τις εμπειρίες σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και διεθνές επίπεδο μέσω της προσαρμογής των στόχων, των μηχανισμών και των σχεδίων διατήρησης.
• Βασική προσαρμοστική διαχείριση: Ενσωμάτωση των αρχών της προσαρμοστικής διαχείρισης των φυσικών οικοτόπων σε άλλα σχέδια διαχείρισης και στρατηγικές χρήσης γης. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατή ή θα υποστηριχθεί η φυσική ανάπτυξη ανθεκτικών στην κλιματική αλλαγή οικοσυστημάτων και θα προωθηθούν οι υπηρεσίες που μπορούν να παρέχουν και υπό το πρίσμα της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
• Συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών: Συμμετοχή των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών για την απεικόνιση και τη συζήτηση των συνεπειών των διαφόρων επιλογών διαχείρισης για τα είδη και τα οικοσυστήματα, επισημαίνοντας επίσης τις επιπτώσεις στις οικοσυστημικές υπηρεσίες. Η έγκαιρη και διαφανής συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών μπορεί να αυξήσει την αποδοχή προσαρμοστικών δράσεων διαχείρισης για τους φυσικούς οικοτόπους που ενδέχεται να δημιουργήσουν ορισμένους περιορισμούς, όπως ο περιορισμός της αλιείας, η αποκατάσταση των δασών ή οι αλλαγές στη διαχείριση των ορεινών βοσκοτόπων (π.χ. αλλαγές στον χρόνο χορτοκοπής).
• Παρακολούθηση των αποτελεσμάτων: Καθιέρωση στοχευμένης παρακολούθησης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στη βιοποικιλότητα και τις οικοσυστημικές υπηρεσίες (π.χ. αξιολόγηση της αφθονίας των ειδών, των μεταναστευτικών διαδικασιών, των αλλαγών στη φαινολογία κ.λπ.) και ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων της παρακολούθησης στις διαδικασίες διαχείρισης, προκειμένου να βελτιώνονται συνεχώς οι αποφάσεις.

Κοινώς αναγνωρισμένες δράσεις για την προσαρμοστική διαχείριση των φυσικών οικοτόπων περιλαμβάνουν:

• Ενίσχυση των οικολογικών δικτύων για τη διατήρηση. Ένα οικολογικό δίκτυο για τη διατήρηση (βλ. επιλογή προσαρμογής Climate-ADAPT Βελτίωση της λειτουργικής συνδεσιμότητας των οικολογικών δικτύων) είναι ένα σύστημα βασικών οικοτόπων που συνδέονται με οικολογικούς διαδρόμους, το οποίο δημιουργείται και αποκαθίσταται ανάλογα με τις ανάγκες, για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας σε κατακερματισμένα οικοσυστήματα (κατευθυντήριες γραμμές βέλτιστης πρακτικής της IUCN για τις προστατευόμενες περιοχές, σειρά αριθ. 30). Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η κλιματική αλλαγή μπορεί να αναγκάσει τα είδη να μεταναστεύσουν αναζητώντας κατάλληλους οικοτόπους για επιβίωση. Τα οικολογικά δίκτυα μπορούν να ενισχυθούν με την επέκταση, την αποκατάσταση, τη σύνδεση και τη διατήρηση των βασικών οικοτόπων από τρέχουσες και μελλοντικές απειλές. Η δημιουργία και η διαχείριση προστατευόμενων περιοχών, μαζί με άλλα αποτελεσματικά μέτρα διατήρησης βάσει περιοχής (OECM), διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη διατήρηση των οικολογικών δικτύων μέσω της προστασίας των οικοσυστημάτων που είναι ευάλωτα σε πολλαπλές πιέσεις, συμπεριλαμβανομένης της κλιματικής αλλαγής. Συμβάλλουν επίσης στην προστασία των οικοσυστημάτων που μπορούν φυσικά να αντισταθμίσουν συγκεκριμένες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Για παράδειγμα, σε θαλάσσια και παράκτια περιβάλλοντα, η αποκατάσταση και διατήρηση της θαλάσσιας βλάστησης, των αλυκών, των κοραλλιών και της μαγκρόβιας βλάστησης είναι σημαντική για την καταπολέμηση της διάβρωσης και για τη μείωση της εισερχόμενης κυματικής ενέργειας. Οι πράσινες και γαλάζιες υποδομές στηρίζουν τη βελτίωση της συνδεσιμότητας των οικοσυστημάτων, ιδίως σε αστικές και προαστιακές περιοχές.

• Προσδιορισμός και προστασία βασικών οικολογικών χαρακτηριστικών για την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων. Η προστασία βασικών οικολογικών χαρακτηριστικών απαιτεί μια προσέγγιση με βάση το τοπίο για τη διαχείριση των δομικών χαρακτηριστικών των οικοτόπων (π.χ. στάδια των ορών των δασών), των κρίσιμων οικοτόπων (π.χ. τόποι αναπαραγωγής ιχθύων) και των ειδών που διαδραματίζουν σημαντικούς λειτουργικούς ρόλους (Thurman et al 2024). Τα βασικά οικολογικά χαρακτηριστικά μπορεί να σχετίζονται με ένα είδος ή μια κοινότητα (π.χ. θηρευτής που επηρεάζει μεγάλη βιομάζα ή μεγάλο αριθμό ειδών) ή με έναν σημαντικό τύπο οικοτόπου (π.χ. που υποστηρίζει υψηλή παραγωγικότητα ή συγκεντρώσεις ζώων φωλεοποίησης ή αναπαραγωγής).
• Προσδιορισμός και προστασία της Refugia για την κλιματική αλλαγή. Η κλιματική αλλαγή Refugia είναι περιοχές που χαρακτηρίζονται από σταθερές τοπικές κλιματικές και περιβαλλοντικές συνθήκες που εξακολουθούν να υφίστανται με την πάροδο του χρόνου, παρά τις αλλαγές σε περιφερειακή και παγκόσμια κλίμακα (Ashcroft et al., 2012). Ενώ οι μέθοδοι για τον προσδιορισμό των θαλάσσιων καταφυγίων εξακολουθούν να εξελίσσονται, συνήθως βασίζονται σε κλιματικά δεδομένα, τοπογραφικές πληροφορίες και στην παρουσία πληθυσμών υπολειμματικών ειδών που διανεμήθηκαν για άλλη μια φορά ευρέως (κατευθυντήριες γραμμές βέλτιστης πρακτικής της IUCN για τις προστατευόμενες περιοχές, σειρά αριθ. 24). Στη Μεσόγειο, Έλληνες ερευνητές ανέπτυξαν μια μέθοδο για τον προσδιορισμό των καταφυγίων, με βάση τη μεγάλης κλίμακας κλιματική σταθερότητα και τη μικρής κλίμακας κλιματική μεταβλητότητα εντός των τοπίων (Doxa et al., 2022, Science for Environment Policy news article).

• Υποστήριξη της ροής γονιδίων: Η προώθηση της γενετικής ποικιλότητας μπορεί να είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της προσαρμοστικής ικανότητας των ειδών, ιδίως όταν εξετάζεται η μετατόπιση των ειδών (εισαγωγή, επανεισαγωγή ή εμπλουτισμός) και/ή η εκτός τόπου διατήρηση. Ωστόσο, η μετατόπιση ειδών θα πρέπει να αξιολογείται προσεκτικά με βάση τους μακροπρόθεσμους κινδύνους, την κοινωνική αποδοχή και τους νομικούς περιορισμούς.

Η θέσπιση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος παρακολούθησης είναι απαραίτητη για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας και των δυνητικών επιπτώσεων των εν λόγω μέτρων.

Η διατήρηση της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημικών υπηρεσιών δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την ευρεία συμμετοχή της κοινωνίας στο σύνολό της. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να δοθεί ουσιαστική έμφαση στη συνεργασία μεταξύ των τοπικών πολεοδομικών αρχών, των γαιοκτημόνων, των ΜΚΟ, των τοπικών κοινοτήτων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών για την ενθάρρυνση του σχεδιασμού, της θέσπισης και της διατήρησης μέτρων προσαρμοστικής διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας οικολογικών δικτύων.

Υπάρχουν πολλές προκλήσεις που σχετίζονται με την επιλογή προσεγγίσεων διατήρησης που εξετάζουν την προσαρμοστική διαχείριση. Μία από τις κύριες προκλήσεις που σχετίζονται με τις διαδικασίες οφείλεται στο γεγονός ότι η προσαρμοστική διαχείριση είναι μια προσέγγιση που ενσωματώνει κινδύνους και αβεβαιότητες (π.χ. λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, των αλλαγών στη χρήση γης κ.λπ.), καθιστά τη διαχείριση και τις αποφάσεις πιο περίπλοκες και, ως εκ τούτου, απαιτεί σαφή δέσμευση για ευελιξία και ανοικτό πνεύμα για μακροπρόθεσμες μαθησιακές διαδικασίες. Από πρακτική άποψη, μία από τις κύριες προκλήσεις οφείλεται στο γεγονός ότι μεγάλο μέρος της γης ανήκει σε ιδιώτες και οι φυσικοί οικότοποι είναι ήδη πολύ κατακερματισμένοι και εκτεθειμένοι σε διάφορες πιέσεις, γεγονός που περιορίζει την πλήρη εφαρμογή ορισμένων από τα βασικά στοιχεία της προσαρμοστικής διαχείρισης (π.χ. εκείνα που σχετίζονται με την πιθανή επέκταση των οικοτόπων και την ελεύθερη κυκλοφορία των ειδών).

Η επιτυχία στην εφαρμογή της προσαρμοστικής διαχείρισης των φυσικών οικοτόπων μπορεί να ενισχυθεί με:

• Υλοποίηση δράσεων χωρίς δυσαρέσκεια, για την αντιμετώπιση του πλήρους φάσματος των πιθανών επιπτώσεων·
• Ενίσχυση της ευαισθητοποίησης σχετικά με την υψηλή αξία των ανθεκτικών οικοσυστημάτων και των υπηρεσιών τους, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη βελτίωση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή·
• Ενσωμάτωση της προσαρμογής σε όλους τους σχετικούς τομείς (π.χ. διαχείριση των κινδύνων ύδρευσης και πλημμύρας, γεωργία, δασοκομία, πολεοδομικός σχεδιασμός), αξιοποίηση του δυναμικού των προσεγγίσεων προσαρμογής με βάση το οικοσύστημα·
• Προώθηση εταιρικών σχέσεων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα·
• Συμμετοχή όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών κοινοτήτων και των ΜΚΟ.

Το κόστος μπορεί να ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τα πραγματικά μέτρα που εφαρμόζονται. Μπορούν να περιλαμβάνουν: 1) δαπάνες για την εκπόνηση μελετών σχετικά με κλιματικά σενάρια, επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τρωτά σημεία της βιοποικιλότητας, 2) δαπάνες για τον καθορισμό λύσεων και τον σχεδιασμό της προσαρμογής, 3) δαπάνες για την εφαρμογή μέτρων (συμπεριλαμβανομένων, για παράδειγμα, της αγοράς γης, της διεξαγωγής εργασιών για τη δημιουργία ή την αποκατάσταση οικοτόπων κ.λπ.) και 4) δαπάνες για την παρακολούθηση των επιπτώσεων των εφαρμοζόμενων μέτρων.

Υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής, η προσαρμοστική διαχείριση των οικοτόπων αποσκοπεί στη βελτίωση της ικανότητας προσαρμογής των φυσικών συστημάτων. Στα βασικά οφέλη για τη βιοποικιλότητα περιλαμβάνεται η αυξημένη ανθεκτικότητα των φυτικών και ζωικών ειδών στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί επίσης στη διατήρηση και τη βελτίωση των οικοσυστημικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Τα οικοσυστήματα με βιοποικιλότητα και ανθεκτικότητα παρέχουν ρυθμιστικές υπηρεσίες που συμβάλλουν στον μετριασμό των κλιματικών κινδύνων για την ανθρώπινη κοινωνία. Για παράδειγμα, η συνεχής παρακολούθηση και η προσαρμοστική διαχείριση των διατηρημένων δασών στις ορεινές περιοχές μπορούν να μειώσουν την ευπάθεια σε κατολισθήσεις, η οποία μπορεί να επιδεινωθεί από πιο συχνά και έντονα ακραία φαινόμενα βροχοπτώσεων. Ομοίως, η προσαρμοστική διαχείριση των υφιστάμενων χώρων πρασίνου και η δημιουργία νέων πράσινων υποδομών σε αστικές περιοχές μπορούν να μειώσουν την ευπάθεια στους καύσωνες.

Η διατήρηση, η προστασία και η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων παρέχουν οφέλη για τον μετριασμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Τόσο τα θαλάσσια όσο και τα χερσαία οικοσυστήματα διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην αποθήκευση άνθρακα. Οι παράκτιοι υγρότοποι (μανγκρόβια βλάστηση, θαλάσσια βλάστηση και αλυκές) δεσμεύουν και αποθηκεύουν τεράστιες ποσότητες άνθρακα, που συχνά αναφέρονται ως γαλάζιος άνθρακας. Από την άλλη πλευρά, ο πράσινος άνθρακας αναφέρεται στον άνθρακα που δεσμεύεται από τα χερσαία οικοσυστήματα, συμπεριλαμβανομένων των εδαφών και της βιομάζας. Συνδέεται με δάση, τυρφώνες, λειμώνες, σαβάνες, τούνδρα και καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Επιπλέον, τα ανθεκτικά οικοσυστήματα προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες παροχής από οικονομική άποψη. Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, για τη γεωργία (ιδίως όσον αφορά τον ρόλο του εδάφους και των οικολογικών κοινοτήτων του), την αλιεία ή την παροχή πόρων γλυκού νερού. Τέλος, τα ανθεκτικά και καλά διατηρημένα οικοσυστήματα μπορούν να προσφέρουν σημαντικές πολιτιστικές υπηρεσίες, με οφέλη για την ανθρώπινη ευημερία και εκ νέου ορισμένες οικονομικές δραστηριότητες (π.χ. τουρισμός).

Ορισμένες βασικές συμβάσεις και οδηγίες της ΕΕ έχουν καθορίσει την ανάπτυξη πολιτικών βιοποικιλότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη (π.χ. οι συμβάσεις Ramsar, Βόννης και Βέρνης, οι οδηγίες της ΕΚ για τους οικοτόπους και τα πτηνά). Το 2011, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τη στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με στόχο την πρόληψη της απώλειας βιοποικιλότητας και τη βελτίωση της υγείας των ειδών, των οικοτόπων, των οικοσυστημάτων και των υπηρεσιών που θα παρέχουν στην Ευρώπη κατά την επόμενη δεκαετία. Η στρατηγική υποστηρίζει προσεγγίσεις με βάση το οικοσύστημα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, τονίζοντας την ισχυρή σύνδεση μεταξύ της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή και της βιοποικιλότητας. Το 2013 η Επιτροπή ενέκρινε στρατηγική για τις πράσινες υποδομές με σκοπό την προώθηση της ανάπτυξης πράσινων υποδομών στην ΕΕ.

Τον Αύγουστο του 2024 τέθηκε σε ισχύ ο νόμος για την αποκατάσταση της φύσης (ΕΕ, αριθ. 1991 του 2024). Αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα. Αποσκοπεί στην αποκατάσταση οικοσυστημάτων, οικοτόπων και ειδών σε όλες τις χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές της ΕΕ προκειμένου: i) να καταστεί δυνατή η μακροπρόθεσμη και βιώσιμη ανάκαμψη της βιοποικιλότητας και της ανθεκτικότητας της φύσης· ii) να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή· iii) να ανταποκριθεί στις διεθνείς δεσμεύσεις.

Οι στόχοι διατήρησης πρέπει να επανεξετάζονται τακτικά λαμβανομένων υπόψη των απειλών που θέτει η κλιματική αλλαγή, των αλληλεπιδράσεων μεταξύ της κλιματικής αλλαγής και άλλων πιέσεων (π.χ. κατακερματισμός οικοτόπων ή εισαγωγή εξωτικών ειδών) και των νέων γνώσεων, για παράδειγμα σχετικά με την ευπάθεια της βιοποικιλότητας στην κλιματική αλλαγή. Δεδομένου ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν θα είναι ομοιόμορφες σε όλες τις περιφέρειες, θα είναι σημαντικό να αξιολογηθεί και να αντιμετωπιστεί η μεταβαλλόμενη κατάσταση της βιοποικιλότητας σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και διεθνές επίπεδο με την προσαρμογή της κατάστασης και των στόχων διατήρησης στις διάφορες συμβάσεις και σχέδια και μηχανισμούς διατήρησης.

Γενικά, ο χρόνος για τον καθορισμό ενός προσαρμοστικού συστήματος διαχείρισης είναι θέμα λίγων ετών (1-3), συμπεριλαμβανομένης επίσης της φάσης διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Η φάση υλοποίησης αναμένεται να απαιτήσει περισσότερο χρόνο, αν και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το συγκεκριμένο μέτρο προσαρμογής που εξετάζεται.

Εξ ορισμού, κάθε προσαρμοστική προσέγγιση απαιτεί την υιοθέτηση μιας συνεχούς διαδικασίας σχεδιασμού, εφαρμογής, παρακολούθησης και επανεξέτασης. Η διάρκεια ζωής συγκεκριμένων μέτρων προσαρμογής εξαρτάται από τις τυπολογίες και τη διατήρησή τους, αλλά είναι γενικά πολύ μεγάλη με οφέλη που αναμένεται να διαρκέσουν επ’ αόριστον.