All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.
See all EU institutions and bodiesBeschrijving
Water in steden wordt steeds meer erkend als een waardevolle hulpbron. Ongeveer 30 % van de Europese bevolking wordt gedurende een gemiddeld jaar getroffen door waterstress (EEA,2021). De situatie zal naar verwachting verslechteren naarmate de klimaatverandering de frequentie, omvang en gevolgen van extreme gebeurtenissen, waaronder droogte, doet toenemen. Het beheer van afvalwater, overstromingen, regenwater en afvloeiend oppervlaktewater moet daarom gebaseerd zijn op geïntegreerde oplossingen waarbij rekening wordt gehouden met de meervoudige toepassingen en de waarde van water. Water Sensitive Urban Design (WSUD) integreert watercyclusbeheer met de groene en gebouwde omgeving door middel van planning en stedenbouw. WSUD heeft tot doel stedelijk water als een waardevolle hulpbron te beheren, de waterkwaliteit en ecosystemen van ontvangende waterwegen en waterlichamen te beschermen en het risico op regenwater en overstromingen te beheersen. WSUD kan op meerdere schalen worden geïmplementeerd, van enkel gebouw tot buurt tot het hele stadsniveau. Twee kernbeginselen zijn essentieel bij de uitvoering van de WSUD: (1) Alle elementen van de watercyclus en hun onderlinge verbindingen worden gelijktijdig beschouwd om een resultaat te bereiken dat een gezond natuurlijk milieu in stand houdt en tegelijkertijd aan de menselijke behoeften voldoet; (2) rekening wordt gehouden met de watercyclus vanaf het begin, en tijdens het ontwerp- en planningsproces.
In een alomvattende strategie voor WSUD moet rekening worden gehouden met de volgende technische aspecten: i) planning voor waterbehoud (optimalisering van de waterverdeling over verschillende toepassingen, onderzoek naar het behoud van drinkwater, hergebruik van afvalwater en mogelijkheden voor het opvangen van regenwater, zie ook de bijbehorende aanpassingsopties van hergebruik van water en beperking en indeling van water); ii) verbetering van de kwaliteit van hemelwater (met inbegrip van maatregelen voor de behandeling van hemelwater ter vermindering van verontreinigende stoffen); en iii) integratie van elementen van stadsontwerp. Institutionele aspecten zoals samenwerking met stroomgebiedautoriteiten, alternatieve benaderingen van betrokkenheid van de gemeenschap en manieren om innovatie te stimuleren zijn even belangrijk en moeten het hele proces van de uitvoering van de WSUD kaderen.
Sustainable Urban Drainage Systems (SUDS) maken deel uit van WSUD en verwijzen naar structuren die zijn gebouwd om afvloeiing van oppervlaktewater te beheren, op een manier die natuurlijke drainage nabootst. SUDS bevatten vaak bodem en vegetatie in structuren die anders meestal ondoordringbaar zijn (bv. groene daken); de opname en doorgang door bodem en vegetatie vermindert de afvloeisnelheid en verbetert de waterkwaliteit. De oppervlaktedoorlaatbaarheid in stedelijke gebieden kan worden verhoogd door waar nodig gebruik te maken van doorlaatbare bestrating (bv. voetpaden, parkeerterreinen, toegangswegen). Infiltratievoorzieningen, zoals “soakaways”, maken het mogelijk water rechtstreeks in de grond af te voeren, terwijl bassins, vijvers en zelfs stedelijke openbare ruimten zoals kinderspeelplaatsen kunnen worden ontworpen om (overtollig) water vast te houden wanneer het regent. Al deze oplossingen zijn in staat om oppervlakte-afvloeiing te verminderen, overstromingseffecten te verminderen en het grondwater aan te vullen. Als deze oplossingen worden aangevuld met het oogsten en gebruiken van regenwater voor niet-drinkbaar gebruik, kan bovendien de druk op de drinkwatervoorraden worden verminderd en kunnen de doelstellingen inzake waterefficiëntie worden gehaald. Het WSDU-paradigma en SUDS hebben duidelijke verbanden met het concept van op de natuur gebaseerde oplossingen (NbS) en stedelijke groene infrastructuur, die onlangs zijn aangemerkt als belangrijke aanpassingsmaatregelen in veel EU-beleidslijnen en -strategieën en uitgebreid zijn bestudeerd in door de EU gefinancierde projecten.
Aanvullende details
Aanpassingsdetails
IPCC-categorieën
Structureel en fysiek: op ecosystemen gebaseerde aanpassingsopties, Structureel en fysiek: opties voor techniek en gebouwde omgevingParticipatie van belanghebbenden
De lokale context en wat voor soort WSUD is gepland of geïmplementeerd, bepaalt wie de belangrijkste belanghebbenden zijn om deel te nemen. Als het ontwerp meer opeen blok of op gebouwniveauis gericht, zijn de belangrijkste belanghebbenden voor deelname eigenaren, investeerders en beheerders van onroerend goed. Als de belangrijkste kwestie betrekking heeftop oplossingen voor het beheer van hemelwater als onderdeel van stadsplanning, is samenwerking tussen verschillende sectoren (landgebruik, milieu en vervoer),deskundigen (bv.onderzoekers) en grondeigenarennodig. Afhankelijk van het geval en de ruimtelijke schaalbaarheid van het systeem (bv. biofilter op straatniveau vs. grootschalige regenwatervijver) kunnen er ook andere belanghebbenden zijn diebelang hebben bij of invloed kunnen uitoefenen op de uitvoering van het plan. Overstromingsrisicobeheerdoor weggebruikers vereist samenwerking op lange termijn tussen lokale en regionale overheden en met de belanghebbenden die verantwoordelijkzijnvoor de uitvoering van het plan, zoals grond- of vastgoedeigenaren. Om de publieke acceptatievan verschillende WSUD-oplossingen te vergroten, is hetnoodzakelijk dat het grote publiek, burgers en omwonenden in een vroeg stadium van de planningen het ontwerp worden betrokken. Nieuwe financieringsmodellen zoals publiek-private partnerschappenvereisen nauwe samenwerking met de particuliere sector, vooral als zij deel uitmaken van het uitvoeringsproces.
Succes en beperkende factoren
Het belang van institutionele kaders (governance en beheer) voor een succesvolle en wijdverbreide uitvoering van deze maatregelen wordt als cruciaal beschouwd. Planningsprocessen vereisen eerder en intensiever overleg met verschillende planningsautoriteiten.
Een belangrijke succesfactor voor de uitvoering van de WSUD door particuliere huishoudens is de financieringsregeling. Overheden kunnen ook investeringen subsidiëren om het waterbeheer en het gebruik in steden te verbeteren. Zo werd het binnenlandse gebruik van regenwater voor niet-drinkbaar gebruik in Bremen(Duitsland) aangemoedigd door een investeringssubsidie van de federale staat.
Tot de belangrijkste faciliterende factoren behoren partnerschap tussen belanghebbenden, doeltreffende monitoring- en waarderingssystemen voor uitvoeringsproces en -voordelen, mechanismen en technologieën voor kennisdeling, economische instrumenten, plannen, handelingen en wetgeving, onderwijs en opleiding, open innovatie en experimenten, en passende planning en ontwerp van duurzame oplossingen.
Omgekeerd zijn er veel onzekerheden met betrekking tot de uitvoering van de WSUD die de uitvoering ervan kunnen beperken. Zij hebben voornamelijk betrekking op ontoereikende financiële middelen, beperkte beschikbaarheid van ruimte en tijd, institutionele versnippering, gebrek aan kennis en ontoereikende regelgeving.
Kosten en baten
Investeringen voor WSUD kunnen de totale kosten van bouw-, plannings- en beheerswerkzaamheden verhogen, maar kunnen anderzijds de negatieve gevolgen voor burgers, gebouwen en de hele stad verminderen en onverwachte kosten voor het herstellen van schade als gevolg van extreme weersomstandigheden zoals overstromingen of afvloeiing van regenwater verminderen. De uitvoering van WSUD voor regenwaterbeheer in plaats van traditionele rioleringssystemen kan de regenwaterkosten verlagen (die over het algemeen gebaseerd zijn op de uitbreiding van het ondoordringbare eigendomsoppervlak, waardoor regenwater in het openbare rioleringssysteem terechtkomt) van particuliere huishoudens ofhuizenblokken (regenwaterbesparingen gebruik in huishoudens, Bremen).
Regenwateropslagfaciliteiten op gebouwniveau kunnen ten minste 6000 EUR kosten (regenwaterbesparingen gebruik in huishoudens, Bremen), maar kunnen hoger zijn voor grotere interventies (17 500 EUR voor regenwateropslagfaciliteiten van een klimaatbestendige bouwsteen, Amsterdam).
De kosteneffectiviteit van investeringen moet worden geraamd in de lokale context, aangezien zij afhankelijk zijn van lokale klimaat- en milieuomstandigheden (bv. neerslag, aandeel verharde grond, dichtheid van de bebouwde omgeving) en economische factoren (bv. waterprijzen). De totale kosten hangen ook af van de omvang, de technische complexiteit en de vereiste onderhoudsintensiteit. Recente studies naar de kosten van verschillende op de natuur gebaseerde oplossingen (bv. groene daken, biofilters, regentuinen enz.) hebben enig inzicht opgeleverd in de potentiële kosten van WSUD. Zovarieerden in Finland de uitvoeringskosten van een regenwatervijver (grootte 10 000 m2)tussen 240 000 en 600 000 euro (stadswaterproject). De bouwkosten van groene daken kunnen aanzienlijk variëren (60-500 EUR/m2, Nurmi et al., 2013) tussen landen en op basis van het daktype, beplante vegetatie, technische vereisten enz.
WSUD vermindert overstromingsrisico's van regenwater (gebied en mensen overstroomd) in stedelijke gebieden. Andere voordelen zijn de verminderde druk op de watervoorraden door de kans op overexploitatie van water te verminderen en de beschikbaarheid van water te vergroten. Op de natuur gebaseerde oplossingen in WSUD bieden meestal meerdere voordelen door het verbeteren van recreatieve mogelijkheden, welzijn, esthetische waarden en biodiversiteit.
.
Juridische aspecten
Deze aanpak kan worden opgenomen in de overstromingsrisicobeheerplannen die vereist zijn op grond van de EU-overstromingsrichtlijn. De WSUD kan ook bijdragen tot de succesvolle uitvoering van de maatregelen die zijn vastgesteld in de stroomgebiedbeheerplannen overeenkomstig de EU-kaderrichtlijn water, waarbij het duurzame beheer en de bescherming van zoetwatervoorraden worden aangemoedigd.
Stormwaterbeheer kan ook in de nationale wetgeving worden opgenomen in specifieke wetten met betrekking tot landgebruik en bouwvoorschriften. Eisen voor regenwaterbeheer zijn bijvoorbeeld vastgelegd in de Finse wet inzake landgebruik en bouw.
Bovendien zijn op lokaal niveau vastgestelde waterbeheerstrategieën belangrijke elementen die een strategische context kunnen bieden voor de uitvoering van de WSUD.
Implementatie tijd
WSUD is een breed praktijkgebied datzeer heterogene aanpassingsmaatregelen met een breed scala aan technische oplossingen omvat. Daaromvarieert deuitvoeringstijd sterk, voornamelijk afhankelijk van het toepassingsgebied en de omvang van het initiatief. Zeer kleinschalige WSUD-praktijkenop een enkel gebouwniveau kunnen in enkele maanden worden geïmplementeerd, terwijl grootschalige implementatie waarbij eenbuurt of zelfs een hele stad betrokken is, meerdere jaren kan duren.
Levensduur
Praktijken die ongeacht de ruimtelijke schaal worden uitgevoerd (technische oplossing in één gebouw of grote geïntegreerde oplossingen op wijkschaal) zijn over het algemeen langdurig (> 10-30 jaar), maarvereisengewoonlijk regelmatig onderhoud, anders kan hun capaciteitaanzienlijk afnemen of kan defunctie van het systeem mislukken.
Referentie-informatie
Websites:
Referenties:
Gepubliceerd in Climate-ADAPT: Feb 19, 2025
Language preference detected
Do you want to see the page translated into ?