Svartahafsbotn (NEXT)

Lönd á svæðinu

Búlgaría, Georgía, Grikkland, Lýðveldið Moldóva, Rúmenía, Türkiye og Úkraína.

Rammi um stefnumótun

1. Samstarfsáætlun milli landa

Samstarfsrammi Interreg NEXT Black Sea Basin áætlunarinnar (NEXT-Black Sea Basin, 2021-2027), sem samþykkt var árið 2023, stafar af fyrri samstarfsramma sem hrundið var í framkvæmd á þessu svæði, þ.e. ENPI CBC Black Sea Basin Programme 2007-2013 og ENI CBC Black Sea Basin Programme 2014-2020.

Innan ramma samheldnistefnu Evrópusambandsins mun Interreg NEXT Black Sea Basin áætlunin styðja við samstarf milli svæða og landa á þessu sviði til loka ársins 2027. Áætlunin tilheyrir flokki B „millilandasamstarf“ innan ytri víddar Interreg. Það hefur samtals fjárhagsáætlun 72.28 milljónir. Evra, sem byggir á stuðningi Byggðaþróunarsjóðs Evrópu (Byggðaþróunarsjóðs Evrópu), NDICI – hnattrænnar Evrópu (fjármögnunarleið í nágrannalöndum, þróun og alþjóðlegri samvinnu) og IPA (leiðarvísir fyrir foraðildarstuðning).

Heildarmarkmið áætlunarinnar er að dýpka enn frekar samstarf yfir landamæri á Svartahafssvæðinu með áherslu á

þróun rannsóknar- og nýsköpunargetu svæðisins,

aðlögun að loftslagsbreytingum og forvörnum gegn hamförum og
verndun og varðveislu náttúru, líffræðilegrar fjölbreytni og grænna innviða.

Áherslan á að berjast gegn loftslagsbreytingum er sett fram bæði með tilliti til mildunar- og aðlögunarmarkmiða. Í áætluninni er gert ráð fyrir „grænni, kolefnislítilli umbreytingu í átt að hreinu kolefnishagkerfi og álagsþolinni Evrópu með því að stuðla að hreinum og sanngjörnum orkuskiptum, grænum og bláum fjárfestingum, hringrásarhagkerfi, mildun og aðlögun að loftslagsbreytingum, forvörnum og -stjórnun og sjálfbærum hreyfanleika í þéttbýli“. Einkum er í áætluninni leitast við að stuðla að „aðlögun að loftslagsbreytingum og forvörnum gegn hamförum og álagsþoli vegna hamfara, að teknu tilliti til aðferða sem byggjast á vistkerfum og efla vernd og varðveislu náttúru, líffræðilegrar fjölbreytni og grænna innviða, þ.m.t. í þéttbýli, og draga úr hvers konar mengun“ .

2. Macro-svæði aðferðir

Tvö önnur fjölþjóðleg svæði skarast að hluta til við Svartahafssvæðið: Dóná-svæðið (þ.m.t. Búlgaría, Rúmenía, Úkraína og Lýðveldið Moldóva) og Úkraína og Lýðveldið Moldóva) og Miðjarðarhafssvæðið (þ.m.t. Búlgaría). Bæði fjölþjóðleg samstarfsverkefni fela í sér aðgerðir á sviði aðlögunar að loftslagsbreytingum.

3. Alþjóðasamningar og önnur samstarfsverkefni

Strand- og sjávarumhverfi Svartahafsins er verndað af Búkarest samningnum um vernd Svartahafsins gegn mengun, undirritaður í 1992 af Rússlandi, Türkiye, Úkraínu, Georgíu, Búlgaríu og Rúmeníu. Þótt ekki sé minnst á aðlögun að loftslagsbreytingum í forgangsmálum samningsins er stefnt að því að draga úr ýmsum umhverfisvandamálum sem búist er við að verði fyrir neikvæðum áhrifum af völdum loftslagsbreytinga, s.s. líffræðilegri fjölbreytni og varðveislu sjávarvistkerfa.

Helsti efnahagssamstarfsrammi á svæðinu er Svartahafssamstarfið (BSEC). BSEC hefur í desember 2017 samþykkt sína eigin áætlun um aðlögun að loftslagsbreytingum sem felur í sér eftirfarandi forgangsmál:

Að stuðla að svæðisbundnu samstarfi í baráttunni gegn loftslagsbreytingum á öllu BSEC svæðinu. Áhersla þessa forgangsmáls er fyrst og fremst að samræma og miðla þekkingu og upplýsingum sem skipta máli fyrir aðlögun milli aðildarríkja kúariðu.

Að hvetja til viðbótarfjármögnunar þó að unnið sé að skilvirkum fjárvörslustöðlum og virkja samstarfsaðila til að móta verkefni á sviði loftslagsviðbragða.
Auðvelda samtal og samstarf og auka vitund almennings til að hjálpa til við að byggja upp viðnámsþrótt í loftslagsmálum í samfélaginu og styrkja græna hagkerfið.
Stuðla að þróun stofnana getu byggja um loftslagsbreytingar mál innan stofnana á svæðinu.

Þar að auki fellur Svartahafsvatn undir sameiginlega siglingaáætlun fyrir Svartahaf (CMA), sem samþykkt var í maí 2019. CMA fyrir Svartahafið styður við verndun vistkerfa sjávar og sjálfbærni bláa hagkerfisins á svæðinu.

Meðal sértækra markmiða vísindalegra stoða þess, stuðlar stefnumótandi rannsóknar- og nýsköpunaráætlun Svartahafsins (SRIA) að rannsóknum sem veita nýja þekkingu til að draga úr áhrifum hnattrænna loftslagsbreytinga og streituvalda af mannavöldum.

4. Aðlögunaráætlanir og -áætlanir

Engar aðlögunaráætlanir og áætlanir hafa verið gefnar út á Svartahafsstigi. Í INTERREG-áætluninni eru þó sett fram nokkur stefnumótandi forgangsverkefni fyrir verkefni sem á að fjármagna á sviði aðlögunar að loftslagsbreytingum, nánar tiltekið:

Efling nýsköpunar til að bæta tæki til snjallvöktunar, vöktunar og nákvæmrar umhverfisspár.
Ráðstafanir til að koma í veg fyrir og draga úr áhrifum loftslagsbreytinga á Svartahafssvæðið, þ.m.t. á gæði og magn vatns
Takast á við umhverfishættur: strandrof, skriðuföll, hækkun sjávarborðs, öfgar, framandi tegundir (NIS), ágengar framandi tegundir (IAS), flóð og þurrkar í tengslum við loftslagsbreytingar
Þróun og endurbætur á aðferðum við vöktun og snemmbæra viðvörun vegna náttúruhamfara og/eða hamfara af mannavöldum
Þróun og framkvæmd grænna endurreisnaraðgerða, sem stuðla að aðlögun að loftslagsbreytingum á Svartahafssvæðinu og byggja á lærdómi af námi og bestu starfsvenjum

Dæmi um verkefni ENI CBC áætlunarinnar sem fjármögnuð voru á tímabilinu 2014–2020

Ný verkefni innan ramma Interreg Next-Black Sea Basin eru enn í þróun. Viðeigandi verkefnum sem fjármögnuð voru innan fyrri áætlunar, nánar tiltekið ENI CBC Black Sea Basin áætluninni 2014-2020, er lýst hér á eftir.

AGREEN (Cross-Border Alliance for Climate-Smart and Green Agriculture in the Black Sea Basin, 2020-2023) byggir á hugmyndinni um loftslagsvænan landbúnað, nálgun sem upplýsir samþættar aðgerðir í átt að umbreytingu landbúnaðarkerfa, styðja nýsköpun og tryggja matvælaöryggi í breytilegu loftslagi. Verkefni verkefnisins er að „koma á samfellu í aðgerðum gegn loftslagsbreytingum og endurheimta umhverfislegan stöðugleika, efnahagslegt öryggi og matvælaöryggi komandi kynslóða“. Samstarfsaðilar verkefnisins eru staðsettir í Búlgaríu, Rúmeníu, Türkiye, Georgíu, Armeníu og Grikklandi.

COPREVENT (Samstarf um forvarnir gegn hamförum og umhverfisvöktun í BSB, 2021-2023) fjallar um flóð og forvarnir gegn skógareldum og tjónaminnkun og felur í sér samstarfsaðila í Bulgari , Greece, Lýðveldinu Moldóvu og Türkiye.

IASON (Invasive Alien Species Observatory og Network Development for the Assessment of Climate Change Impacts in Black Sea Deltaic Protected Areas, 2020-2023) fjallar um mat á áhættu af völdum loftslags fyrir líffræðilega fjölbreytni og vistkerfi í deltas ám á svæðinu. Samstarfsaðilar verkefnisins eru staðsettir í Úkraínu, Rúmeníu, Türkiye, Georgíu og Grikklandi

HYDROECONEX (Creating a system of innovative transboundary monitoring of the transformations of the Black Sea River ecosystems under the impact of hydropower development and climate change, 2018-2021) fjallaði um þróun sameiginlegrar nálgunar á vöktunarkerfi fyrir vatnaaflskerfi í viðurvist vatnsaflsgrunnvirkja í breytilegu loftslagi og með því að þróa áætlun um tvíhliða vatnssamvinnu um sameiginlega vöktun á á ám sem ná yfir landamæri í viðurvist vatnsafls. Samstarfsaðilar verkefnisins voru staðsettir í Rúmeníu, Lýðveldinu Moldavíu og Úkraínu.

Uppgötva
hvernig þekkingin sem birtist á þessari síðu hefur hvatt aðila sem vinna á mismunandi stigum stjórnunarhátta til að þróa sérsniðnar lausnir í mismunandi stefnu- og æfingasamhengi.

Stjórnarsvið rannsókna og nýsköpunar hjá ESB: Notkun Climate-ADAPT til að finna nýjustu vísindalega þekkingu á aðlögun fyrir dagskrá-stilling fyrir rannsóknir og nýsköpun fjármögnun ESB
Karpatafjöllin: Notkun landsupplýsinga frá Climate-ADAPT til að þróa Carpathian fjölþjóðlega svæðissíðu og fæða inn í alþjóðlega aðlögunarstefnu
Pyrenean Observatory for Climate Change: Notkun fjölþjóðlegra svæða síður frá Climate-ADAPT til að þróa aðlögunaráætlun yfir landamæri í Pyrenees