Imchuach na Mara Duibhe (NEXT)

Tíortha an réigiúin

An Bhulgáir, an tSeoirsia, an Ghréig, Poblacht na Moldóive, an Rómáin, an Tuirc agus an Úcráin.

Creat beartais

1. Clár um chomhar trasnáisiúnta

Eascraíonn creat comhair chlár Interreg NEXT Imchuach na Mara Duibhe (NEXT- Imchuach na Mara Duibhe, 2021-2027), a formheasadh in 2023, as na creataí comhair a cuireadh chun feidhme roimhe seo sa réigiún sin, eadhon Clár ENPI CBC Imchuach na Mara Duibhe 2007-2013 agus Clár ENI CBC Imchuach na Mara Duibhe 2014-2020.

Faoi chuimsiú Bheartas Comhtháthaithe an Aontais Eorpaigh, tacóidh clár Interreg NEXT Imchuach na Mara Duibhe leis an gcomhar ar fud na réigiún agus na dtíortha sa réimse sin go dtí deireadh 2027. Baineann an Clár le sraith B ‘Comhar trasnáisiúnta’ laistigh de ghné sheachtrach Interreg. Tá buiséad iomlán 72.28 milliún aige. An euro, atá ag brath ar thacaíocht CFRE (Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa), ICFCI – an Eoraip Dhomhanda (an Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta) agus IPA (an Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais).

Is é sprioc fhoriomlán an chláir an comhar trasteorann in Imchuach na Mara Duibhe a dhoimhniú a thuilleadh, trí dhíriú ar

cumas taighde agus nuálaíochta an limistéir a fhorbairt,

oiriúnú don athrú aeráide agus rioscaí tubaiste a chosc, agus
cosaint agus caomhnú an dúlra, na bithéagsúlachta agus an bhonneagair ghlais.

Tá an bhéim ar an athrú aeráide a chomhrac leagtha amach i dtéarmaí cuspóirí maolaithe agus oiriúnaithe araon. Beartaítear leis an gclár ‘Eoraip níos glaise, ísealcharbóin atá ag aistriú i dtreo geilleagar carbóin glan-nialasach agus Eoraip athléimneach trí aistriú fuinnimh glan agus cothrom, infheistíocht ghlas agus ghorm, an geilleagar ciorclach, maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú sin, cosc agus bainistiú rioscaí, agus soghluaisteacht uirbeach inbhuanaithe a chur chun cinn’ Go háirithe, féachtar leis an gclár ‘oiriúnú don athrú aeráide agus cosc agus athléimneacht ar rioscaí tubaiste a chur chun cinn, agus cineálacha cur chuige bunaithe ar éiceachórais á gcur san áireamh agus cosaint agus caomhnú an dúlra, na bithéagsúlachta agus an bhonneagair ghlais á bhfeabhsú, lena n-áirítear i limistéir uirbeacha, agus gach cineál truaillithe á laghdú’ .

2. Straitéisí macrairéigiúin

Tá forluí páirteach idir dhá réigiún thrasnáisiúnta eile agus réigiún Imchuach na Mara Duibhe: Limistéar na Danóibe (lena n-áirítear an Bhulgáir, an Rómáin, an Úcráin agus Poblacht na Moldóive), agus an Úcráin agus Poblacht na Moldóive), agus Limistéar na Meánmhara, (lena n-áirítear an Bhulgáir). Tá gníomhaíochtaí i réimse an oiriúnaithe don athrú aeráide i gceist leis an dá thionscnamh comhair thrasnáisiúnta.

3. Coinbhinsiúin idirnáisiúnta agus tionscnaimh chomhair eile

Tá comhshaol cósta agus muirí na Mara Duibhe faoi chosaint ag Coinbhinsiún Bhúcairist maidir leis an Muir Dhubh a Chosaint ar Thruailliú,a shínigh anRúis, an Tuirc, an Úcráin, an tSeoirsia, an Bhulgáir agus an Rómáin in 1992. Cé nach luaitear oiriúnú don athrú aeráide i measc a thosaíochtaí sa Choinbhinsiún, tá sé d’aidhm aige roinnt fadhbanna comhshaoil a mhaolú a mheastar a mbeidh tionchar diúltach ag an athrú aeráide orthu, amhail caomhnú na bithéagsúlachta agus na n-éiceachóras muirí.

Is é Comhar Eacnamaíoch na Mara Duibhe (BSEC) an príomhchreat um chomhar eacnamaíoch sa réimse sin. I mí na Nollag 2017, ghlac BSEC a straitéis féin maidir le hoiriúnú don athrú aeráide, lena n-áirítear na tosaíochtaí seo a leanas:

Comhar réigiúnach a chur chun cinn maidir leis an athrú aeráide a chomhrac ar fud limistéar BSEC. Tá an tosaíocht sin dírithe go príomha ar eolas agus ar fhaisnéis atá ábhartha don oiriúnú a chomhordú agus a chomhroinnt i measc Bhallstáit BSEC.

Cistiú breise a chatalú trí oibriú i dtreo caighdeáin mhuiníneacha éifeachtacha agus trí chomhpháirtithe a shlógadh chun tionscadail freagartha ar an aeráid a cheapadh.
Idirphlé agus comhpháirtíocht a éascú agus feasacht an phobail a ardú chun cuidiú le hathléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide a chothú sa tsochaí agus chun an geilleagar glas a neartú.
Forbairt fothaithe acmhainneachta institiúidí a chothú maidir le saincheist an athraithe aeráide laistigh d’institiúidí ar fud an réigiúin.

Thairis sin, cumhdaítear imchuach na Mara Duibhe leis an gComhchlár Oibre Muirí don Mhuir Dhubh (CMA), a formhuiníodh i mí na Bealtaine 2019. Tacaíonn CMA don Mhuir Dhubh le héiceachórais mhuirí a chosaint agus le hinbhuanaitheacht an gheilleagair ghoirm sa limistéar.

I measc spriocanna sonracha a cholún eolaíoch, cuireann clár oibre straitéiseach um thaighde agus nuálaíocht na Mara Duibhe (SRIA) taighde chun cinn lena gcuirtear eolas nua ar fáil chun tionchair an athraithe aeráide dhomhanda agus strusairí antrapaigineacha a mhaolú.

4. Straitéisí agus pleananna oiriúnaithe

Níor eisíodh aon straitéis ná plean oiriúnaithe ar leibhéal na Mara Duibhe. I ndoiciméad Chlár INTERREG, áfach, cuireadh roinnt tosaíochtaí straitéiseacha chun cinn le haghaidh tionscadail atá le maoiniú i réimse an oiriúnaithe don athrú aeráide, eadhon:

Nuálaíocht a chur chun cinn le haghaidh uirlisí feabhsaithe maidir le breathnóireacht chliste, faireachán agus réamhaisnéis chruinn chomhshaoil.
Bearta chun tionchair an athraithe aeráide ar réigiún na Mara Duibhe a chosc agus a mhaolú, lena n-áirítear ar cháilíocht agus ar chainníocht an uisce
Aghaidh a thabhairt ar ghuaiseacha comhshaoil: creimeadh cósta, sciorrthaí talún, ardú ar leibhéal na mara, teagmhais fhoircneacha, speicis neamhdhúchasacha (NIS), speicis choimhthíocha ionracha (IAS), tuilte agus triomach i ndáil leis an athrú aeráide
Sásraí faireacháin agus luathrabhaidh a fhorbairt agus a fheabhsú le haghaidh tubaistí nádúrtha nó/agus tubaistí de dhéantús an duine
Gníomhaíochtaí téarnaimh ghlais a fhorbairt agus a chur chun feidhme, lena rannchuidítear le hoiriúnú don athrú aeráide i limistéar Imchuach na Mara Duibhe ag tógáil ar na ceachtanna a foghlaimíodh agus ar na dea-chleachtais

Samplaí de thionscadail chlár CBC ENI a maoiníodh sa tréimhse 2014-2020

Tá tionscadail nua faoi chuimsiú Imchuach Interreg na Mara Duibhe fós á bhforbairt. Tugtar tuairisc thíos ar thionscadail ábhartha a maoiníodh laistigh den chlár roimhe seo, eadhon Clár Imchuach na Mara Duibhe CBC ENI 2014-2020.

Cuireann AGREEN (Comhghuaillíocht Trasteorann don Talmhaíocht Aeráidchliste agus Ghlas in Imchuach na Mara Duibhe, 2020-2023) le coincheap na talmhaíochta aeráidchliste, cur chuige lena gcuirtear bonn eolais faoi ghníomhaíochtaí comhtháite i dtreo chlaochlú na gcóras talmhaíochta, lena dtacaítear leis an nuálaíocht agus lena n-áirithítear slándáil bia in aeráid atá ag athrú. Is é misean an tionscadail ‘comhleanúnachas a chothú laistigh de na gníomhaíochtaí a dhéantar i gcoinne an athraithe aeráide agus cobhsaíocht chomhshaoil, slándáil eacnamaíoch agus slándáil bia a athbhunú do na glúnta atá le teacht’. Tá comhpháirtithe tionscadail lonnaithe sa Bhulgáir, sa Rómáin, sa Tuirc, sa tSeoirsia, san Airméin agus sa Ghréig.

Pléann COPREVENT (Comhar maidir le tubaistí a chosc agus faireachán a dhéanamh ar an gcomhshaol in BSB, 2021-2023) le tuilte agus dóiteáin foraoise a chosc agus damáiste a laghdú, agus baineann sé le comhpháirtithe in Bulgari , sa Ghréig, i bPoblacht na Moldóive agus sa Tuirc.

Déileálann IASON (An Fhaireachlann um Speicis Choimhthíocha Ionracha agus Forbairt Líonra chun Measúnú a dhéanamh ar Thionchair an Athraithe Aeráide i Limistéir Deilteacha faoi Chosaint na Mara Duibhe, 2020-2023) leis an measúnú ar rioscaí a eascraíonn as an aeráid don bhithéagsúlacht agus d’éiceachórais i ndeiltí abhann sa réigiún. Tá comhpháirtithe tionscadail lonnaithe san Úcráin, sa Rómáin, sa Tuirc, sa tSeoirsia agus sa Ghréig

Dhéileáil HYDROECONEX (Córas nuálach faireacháin trasteorann a chruthú ar chlaochluithe éiceachórais abhann na Mara Duibhe faoi thionchar na forbartha hidreachumhachta agus an athraithe aeráide, 2018-2021) le cur chuige comhroinnte a fhorbairt maidir le córas faireacháin d’éiceachórais abhann i láthair bonneagar hidreachumhachta in aeráid atá ag athrú, agus le straitéis a fhorbairt le haghaidh comhar déthaobhach uisce maidir le faireachán comhpháirteach ar aibhneacha trasteorann i láthair hidreachumhachta. Bhí comhpháirtithe tionscadail lonnaithe sa Rómáin, i bPoblacht na Moldóive agus san Úcráin.

Faigh
amach conas a spreag an t-eolasa thaispeántar ar an leathanach seo gníomhaithe atá ag obair ar leibhéil éagsúla rialachais chun réitigh shaincheaptha a fhorbairt i gcomhthéacsanna éagsúla beartais agus cleachtais.

Ard-Stiúrthóireacht an Aontais Eorpaigh um Thaighde agus um Nuálaíocht: Climate-ADAPT a úsáid chun teacht ar an eolas eolaíoch is déanaí maidir le hoiriúnú chun cláir oibre a shocrú do chistiú taighde agus nuálaíochta an Aontais
Sléibhte Cairp: Faisnéis tíre ó Climate-ADAPT a úsáid chun leathanach réigiúin trasnáisiúnta Shléibhte Cairp a fhorbairt agus chun cur le beartais oiriúnaithe idirnáisiúnta
Faireachlann na bPiréiní um an Athrú Aeráide: Leathanaigh na réigiún trasnáisiúnta ó Climate-ADAPT a úsáid chun straitéis oiriúnaithe trasteorann a fhorbairt sna Piréiní